Thống nhất thiết lập cơ chế, chính sách đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển

Chiều 20/8, trong chương trình Phiên họp thứ 5, UBTVQH cho ý kiến về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển, dự kiến tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị.

Trình bày Tờ trình tóm tắt về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc xây dựng cơ chế riêng nhằm cụ thể hóa các chủ trương về phát triển kinh tế biển, khai thác không gian lấn biển như một nguồn lực mới và khơi thông các nguồn lực phục vụ tăng trưởng. Chính phủ cũng thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị về rà soát cơ chế chung đối với các dự án đô thị lấn biển.

Thực tế, lấn biển tạo đảo nhân tạo đã được nhiều quốc gia sử dụng để mở rộng không gian phát triển. Trong khi đó, Việt Nam có hơn 3.260 km bờ biển nhưng quỹ đất ven biển tại các đô thị lớn ngày càng hạn chế. Theo cơ quan trình, các khu đô thị lấn biển có thể tạo thêm quỹ đất, hình thành những cực tăng trưởng mới, thu hút vốn, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, các dự án này cũng có những đặc thù lớn. Cụ thể, đảo nhân tạo chưa tồn tại trên thực địa tại thời điểm lập quy hoạch, trong khi hệ thống quy chuẩn xây dựng hiện hành chủ yếu được thiết kế cho điều kiện đất liền. Bên cạnh đó, dự án thường cần nguồn vốn rất lớn, thời gian thu hồi vốn dài và khối lượng vật liệu san lấp đặc biệt lớn.

Vì vậy, Chính phủ đề xuất chỉ thiết kế cơ chế xử lý những vấn đề đặc thù của việc hình thành khu đô thị trên đảo nhân tạo, không mở rộng sang hoạt động lấn biển nói chung. Dự thảo dự kiến bổ sung một chương gồm 3 điều về cơ chế, chính sách phát triển khu đô thị lấn biển vào Luật Phát triển đô thị.

Trình bày Báo cáo tóm tắt ý kiến thẩm tra nội dung cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra cho rằng cần xác định rõ mục tiêu của việc tích hợp các chính sách này vào dự thảo Luật. Nếu chỉ nhằm tạo cơ chế đặc thù cho dự án khu đô thị lấn biển, phạm vi điều chỉnh hiện có của dự thảo Luật đã đủ để bao quát. Việc diễn đạt cần được cân nhắc để tránh cách hiểu khu đô thị lấn biển là một đơn vị hành chính hoặc một cấp chính quyền.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát sự tương thích giữa các quy định mới với pháp luật về đất đai, biển và hải đảo. Đặc biệt, các quy định liên quan đến đất hình thành từ lấn biển và chế độ pháp lý đối với loại đất này phải bảo đảm nguyên tắc sở hữu toàn dân đối với đất đai, tài nguyên và không gian biển, đồng thời đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh, chủ quyền, an toàn hàng hải, môi trường và hệ sinh thái biển.

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý dự thảo hiện tập trung khá nhiều vào các chính sách ưu đãi, hỗ trợ và thu hút đầu tư, trong khi cơ chế quản lý, vận hành và kiểm soát rủi ro trong toàn bộ vòng đời dự án chưa được quy định đầy đủ.

Do đó, cần rà soát kỹ các chính sách về phạm vi, đối tượng, tiêu chí dự án, nhà đầu tư chiến lược, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, điều kiện chuyển nhượng, thời hạn hoạt động, quy hoạch, khai thác khoáng sản làm vật liệu san lấp, ưu đãi đầu tư cũng như các yêu cầu về quốc phòng, an ninh và môi trường.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết UBTVQH tán thành sự cần thiết phải có cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai các dự án khu đô thị lấn biển.

UBTVQH thống nhất để Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến về cơ chế đặc thù đối với các dự án này, tích hợp vào dự thảo Luật Phát triển đô thị và trình Quốc hội thông qua ngay tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đồng thời yêu cầu việc tích hợp phải được thực hiện theo hướng chỉ đưa vào Luật những chính sách thực sự cần thiết, khái quát, ngắn gọn và thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Các cơ quan được giao nhiệm vụ phải tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, theo dõi quá trình thảo luận của đại biểu Quốc hội và kịp thời giải trình, tiếp thu các ý kiến phát sinh.

Mục tiêu được đặt ra là hình thành một khuôn khổ pháp lý ổn định để huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển đô thị lấn biển, song song với yêu cầu kiểm soát chặt chẽ tài nguyên, môi trường, quốc phòng và an ninh.