Thiếu đơn hàng, doanh nghiệp tiếp tục cắt giảm lao động

Công việc bấp bênh

Thông tin về tình hình thị trường lao động, việc làm quý II/2023, ông Phạm Hoài Nam - Vụ trưởng Vụ Thống kê dân số và lao động (Tổng cục Thống kê) cho biết, lực lượng lao động, số người lao động có việc làm nói chung vẫn tiếp tục tăng kể từ sau thời điểm quý III/2021 khi dịch COVID-19 bùng phát.

Cụ thể, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trong quý II/2023 là 52,3 triệu người, tăng hơn 100 nghìn người so với quý trước và 0,7 triệu người so với cùng kỳ năm 2022. Số người từ 15 tuổi trở lên có việc làm quý II/2023 đạt gần 51,2 triệu người, tăng 83,3 nghìn người so với quý trước và tăng 691,4 nghìn người so với cùng kỳ năm 2022.

Tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ quý II/2023 là 26,8%, tăng so với quý trước và cùng kỳ năm trước lần lượt ở mức 0,4% và 0,6%.

"Dù số người lao động có việc làm nói chung vẫn tiếp tục tăng nhưng xét về chất lượng lao động thì thị trường lao động phát triển không mang tính bền vững. Công việc của người lao động không ổn định, bấp bênh, điều kiện làm việc không bảo đảm và thu nhập thì thấp", ông Nam nhấn mạnh.

Số người có việc làm phi chính thức chung, bao gồm cả lao động làm việc trong hộ nông nghiệp trong quý II/2023 là 33,3 triệu người, tăng 301,9 nghìn người so với quý trước.

Áp lực sa thải lao động từ các doanh nghiệp tạo ra sự chuyển dịch mạnh lao động từ khu vực công nghiệp và xây dựng (lao động chính thức) sang khu vực dịch vụ (phần lớn là lao động phi chính thức). Lao động trong khu vực dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất với 39,7% tăng 349 nghìn người so với quý trước. Lao động trong khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 33,4% giảm 242 nghìn người so với quý trước. Lao động trong ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm 27% giảm 23,8 nghìn người so với quý trước.

"Thực trạng các đơn hàng giảm đã tác động đến lao động trong khu vực công nghiệp, đặc biệt là ngành dệt may, ngành chế biến gỗ và ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học. Số lao động ở các ngành này trong quý II năm nay đều giảm so với quý trước lần lượt là 142,5 nghìn người, 16,9 nghìn người và 30,2 nghìn người", Vụ trưởng Vụ Thống kê dân số và lao động thông tin.

Thất nghiệp tăng cả về số lượng và tỷ lệ

Báo cáo của Tổng cục Thống kê cho thấy, lao động có việc làm tăng nhưng tỷ lệ thiếu việc làm quý II/2023 tăng so với quý trước và cùng kỳ năm trước. Trong đó, người lao động ở vùng Đông Nam Bộ chịu tác động nhiều nhất.

Thị trường lao động việc làm quý II/2023 không duy trì được đà phục hồi và khởi sắc như trong các quý đầu năm 2022. Số người thiếu việc làm trong độ tuổi quý II năm nay khoảng 940,7 nghìn người, tăng 54,9 nghìn người so với quý trước và tăng 58,9 nghìn người so với cùng kỳ năm trước.

Lao động ở vùng Đông Nam Bộ là vùng tập trung nhiều khu công nghiệp quy mô lớn tiếp tục chịu ảnh hưởng của tình trạng thiếu việc làm từ quý I/2023 do tập trung nhiều doanh nghiệp lớn bị cắt giảm đơn hàng.

Thu nhập bình quân của người lao động tăng lên nhưng tốc độ tăng thu nhập giảm gần một nửa so với tốc độ tăng của quý II/2022. Trong đó, thu nhập bình quân của lao động làm việc tại khu vực công nghiệp và xây dựng là 7,8 triệu đồng, tăng 4,2% so với cùng kỳ năm trước, thấp gần ba lần tốc độ tăng thu nhập của lao động cùng kỳ năm 2022.

Một điểm đáng lưu ý của thị trường lao động là so với quý trước, thất nghiệp quý II tăng cả về số lượng và tỷ lệ.

Trong bối cảnh chịu tác động kéo dài của các cú sốc tiêu cực chồng chéo như đại dịch COVID-19, xung đột giữa Nga và Ukraine và tổng cầu thế giới suy giảm làm cho nhiều doanh nghiệp bị cắt giảm đơn hàng. Số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý II/2023 khoảng 1,07 triệu người, tăng 25,4 nghìn người so với quý trước và tăng 1,9 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động quý II năm 2023 là 2,3%, tăng 0,05 điểm phần trăm so với quý trước và giảm 0,02 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước.

Hỗ trợ, tìm kiếm đơn hàng mới cho doanh nghiệp

Ông Nam đánh giá, nhìn chung, tình hình lao động việc làm quý này cho thấy thị trường lao động đang đối mặt với nhiều khó khăn thách thức. Để thị trường lao động phục hồi bền vững, bảo đảm cuộc sống cho người lao động, Tổng cục Thống kê đề xuất tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động, phát động các chương trình kích cầu nội địa, hỗ trợ xúc tiến thương mại, tìm kiếm khai thác thị trường mới, đơn hàng mới cho doanh nghiệp.

Cần có giải pháp hỗ trợ hiệu quả các doanh nghiệp thiếu vốn, giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, khó khăn trong tiêu thụ sản phẩm và một số ngành, lĩnh vực bị tác động bất lợi do nhu cầu của thị trường thế giới suy giảm như da giày, dệt may, điện-điện tử...

Đẩy mạnh thực hiện các giải pháp phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành, lĩnh vực. Sắp xếp, tổ chức, cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, bảo đảm cung cấp đủ lao động có kỹ năng nghề đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại cho người lao động để duy trì việc làm.

Ngoài ra, tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị thị trường lao động phù hợp, từng bước hiện đại, minh bạch có kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu khác làm cơ sở xây dựng và tổ chức triển khai kịp thời, hiệu quả kết nối cung cầu lao động, việc làm, an sinh xã hội.