Các tập đoàn đa quốc gia "trốn" 100-240 tỷ USD thuế hàng năm tại nước đang phát triển

Nghiên cứu về “Chính sách thuế tối thiểu toàn cầu và hàm ý đối với Việt Nam” của TS Cấn Văn Lực và nhóm tác giả Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV cho biết: Cùng với sự mở rộng thương mại, đầu tư toàn cầu và sự phát triển của công nghệ thông tin, các hoạt động đầu tư kinh doanh ngày càng trở nên phức tạp, khó quản lý và trong một số trường hợp đã vượt ra khỏi phạm vi các quy định quản lý hiện hành.

Các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia phát triển gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu thuế của các công ty, tập đoàn đa quốc gia - vốn có doanh thu hàng tỷ USD trên toàn cầu nhưng thường chỉ nộp một mức thuế không tương xứng nhờ các biện pháp trốn, né, gian lận thuế tinh vi.

Điều này là động lực chính khiến các quốc gia tìm kiếm sự đồng thuận trên phạm vi toàn cầu về cách thức áp thuế, chống gian lận thuế đối với các công ty đa quốc gia, tập đoàn lớn.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, một số nước, đặc biệt là các nước mới nổi và đang phát triển tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài, chủ yếu dựa trên các ưu đãi về thuế.

Kết quả là, mức thuế suất doanh nghiệp danh nghĩa tại các nước trên thế giới liên tục giảm từ mức trung bình 40,11% năm 1980 xuống còn trung bình 23,54% hiện nay. Theo khảo sát của Tax Foundation năm 2021, mức thuế suất doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là 20%.

Cùng với việc hệ thống thuế không đồng bộ, đầy đủ, chính sách ưu đãi thuế tại các quốc gia đã tạo cơ hội cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn đa quốc gia, với nhiều ưu thế về vốn và kinh nghiệm, tận dụng các kẽ hở quản lý để tránh các nghĩa vụ thuế thông qua những hành vi gây xói mòn cơ sở tính thuế hoặc chuyển dịch lợi nhuận từ nơi có thuế suất cao sang nơi có thuế suất thấp nhằm lẩn tránh việc đóng thuế.

Nhóm tác giả Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV trích dẫn: “Theo OECD, các tập đoàn đa quốc gia lẩn tránh khoảng 100-240 tỷ USD tiền thuế hàng năm của các quốc gia đang phát triển”.