Thái Lan phản đối thủy điện 2 tỷ USD trên sông Mekong

Theo Nikkei Asian Review, tuyên bố trên được Thái Lan đưa ra tại cuộc họp lần 2 của Ủy hội sông Mekong (MRC) nhằm xem xét báo cáo kỹ thuật của dự án, trong khuôn khổ quy trình tham vấn trước của các nước thành viên.

“Chúng tôi nêu quan ngại vì đã nhận được các dữ liệu cũ và không đầy đủ”, ông Somkiat Prajamwong, Tổng thư ký Văn phòng Tài nguyên nước quốc gia Thái Lan nói.

Đập thủy điện Sanakham mà China Datang Corporation (1 trong 5 doanh nghiệp sản xuất điện quy mô lớn ở Trung Quốc) đang phát triển, sẽ tạo ra 684 MW khi đi vào hoạt động vào năm 2028 và được coi là một phần không thể thiếu trong chiến lược trở thành "cục pin Đông Nam Á" .

Dự án đập thủy điện Sanakham dự kiến được xây dựng cách huyện Chiang Kan ở Loei (tỉnh miền núi xa xôi phía Đông Bắc Thái Lan) 2 km.

“Đây sẽ là con đập đầu tiên được xây rất gần Thái Lan. Chúng tôi lo ngại tác động của nó sẽ rất khó lường”, theo ông Somkiat.

Sông Mekong giáp với Thái Lan và Lào được nhìn từ phía Thái Lan ở Nong Khai. Ảnh: Reuters

Thái Lan lo ngại rằng đập thủy điện sẽ làm thay đổi dòng chảy của sông Mekong và có nguy cơ ảnh hưởng đến đoạn biên giới phía đông của nước này.

"Nếu con đập này được xây dựng, sẽ khó quản lý ranh giới của sông Mekong", ông Somkiat nói thêm.

Từ trước đến nay, Thái Lan vẫn là nước mua điện lớn nhất của Lào. Thế nhưng lần này, Thái Lan đe doạ sẽ không ký thỏa thuận mua bán điện (PPA) với Lào nếu xác định dự án thủy điện gây hại cho môi trường và đời sống ở sông Mekong.

PPA thường là thông lệ trước khi một con đập được xây dựng, cho phép nhà phát triển đảm bảo các khoản vay và đảm bảo lợi tức đầu tư.

Việc phản đối đập Sanakham diễn ra khi chính sách năng lượng của Thái Lan đang được xem xét kỹ lưỡng, với những câu hỏi được đặt ra về nhu cầu tiếp tục nhập khẩu điện trong tương lai.

Liên quan đến đập thủy điện này, hồi tháng 6/2020, Liên minh Cứu sông Mekong đã phát thông cáo kêu gọi MRC và chính phủ các quốc gia dọc sông Mekong dừng kế hoạch xây dựng dự án thủy điện Sanakham.

Liên minh này nhận định dự án thủy điện Sanakham tốn kém, không cần thiết và rủi ro nên cần hủy bỏ.

Bên cạnh đó, mặc dù đập Sanakham được đề xuất xây dựng trên dòng chính sông Mekong, cách biên giới Thái Lan - Lào khoảng 2km về phía thượng lưu, nhưng không có các đánh giá cẩn trọng cũng như các tham vấn thực chất về tác động xuyên biên giới của dự án này.

Liên minh Cứu sông Mekong cho rằng biến đổi khí hậu và các dự án thủy điện hiện có ở thượng nguồn khiến dòng chảy và mực nước biến động khó lường, từ đó tác động trở lại lượng điện được tạo ra từ Sanakham và các đập khác trên dòng chính.

Mặt khác, hầu hết nội dung trong đánh giá tác động môi trường và xã hội xuyên biên giới của đập Sanakham, đánh giá tác động tích lũy đều lỗi thời, sao chép nội dung từ bản đánh giá đập Pak Lay.

Do đó, Liên minh Cứu sông Mekong kêu gọi hủy bỏ dự án đập Sanakham và kế hoạch xây dựng các đập khác trên dòng chính của sông Mekong, đồng thời đề nghị chính phủ các nước ở hạ du sông Mekong và MRC giải quyết các mối quan ngại bức thiết về tác động của các đập hiện có; thực hiện đánh giá các phương án năng lượng toàn diện, chuyển đổi năng lượng nhằm duy trì hệ sinh thái trọng điểm Mekong để vẫn đáp ứng và bảo vệ nhu cầu của cộng đồng trong khu vực; giải quyết các mối quan tâm hàng đầu về quá trình tham vấn trước.