Ôm lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp, ngân hàng đối mặt với rủi ro gì?
Trong phạm vi 15 ngân hàng thương mại được SSI Research theo dõi, tổng số dư trái phiếu các tổ chức kinh tế mà các ngân hàng thương mại đầu tư tính đến hết năm 2021 là khoảng 214.000 tỷ đồng
Các ngân hàng và công ty chứng khoán hiện là những nhà đầu tư lớn nhất trên thị trường sơ cấp khi nắm giữ đến 52% tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong năm qua, với tổng giá trị lên tới 373.000 tỷ đồng. Trong đó, hai nhóm nhà đầu tư này mua 154.000 tỷ đồng, chiếm 68% trái phiếu ngân hàng phát hành, tập trung vào các trái phiếu kỳ hạn ngắn từ 1 - 4 năm và 153.000 tỷ đồng, chiếm 48% trái phiếu bất động sản phát hành.
Đây là những con số được Trung tâm nghiên cứu Công ty Chứng khoán SSI (SSI Research) tổng hợp tại bản báo cáo mới nhất về thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam năm 2021.
Trong phạm vi 15 ngân hàng thương mại được SSI Research theo dõi, với tổng dư nợ tín dụng chiếm khoảng 75% thị phần tín dụng toàn hệ thống, tổng số dư trái phiếu các tổ chức kinh tế mà các ngân hàng thương mại đầu tư tính đến hết năm 2021 là khoảng 214.000 tỷ đồng, tăng 17% so với cuối năm trước đó.
Xét về giá trị tuyệt đối, ngân hàng đang nắm giữ lượng trái phiếu doanh nghiệp nhiều nhất đang là Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) với 62.809 tỷ đồng, tăng 34,4% so với cuối năm 2020. Tiếp đến là Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) với lượng trái phiếu nắm giữ gần 43.000 tỷ đồng, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) với 27.782 tỷ đồng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) với 18.577 tỷ đồng.
Ngoài ra, nhiều ngân hàng cũng đang sở hữu trên 10.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp như Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) và Ngân hàng TMCP Phát triển Tp. Hồ Chí Minh (HDBank).
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Chuyên gia kinh tế, việc một số ngân hàng ồ ạt mua trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua có thể nhằm mục đích đảo nợ, cơ cấu lại nợ cho doanh nghiệp. Bởi nếu đến kỳ hạn vay không có tiền trả nợ thì việc phát hành trái phiếu sẽ giúp doanh nghiệp trả nợ đúng hạn, không bị ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng. Nói cách khác, đây là một cách ngân hàng và doanh nghiệp "bắt tay" dùng trái phiếu doanh nghiệp để đảo nợ.
Mặt khác, trái phiếu doanh nghiệp có thể là cách giúp các ngân hàng thương mại vừa "lách luật" để cho vay doanh nghiệp bất động sản, các công ty chứng khoán lại vừa tránh được lệnh siết cho vay vào lĩnh vực rủi ro, không phải trích lập dự phòng rủi ro, vừa làm sạch bảng cân đối tài chính.
Năm 2021, SSI ước tính có khoảng 1,39 triệu tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp được lưu hành. Quy mô thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp tăng tốc mạnh mẽ từ mức 68% năm 2020 lên mức tương đương 88% năm 2021 so với tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.
Không thể phủ nhận trái phiếu là kênh dẫn vốn hiệu quả dành cho doanh nghiệp, giúp giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng nhưng sự phát triển "nóng" của thị trường trái phiếu thời gian qua cũng phát sinh nhiều hệ lụy.
Mới đây nhất là vụ hủy phát hành 9 lô trái phiếu của các công ty con thuộc Tập đoàn Tân Hoàng Minh với giá trị trên 10.000 tỷ đồng do che giấu, công bố thông tin sai sự thật. Trước đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần Tập đoàn VsetGroup và Công ty cổ phần Tập đoàn Apec do không nộp hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu và buộc thu hồi trái phiếu đã chào bán, hoàn trả cho nhà đầu tư.
Theo giới chuyên gia, sẽ rủi ro nếu trái phiếu phát hành không được ngân hàng bảo lãnh thanh toán. Bởi nếu chỉ đóng vai trò là đơn vị quản lý tài sản bảo đảm, ngân hàng chỉ có trách nhiệm quản lý hồ sơ tài sản bảo đảm, kiểm tra, theo dõi tình trạng tài sản bảo đảm và đại diện cho các nhà đầu tư sở hữu trái phiếu xử lý tài sản bảo đảm theo hợp đồng quản lý tài sản bảo đảm và theo quy định của pháp luật.
"Nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, không trả được nợ thì tài sản bảo đảm sẽ được xử lý. Tuy nhiên, thực tế cũng không dễ định giá được các tài sản bảo đảm, nhất là với những tài sản được hình thành trong tương lai và cổ phần doanh nghiệp khi chưa niêm yết. Mặt khác, khi doanh nghiệp xảy ra biến cố, giá trị cổ phiếu dùng làm tài sản đảm bảo cũng sẽ sụt giảm nghiêm trọng. Và người hứng chịu rủi ro chính là nhà đầu tư", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh phân tích.
Chưa dừng ở đó, ông Thịnh còn cảnh báo thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang tiềm ẩn rủi ro, nhất là với doanh nghiệp bất động sản phát hành trái phiếu với lãi suất cao. Cả ngân hàng cũng như các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ nắm giữ các trái phiếu doanh nghiệp đều có thể bị vạ lây, thậm chí phá sản nếu các doanh nghiệp bất động sản này gặp khó khăn.
Trước những nguy cơ này, Ngân hàng Nhà nước đã có động thái siết hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp khi ban hành Thông tư 16/2021/TT-NHNN quy định việc tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài mua, bán trái phiếu doanh nghiệp.
Chính thức có hiệu lực từ ngày 15/1/2022, Thông tư quy định tổ chức tín dụng chỉ được mua trái phiếu của tổ chức phát hành không có phát sinh nợ xấu trong 12 tháng gần nhất tại tất cả các tổ chức tín dụng; không được mua lại trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết đã bán và/hoặc trái phiếu phát hành cùng lô hoặc đợt với trái phiếu đã bán trong vòng 12 tháng; không được bán trái phiếu doanh nghiệp cho các công ty con.
Theo định hướng, các ngân hàng thương mại sẽ tập trung vào kênh tín dụng ngắn hạn và trái phiếu doanh nghiệp sẽ là kênh huy động vốn vay trung và dài hạn của doanh nghiệp. Việc các ngân hàng thương mại cấp tín dụng cho doanh nghiệp thông qua đầu tư trái phiếu doanh nghiệp cũng sẽ hạn chế hơn.
Báo cáo của SSI cũng chỉ ra rằng, các ngân hàng đang dần thu hẹp vai trò ở cả khía cạnh tổ chức phát hành và nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp. Thực tế cho thấy dù số dư trái phiếu doanh nghiệp phi ngân hàng mà các ngân hàng thương mại nắm giữ vẫn tăng lên, nhưng tốc độ tăng thấp hơn nhiều so với quy mô thị trường trái phiếu. Do đó, tỷ trọng trái phiếu doanh nghiệp mà các ngân hàng thương mại nắm giữ liên tục giảm từ 71% hồi năm 2018 xuống còn 25% tính đến hết năm 2021./.
Theo Mai Phương/TTXVN
TIN LIÊN QUAN
UBCKNN thông báo đã nhận đầy đủ hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu riêng lẻ của PVcomBank
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) vừa thông báo đã nhận được đầy đủ hồ sơ chào bán cổ phiếu riêng lẻ của Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank, mã chứng khoán: PCB, giao dịch tại hệ thống UPCoM).
Cơ cấu cổ đông của ngân hàng ACB tiếp tục có diễn biến mới
Tổ chức quản lý đầu tư Principal Global Investors đến từ Mỹ vừa thoái toàn bộ vốn tại Ngân hàng ACB, giảm tỷ lệ sở hữu từ 1% về 0% sau 5 tháng…
Lãi suất tiết kiệm online tại một ngân hàng về 0%/năm
Từ ngày 16/11, Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) áp dụng mức lãi suất 0%/năm đối với tiền gửi tiết kiệm online ở tất cả kỳ hạn.
MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu
Ngân hàng MB dự kiến phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu MBB với giá 15.090 đồng/cổ phiếu cho 6 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, thu về 3.018 tỷ đồng...
Ngân hàng VIB sắp chi 1.000 tỷ đồng tăng vốn cho công ty con
Ngân hàng VIB chuẩn bị nâng vốn điều lệ cho công ty con VIBAMC từ 3.500 tỷ đồng lên 4.500 tỷ đồng từ nguồn vốn chủ sở hữu.
VPBank Diamond nâng tầm trải nghiệm chuyển tiền với dịch vụ cá nhân hóa
Khi nhu cầu chuyển tiền quốc tế ngày càng đa dạng, khách hàng không chỉ quan tâm đến chi phí giao dịch, tỷ giá… mà còn cần sự thuận tiện…
Vietcombank: Tín dụng dự báo đạt 13% năm 2026, Mizuho tham gia thương vụ phát hành cổ phiếu quy mô lớn
ACBS Research cập nhật triển vọng “ông lớn” Vietcombank với kết quả kinh doanh năm 2026 và năm 2027 tăng trưởng mạnh, chất lượng tài sản được kiểm soát…
Cùng gửi 100 triệu, Big 4 trả lãi 5,4 triệu, các ngân hàng khác trả bao nhiêu?
Gửi 100 triệu đồng tại quầy trong 365 ngày, khách hàng nhận khoảng 5,4 triệu đồng tiền lãi theo mức niêm yết 12 tháng của Vietcombank, BIDV, VietinBank...
Danh tính 4 ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu tích cực trên 100%
Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về tỷ lệ bao phủ nợ xấu với 243% trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, ngân hàng ACB và VietABank chính thức…
SeABank ra mắt thẻ tín dụng VISA FlexCard, hoàn tiền đến 15% với danh mục linh hoạt
Ngày 23/10/2026 - Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank, HOSE: SSB) chính thức ra mắt thẻ tín dụng SeABank VISA FlexCard với thông điệp…
Bất động sản thế chấp tại Vietcombank vượt 2 triệu tỷ đồng
Tại Vietcombank, bất động sản vẫn tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc tài sản đảm bảo của ngân hàng với hơn 2,021 triệu tỷ đồng tính đến 30/9/2026.
SHB mừng sinh nhật 33 năm với 333 giải thưởng và loạt ưu đãi dành cho khách hàng
Nhân dịp kỷ niệm 33 năm thành lập, Ngân hàng TMCP Sài Gòn – Hà Nội (SHB) triển khai chuỗi chương trình ưu đãi dành cho khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Điểm nhấn là chương trình “33 năm cùng tỏa sáng – Trúng quà sang” với 333 giải thưởng công nghệ, tổng trị giá hơn 1,5 tỷ đồng.
Vàng, bạc đang ở đâu trên bản đồ tài sản toàn cầu?
Thế giới đang sở hữu những thị trường tài sản có quy mô hàng trăm nghìn tỷ USD, từ bất động sản, chứng khoán, trái phiếu đến vàng, bạc và Bitcoin.
LPBank sắp chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trái phiếu trước hạn, hoàn tất huy động gần 3.000 tỷ đồng
Vừa huy động mới gần 3.000 tỷ đồng qua 3 lô trái phiếu, LPBank lên kế hoạch chi hơn 173 tỷ đồng mua lại trước hạn hơn 1,73 triệu trái phiếu được phát hành năm…
Điểm tin tài chính - ngân hàng 12/11: NHNN bơm thêm VND qua kênh mua USD
Ngân hàng Nhà nước triển khai mua USD giao ngay với tỷ giá 25.500 đồng/USD, mở thêm kênh bổ sung thanh khoản tiền đồng cho hệ thống ngân hàng....
VPBank mở rộng ưu đãi thẻ tín dụng, đáp ứng đa dạng nhu cầu mua sắm cuối năm
Mùa mua sắm cuối năm đang đến gần với hàng loạt sự kiện kích cầu nối tiếp nhau. Đón bắt nhu cầu tiêu dùng gia tăng,…
Sacombank vào TOP 50 công ty niêm yết kinh doanh hiệu quả nhất Việt Nam 2026
Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (SACOMBANK) chính thức được vinh danh trong Bảng xếp hạng “Top 50 Công ty Niêm yết Kinh doanh Hiệu quả nhất Việt Nam 2026”...
Khách hàng trúng Jackpot trị giá hơn 199 tỷ đồng khi mua xổ số Vietlott qua điểm chạm Vietlott SMS trên VietinBank iPay Mobile
Một khách hàng mua vé số Vietlott qua điểm chạm Vietlott SMS trên VietinBank iPay Mobile trúng giải Jackpot 1 xổ số tự chọn Power 6/55, với giá trị giải thưởng hơn 199 tỷ đồng.
Ngân hàng tăng tốc phát hành chứng chỉ tiền gửi
9 tháng đầu năm 2026, ngân hàng huy động tăng hàng trăm nghìn tỷ đồng qua giấy tờ có giá, trong đó chứng chỉ tiền gửi đóng vai trò chủ đạo.


























