2.000 tỷ hỗ trợ DN nhỏ và vừa, mới giải ngân...52 tỷ

Quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ vừa vừa có đến 2.000 tỷ, nhưng mới có hơn 100 tỷ đồng được duyệt và 52 tỷ được giải ngân cho hơn chục dự án.

Tại cuộc tọa đàm “Nối lại cung - cầu vốn, tiếp sức phục hồi” tổ chức ngày 12/6, bà Đinh Thị Ngân, Trưởng ban cố vấn Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) Hà Nội cho biết, trong 80 chính sách dành cho SMEs mới chỉ 1% đi vào thực tế.

"Chính sách đưa ra rất hoàn hảo nhưng lại không đánh giá được kết quả cuối cùng", bà nói và dẫn chứng với quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hay quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương.

Cụ thể, quỹ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ bổ sung qua các năm đến 2.000 tỷ, nhưng đến nay mới có hơn 100 tỷ được duyệt và 52 tỷ được giải ngân cho 14 dự án. Một con số quá nhỏ, giống như ném đá ao bèo. Chính sách đưa ra rất hoàn hảo, thế nhưng chúng ta không đánh giá được kết quả cuối cùng.

Dẫn câu nói tại Mỹ, đại ý “cuộc giải phẫu thành công nhưng bệnh nhân chết”, chuyên gia tài chính-ngân hàng - TS Nguyễn Trí Hiếu cho biết, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa trong thời gian qua đã và đang ngắc ngoải.

"Tại sao chúng ta không xây dựng một quỹ bảo lãnh tín dụng quốc gia, địa phương cũng sẽ bổ sung vốn của mình vào đó", ông Hiếu đặt vấn đề.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn khó tiếp cận nguồn vốn ngân hàng

Về vấn đề này, chuyên gia kinh tế - TS Võ Trí Thành chia sẻ, ý tưởng này từng được nghiên cứu cách đây mười mấy năm. Các vấn đề được đặt ra như mô hình địa phương hay Trung ương, hoạt động dưới hình thức doanh nghiệp lời ăn lỗ chịu hay như thế nào. Tuy nhiên, sau nhiều năm, quỹ bảo lãnh gần như vẫn không hoạt động.

Cũng theo ông Thành, các ngân hàng đang trong quá trình khó khăn, phải cải tổ, tăng vốn đạt chuẩn mới, ngoài ra còn rất nhiều câu chuyện dài hạn khác. Tuy nhiên, các ngân hàng có định mức tín nhiệm dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Gói hỗ trợ của Việt Nam có quy mô ấn tượng, dù rằng hỗ trợ trong điều kiện nguồn lực hạn chế. Việt Nam cũng đang phải tính đến bài toán hỗ trợ cho các tập đoàn, tổng công ty lớn. Covid-19 tác động đến tất cả các loại hình doanh nghiệp, không chừa doanh nghiệp nào. Nguồn lực hạn chế này vừa phải lo cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, lại phải hỗ trợ cho doanh nghiệp lớn.

Ông Nguyễn Tú Anh, Vụ trưởng Vụ Kinh tế tổng hợp - Ban Kinh tế Trung ương cho hay, một lý do quan trọng khiến nhiều doanh nghiệp khó vay vốn là do trong chiến lược của ngành ngân hàng, các ngân hàng phải nâng chuẩn tín dụng lên.

"Việt Nam đang chuẩn bị áp dụng chuẩn Basel II, ngân hàng rất muốn cho vay nhưng do cần tiến tới nâng chuẩn nên điều kiện cho vay phải khắt khe hơn", ông nói.

Tuy nhiên, ngân hàng không thể ôm mãi một đống tiền được nên sẽ có thể giảm lãi suất. Ngân hàng có thể hạ lãi suất 1-2% nhưng do độ co giãn về cầu của doanh nghiệp tại Việt Nam hiện nay khá "cứng", nên dù giảm lãi suất thì số tiền cho vay vẫn không tăng.

Bên cạnh đó, theo ông Tú Anh, về bản chất, hệ thống BCTC của các doanh nghiệp Việt Nam có độ tin cậy thấp nên khó có thể thuyết phục ngân hàng, nhưng một điều đáng mừng là nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu cải thiện.

"Về ảnh hưởng của Covid-19, tôi rất đồng ý là chính sách của chúng ta trong thời gian qua đã phản ứng rất nhanh, tuy nhiên, cũng phải thừa nhận một thực tế là chúng ta muốn nhanh nhưng hệ thống pháp luật cũng không thể bỏ qua", ông nói.

Ông Tú Anh nêu một ý kiến đáng chú ý: "Thực tế, thanh khoản hệ thống ngân hàng không thiếu, vấn đề của doanh nghiệp là thiếu thị trường, cầu thấp quá, nên việc hạ lãi suất hay việc đẩy tín dụng ra, cái nào quan trọng hơn?

Lãi suất liên ngân hàng hồi tháng 3 quanh ngưỡng 3,8%, đến hiện nay chỉ hơn 1%, trên 100 nghìn tỷ đồng đã được đưa ra thị trường qua tín phiếu, điều đó chứng tỏ thanh khoản rất dồi dào. Bản thân các ngân hàng cũng muốn cho vay chứ, nhưng quan trọng là họ phải thu lại được tiền".

TS Nguyễn Tú Anh cho rằng, vấn đề của Việt Nam hiện nay là làm thế nào để thu hút và giữ được nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Hiện thế giới có khoảng 9.000 tỷ USD đang đi vào đầu cơ do không biết đầu tư đi đâu. Việt Nam đang là điểm đến của dịch chuyển đầu tư nên sẽ là đích đến của dòng vốn ngoại. Do đó, Việt Nam đừng để đứt dòng tiền vào thời điểm này.

Còn về vấn đề nên cứu doanh nghiệp lớn hay doanh nghiệp nhỏ, theo vị chuyên gia, ảnh hưởng của doanh nghiệp lớn lớn hơn rất nhiều, nên phải giữ được doanh nghiệp lớn. Cạnh tranh toàn cầu cần có doanh nghiệp lớn. Bài học từ Mỹ cho thấy, khi để Lehman Brothers sụp đổ đã kéo theo hàng loạt doanh nghiệp khác sụp đổ. Tuy nhiên, cũng không thể chỉ cứu doanh nghiệp lớn mà cũng phải cứu các doanh nghiệp nhỏ, vì các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay đa phần là các doanh nghiệp nhỏ.

Ông nhận xét, Việt Nam đang là điểm sáng hậu Covid-19, Chính phủ đã vào cuộc rất sớm không chỉ trong công tác phòng chống dịch mà còn gỡ khó cho các doanh nghiệp. Với các chính sách tài chính thì Chính phủ có thể quyết định, nên có thể vào cuộc sớm, nhưng chính sách tài khóa phải chờ Quốc hội thông qua, do đó sẽ lâu hơn.

Dù sao, trong thời gian tới, với doanh nghiệp nhỏ vốn sẽ rẻ hơn, cần xây dựng lòng tin để có thể đi đường dài cùng nhau.