Việt Nam bị cáo buộc thao túng tiền tệ: Sếp WB nói gì?

Tại buổi Công bố Báo cáo Điểm lại - Cập nhật tình hình kinh tế Việt Nam, ấn phẩm tháng 12/2020 ngày 21/12, các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam đã trả lời một số câu hỏi quanh việc Việt Nam bị Bộ Tài chính Mỹ "dán nhãn" thao túng tiền tệ.

Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam, bà Carolyn Turk - cho biết trước việc này, Chính phủ Việt Nam có thể nghĩ tới những khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong thời gian tới ở những lĩnh vực khác, ví dụ như giá cả của hàng hóa xuất khẩu. Ngoài ra, còn có nhiều cách khác nền kinh tế Việt Nam có thể trở nên cạnh tranh hơn trong giai đoạn hiện nay.

"Điểm tốt trong bối cảnh khó khăn hiện nay là Việt Nam đã kiểm soát tốt đại dịch Covid-19, các công xưởng vẫn đang sản xuất và nền kinh tế vẫn đang xuất khẩu… Việt Nam có lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn hiện nay, một số công ty trên toàn cầu đã nghĩ đến việc chuyển sản xuất sang Việt Nam trong khi các quốc gia khác đang vật lộn với Covid-19, các nhà máy gặp khó khăn để tiếp tục hoạt động trong bối cảnh phong tỏa.

Chính phủ Việt Nam cần tranh thủ giai đoạn này, khi Việt Nam đang có lợi thế cạnh tranh, có thể suy nghĩ đến một số cải cách mang tính cơ cấu, một số hoạt động và đầu tư mà Việt Nam có thể thực hiện để đảm bảo quá trình phục hồi sau đại dịch một cách chắc chắn", báo Người lao động dẫn lời bà bà Carolyn Turk phân tích.

Tuy nhiên, Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam cũng lưu ý hiện Việt Nam có lợi thế cạnh tranh, nhưng ở một thời điểm nhất định, khi vaccine Covid-19 triển khai ở tất cả các quốc gia và các quốc gia khác cũng có thể kiểm soát được đại dịch Covid-19 thì lợi thế đó sẽ không còn.

"Làm sao để Việt Nam có thể duy trì khả năng cạnh tranh trong thời gian tới, trong giai đoạn phục hồi sau Covid-19", bà Carolyn Turk nói và cho biết WB có một số khuyến nghị để Việt Nam có thể phục hồi xanh và mạnh, bảo đảm quá trình phục hồi theo hướng tăng trưởng xanh.

"Chính phủ đang thúc đẩy mạnh đầu tư công một cách cẩn trọng trong giai đoạn hiện nay, đây là chiến lược khôn ngoan, khi nền kinh tế toàn cầu đang khủng hoảng, song chúng ta có thể đi một bước xa hơn và xác định đâu là những đầu tư có khả năng thúc đẩy phục hồi xanh. Ngoài ra, cũng có thể nghĩ đến những cải cách về tài khóa để thúc đẩy những hoạt động xanh…", tân Giám đốc Quốc gia WB tại Việt Nam gợi ý.

Việt Nam khẳng định không thao túng tiền tệ như kết luận của Bộ Tài chính Mỹ. Ảnh minh họa: TTXVN

Ông Jacques Morisset, Chuyên gia kinh tế trưởng của WB tại Việt Nam, cho rằng giai đoạn này, Việt Nam có cơ hội suy nghĩ nhiều hơn về một số chính sách của mình, đơn cử như chính sách về tỉ giá hối đoái.

"Thế giới những tháng vừa qua có nhiều biến động về tiền tệ, như đồng EURO, USD, Yen, đây cũng có thể là dịp để Ngân hàng Nhà nước Việt Nam suy nghĩ xem đồng tiền nào Việt Nam muốn chú trọng trong thực hiện điều chỉnh dự trữ, có thể suy nghĩ đến việc đa dạng hóa, đưa ra chiến lược trên cơ sở xem xét những đối tác khác, điểm đến khác về đầu tư, thương mại"- chuyên gia này phân tích.

Ông Jacques Morisset cũng cho rằng đây có thể là thời điểm Việt Nam có thể suy nghĩ về chính sách thương mại.

"Việt Nam là một nước mở cửa, nền kinh tế liên quan mật thiết đến xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ, trong thời gian dịch Covid-19, chúng ta có thể xem xét việc khai thác số hóa, những công nghệ ngày càng quan trọng, phải loại bỏ một số rào cản thương mại đối với dịch vụ. Trong thách thức có cơ hội, Việt Nam có thể tăng tốc một số chính sách, một số cải cách để ứng phó với thách thức tốt hơn", ông gợi ý.

Trước đó, ngày 16/12, Bộ Tài chính Mỹ đã xác định Việt Nam và Thụy Sỹ là những quốc gia thao túng tiền tệ cùng với 10 quốc gia thuộc diện theo dõi với cáo buộc rằng Việt Nam hội đủ 3 tiêu chí về thao túng tiền tệ, bao gồm: Thặng dư thương mại song phương với Mỹ, thặng dư cán cân vãng lai và mua ròng ngoại tệ. Đây là lần đầu tiên, Mỹ gắn mác “thao túng tiền tệ” đối với Việt Nam.

Liên quan đến động thái này của Mỹ, tại cuộc họp ngày 18/12, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc một lần nữa nhấn mạnh quan điểm Việt Nam không thao túng tiền tệ như kết luận của Bộ Tài chính Mỹ. Thay vào đó, chính sách điều hành tiền tệ của Việt Nam là để ổn định kinh tế vĩ mô, không phải hạ giá tiền tệ để có lợi thế thương mại không công bằng.

Quan điểm này của Chính phủ Việt Nam cũng được Bộ Ngoại giao và Ngân hàng Nhà nước khẳng định hôm 17/12.

Ở góc độ chuyên gia, TS Cấn Văn Lực và Nhóm tác giả của Viện Đào tạo & Nghiên cứu BIDV cho rằng cáo buộc trên của Bộ Tài chính Hoa Kỳ là một việc làm mang tính chủ quan, chưa nhìn nhận đa chiều và chưa xét đến đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam cũng như những khuyến cáo của các tổ chức quốc tế.

Trong bối cảnh diễn biến kinh tế thế giới, cấu trúc thương mại toàn cầu còn nhiều bất định, việc bị Bộ Tài chính Mỹ chính thức đưa vào danh sách các nước thao túng tiền tệ sẽ có những tác động bất lợi nhất định tới quan hệ thương mại, đầu tư Việt-Mỹ, cũng như tới nền kinh tế Việt Nam. Do vậy, TS Cấn Văn Lực và nhóm tác giả của Viện Đào tạo & Nghiên cứu BIDV đề xuất 5 giải pháp cơ bản.

Một là, các cơ quan chức năng Việt Nam cần bình tĩnh, thận trọng, phối hợp tốt, chủ động và tích cực trao đổi thông tin với phía Mỹ. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước đã lên tiếng và sẽ phối hợp với các bộ, ngành hữu quan để trao đổi, làm việc về các vấn đề mà phía Mỹ quan tâm trên tinh thần hợp tác, hai bên cùng có lợi, tiến đến quan hệ thương mại hài hòa, công bằng theo Kế hoạch hành động hợp tác giữa hai nước.

Hai là, đẩy nhanh tiến độ cân bằng hơn cán cân thương mại với Mỹ do vấn đề cốt lõi mà Mỹ quan tâm là vấn đề giảm thâm hụt thương mại với các nước (trong đó có Việt Nam) hơn chỉ là vấn đề tiền tệ thuần túy.

Theo đó, Việt Nam cần tăng cường nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ từ Mỹ, đặc biệt là nông sản, sản phẩm năng lượng, vận tải, máy móc, thiết bị công nghệ cao, thiết bị y tế, vaccine phòng chống Covid-19...

Ba là, các cơ quan chức năng, địa phương cần tăng cường, quyết liệt, phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi đội lốt thương mại, đội lốt đầu tư để lợi dụng những ưu đãi từ hợp tác Việt-Mỹ và các Hiệp định FTA khác cũng như hành vi trốn thuế.

Bốn là, các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ, đẩy nhanh tiến độ, giải quyết hiệu quả các vấn đề khác mà phía Mỹ quan tâm (như sở hữu trí tuệ, an ninh mạng, thanh toán điện tử…).

Cuối cùng, các cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó với các tình huống có thể xảy ra nhằm có giải pháp chủ động, linh hoạt và kịp thời, giảm thiểu tác động tiêu cực cũng như duy trì mối quan hệ kinh tế-thương mại ổn định và bền vững với Mỹ.