Việt Nam vượt Trung Quốc trở thành điểm đến đầu tư FDI?

Báo cáo của EIU cho thấy, các yếu tố khiến Việt Nam hấp dẫn hơn các nước khác là nhờ động lực khuyến khích các doanh nghiệp quốc tế thành lập các đơn vị sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đội ngũ lao động chi phí thấp và có ngày càng nhiều hiệp định thương mại tự do.

Một trong nhiều cơ sở được chiến lược gia Ruchir Sharma chuyên về thị trường mới nổi tại Morgan Stanley chỉ ra, đó là FDI của Việt Nam đạt trung bình hơn 6% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) - tỷ lệ cao nhất ở các nền kinh tế mới nổi.

Tờ Financial Express của Ấn Độ cũng nhận xét Việt Nam đã nổi lên như một trung tâm sản xuất chi phí thấp, đánh bại Ấn Độ và thậm chí cả Trung Quốc về các chỉ số, bao gồm chính sách FDI, chính sách ngoại thương và kiểm soát hối đoái.

Về nguồn lao động, Trung Quốc vẫn được đánh giá cao hơn Việt Nam nhưng chênh lệch không nhiều, với 5,7 điểm so với 5,6 điểm.

Nhận định trên phù hợp với những báo cáo, đánh giá trước đó, nhất là ở thời điểm khi cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang, các công ty đa quốc gia đã rục rịch chuyển dòng vốn, chuỗi cung ứng ra ngoài Trung Quốc để tránh phụ thuộc "cứng" vào một nguồn cung nguyên liệu. Khi đó, Việt Nam đã được coi là điểm sáng. Tới khi Covid-19 ập đến, lại được xem như một cú hích cho làn sóng này diễn ra nhanh hơn.

Trong những điểm sáng được xem là cơ hội nếu Việt Nam tận dụng và phát triển tốt thì vẫn có những băn khoăn, lo ngại tới một xu hướng chuyển dịch dây chuyền công nghệ quá cũ kỹ, lỗi thời từ nước ngoài về Việt Nam thông qua các nguồn đầu tư nước ngoài.

Ngoài ra, tính bền vững của tăng trưởng cũng được các chuyên gia bàn nhiều, bởi tăng trưởng của Việt Nam hiện đang dựa trên 3 rường cột quan trọng: Xuất nhập khẩu, đầu tư cơ sở hạ tầng và tiêu dùng.

Trong khi đó, tỉ trọng xuất nhập khẩu dù tăng mạnh nhưng tỉ trọng nội địa hóa thấp, xuất khẩu hàng hóa chủ yếu là các mặt hàng điện tử, máy tính, điện thoại, điều này cũng đồng nghĩa với việc xuất khẩu càng nhiều thì nhập khẩu sẽ càng lớn.

Như vậy, giá trị tăng thêm từ xuất khẩu những mặt hàng này chủ yếu lan tỏa đến khu vực nhập khẩu, không có giá trị lan tỏa nhiều tới các lĩnh vực kinh tế khác. Nói cách khác, thu hút đầu tư nước ngoài nhiều, nhưng Việt Nam vẫn chủ yếu làm gia công, lắp ráp, giá trị Việt Nam nhận được từ các sản phẩm xuất khẩu là rất hạn chế, lợi ích chủ yếu vẫn thuộc về FDI.