VEC chặn đường, dồn tuyến để thu phí: Có sai thẩm quyền?

Chưa thỏa đáng

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam cho rằng giải thích của Tổng cục Đường bộ Việt Nam về việc cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình hướng về Hà Nội phải trả phí đường bộ là chưa thỏa đáng.

Về giải thích, tạm dừng thu phí không phải là miễn phí, ông Quyền cho rằng cách trả lời của Tổng cục đường bộ là chưa rõ ràng.

Theo ông Quyền, Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các nhà đầu tư/doanh nghiệp dự án BOT; Công ty cổ phần Giao thông số Việt Nam; Công ty TNHH thu phí tự động VETC; Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; các Cục Quản lý đường bộ I, II, III, IV về việc tạm dừng thu phí và miễn phí tại các trạm thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ để hỗ trợ phòng, chống dịch Covid-19.

Trong đó, Tổng cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các đơn vị tạm dừng thu phí tại các trạm thu phí đóng trên địa bàn các địa phương thực hiện giãn cách xã hội theo quy định tại Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Thời gian tạm dừng thu phí từ 0 giờ 00 phút ngày 20/7/2021 đến khi địa phương công bố dỡ bỏ giãn cách xã hội theo Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 31/3/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

"Nếu theo chỉ đạo này thì phải hiểu với những địa phương thực hiện giãn cách không được thực hiện thu phí với các phương tiện tham gia lưu thông trên địa bàn các tỉnh đó mới đúng. Các cơ quan liên quan phải có trách nhiệm thực thi quyết định này.

Điểm không rõ ràng trong chỉ đạo là tạm dừng sau đó sẽ thu thế nào? Có phải thu bù hay không? Đây chính là điểm nhập nhèm, cần được làm rõ. Vì nếu nói tạm dừng thu phí để hỗ trợ phòng chống dịch nhưng sau đó lại thu phí tăng lên hoặc thu bù lại thì chính sách hoàn toàn không có ý nghĩa hỗ trợ cho doanh nghiệp lúc khó khăn", ông Quyền nói.

Tiếp nữa, ông Quyền cũng cho rằng, không thể nói tạm dừng thu phí chỗ này lại chặn chỗ khác để thu. Giải thích như vậy không hợp lý.

Có hai điểm, một là cùng với việc miễn phí cho những đoạn đường nằm trên địa bàn thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16, việc tính toán thu phí phải hợp lý theo cây số. Tức là, số tiền thu phí phải được tính trên cây số phương tiện lưu thông, tiền phí phải giảm trừ số tiền tương ứng với đoạn đường phương tiện được miễn giảm khi đi qua địa phương thực hiện giãn cách.

Việc này phải được trừ trực tiếp trên thẻ thanh toán phí khi xe ra khỏi địa bàn, như vậy chỉ đạo mới có ý nghĩa.

Thứ hai, hiện đang có hiện tượng, chặn ở nút giao này dồn xe đi vào nút giao thông khác để thu phí.

Cụ thể, với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, xe đi từ các tỉnh Lào Cai, Phú Thọ Yên Bái, Vĩnh Phúc lại bị chặn ở nút giao IC3 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc để thu phí với xe đi từ Lào Cai về Hà Nội.

Tương tự với tuyến cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình cũng vậy.

"Nói là tạm dừng thu phí để hỗ trợ phòng, chống dịch nhưng lại chặn chốt, dồn xe, bắt phương tiện đi đường vòng để thu phí rồi vòng lại lên đường chính rõ ràng chỉ đạo hỗ trợ doanh nghiệp của Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã không có ý nghĩa.

Giảm cho phương tiện một đồng nhưng lại bắt đi đường vòng, xăng dầu đi lại còn cao hơn tiền phí được giảm, như vậy không khác nào đã đi ngược với chủ trương chỉ đạo của nhà nước.

Chưa hết, việc bắt phương tiện phải đi đường vòng còn gây ra rất nhiều khó khăn cho việc quản lý các phương tiện vận tải. Về nguyên tắc, các phương tiện vận tải được quản lý hành trình GPS, nếu bắt đi đường vòng sẽ rất khó để quản lý.

Việc này cũng gây nhiều khó khăn khi gặp phải các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm soát hành trình đi lại trong mùa dịch. Việc này vô tình đã làm phức tạp thêm việc quản lý về mặt trật tự an toàn giao thông", ông Quyền phân tích.

Mặt khác, việc chủ đầu tư rào chắn trên tuyến đường được đầu tư, khai thác về mặt quản lý là không đúng thẩm quyền.

"Dù là anh đầu tư nhưng về thẩm quyền ngăn đường chỉ Bộ GTVT hoặc UBND cấp có thẩm quyền ra lệnh ngăn đường khẩn cấp vì những sự cố hi hữu hoặc những trường hợp cấp bách, ngoài ra, không cơ quan nào có quyền được ngăn đường, chặn xe lưu thông.

Việc để nhà đầu tư lập rào chắn, dồn xe vào tuyến khác là sự tùy tiện, dễ dẫn tới những tiền lệ ai cũng có thể ngăn đường, chặn phương tiện. Trường hợp có những vấn đề khẩn cấp liên quan tới an ninh quốc phòng thì ai sẽ chịu trách nhiệm và ai sẽ kiểm soát?", ông Quyền đặt vấn đề.

Tạm dừng chứ không miễn phí

Những phân tích trên được ông Quyền nêu ra sau khi Tổng cục Đường bộ Việt Nam lên tiếng về việc nhiều lái xe đi trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình hướng về Hà Nội phải trả phí đường bộ.

Cụ thể, ông Đinh Cao Thắng, Vụ trưởng Vụ Tài chính (Tổng cục Đường bộ Việt Nam) khẳng định "không có chuyện nhà đầu tư “chặn đường, ép lái xe để thu phí".

Theo ông Thắng, việc tạm dừng thu tại các trạm thu phí nằm trên địa bàn các tỉnh, thành phố đang thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 16 của Thủ tướng chỉ là một biện pháp để phòng chống dịch chứ không phải miễn phí.

Đối với tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai, ông Thắng cho hay, tuyến cao tốc này đi qua nhiều tỉnh, thành phố, trong khi đó chỉ có đoạn thuộc TP Hà Nội đang thực hiện giãn cách thì không thu phí. Xe đi từ các tỉnh Lào Cai, Phú Thọ Yên Bái, Vĩnh Phúc đều phải lấy thẻ thu phí vào cao tốc nếu không có chốt chặn tại Vĩnh Phúc sẽ không thu được phí.

Đây là tuyến cao tốc thu phí theo hình thức thu phí kín nên nếu không chặn ở nút giao IC3 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc (không thực hiện giãn cách xã hội) sẽ không thu phí được đối với xe đi từ Lào Cai về Hà Nội.

Việc chặn ở nút giao này cũng giúp thu được phí đối với phương tiện đi từ nút giao đi tỉnh Lào Cai. Đối với xe không có thẻ thu phí khi đến các trạm thuộc tỉnh khác thì được xác định xe đi từ Hà Nội để thu phí.

Đối với tuyến cao tốc Pháp Vân - Ninh Bình, ông Thắng cho hay, giới hạn để thu phí đối với đoạn không thực hiện giãi cách xã hội là trạm thu phí Đại Xuyên (đã dỡ bỏ). Tuyến cao tốc này cũng thu phí theo hình thức thu phí kín, trong khi chỉ tại trạm Đại Xuyên mới có đường ra vào cao tốc.

Tuy nhiên, từ trạm thu phí này đến địa bàn tỉnh Hà Nam (không thực hiện Chỉ thị 16) còn gần 5km thuộc địa bàn TP Hà Nội nhưng vẫn thu vì đây là tạm dừng thu chứ không phải là miễn phí.

Trước dó, nhiều lái xe phản ánh dù được yêu cầu tạm dừng thu phí trong thời gian Hà Nội thực hiện giãn cách xã hội, nhưng các phương tiện đi trên cao tốc Lào Cai-Nội Bài hướng về Hà Nội vận bị nhà đầu tư “chặn” đường, yêu cầu rẽ vào đường khác để trả phí, gây nhiều bức xúc.