Đề xuất cắt giảm 47 điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực công nghệ

Sáng 7/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về tần số vô tuyến điện, viễn thông, giao dịch điện tử và chuyển giao công nghệ.

Theo Chính phủ, dự thảo luật hướng tới cắt giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, đẩy mạnh phân quyền và hoàn thiện cơ chế sử dụng chung hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng, an ninh.

Cùng với việc cắt giảm, đơn giản hóa và sửa đổi các điều kiện kinh doanh, các văn bản hướng dẫn dự kiến tiếp tục bãi bỏ 4, sửa đổi hoặc bổ sung 78 thủ tục hành chính. Một số vướng mắc đã được xử lý bước đầu thông qua nghị quyết, nghị định của Chính phủ, song đây chỉ là giải pháp chuyển tiếp và cần được luật hóa trước ngày 1/3/2027.

Giảm điều kiện kinh doanh, tăng hậu kiểm

Trong lĩnh vực tần số vô tuyến điện, dự thảo đề xuất cắt giảm nhiều điều kiện cấp giấy phép được đánh giá là trùng lặp với cơ chế quản lý hiện hành, đồng thời chuyển trọng tâm từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu cấp phép và chứng chỉ.

Quy định về đào tạo vô tuyến điện viên cũng được đề xuất bãi bỏ, qua đó đưa hoạt động này ra khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, người khai thác thiết bị vô tuyến điện hàng hải, hàng không và nghiệp dư vẫn phải có giấy tờ xác nhận năng lực. Thẩm quyền cấp, thu hồi chứng chỉ được phân định cho Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ theo từng lĩnh vực.

Theo Chính phủ, phương án này vừa bảo đảm năng lực của người vận hành thiết bị, vừa giảm điều kiện đối với hoạt động đào tạo.

Đối với lĩnh vực viễn thông, dự thảo bỏ điều kiện doanh nghiệp phải "không đang trong quá trình giải thể, phá sản" khi xin cấp phép, do quy định này không phát sinh trên thực tế. Yêu cầu xây dựng phương án kỹ thuật và phương án kinh doanh cũng được đơn giản hóa thành kế hoạch kinh doanh và kỹ thuật.

Dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền được đề xuất bỏ điều kiện kinh doanh, phù hợp với định hướng đưa lĩnh vực này ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Trong lĩnh vực giao dịch điện tử, Chính phủ đề xuất bỏ thủ tục thay đổi nội dung và gia hạn giấy phép đối với dịch vụ tin cậy. Những thông tin cần điều chỉnh đã có trong các cơ sở dữ liệu dùng chung; trường hợp giấy phép hết hạn sẽ được xử lý theo thủ tục cấp lại.

Dự thảo cũng đề xuất chuyển thẩm quyền từ Thủ tướng Chính phủ sang Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ trong việc phê duyệt chương trình quốc gia phát triển thị trường khoa học và công nghệ; ban hành chương trình, chính sách về nhập khẩu, chuyển giao, ứng dụng và đổi mới công nghệ. Chính phủ cho rằng việc phân quyền sẽ rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời tăng tính chủ động của cơ quan chuyên môn.

Kéo dài thời hạn cấp phép băng tần, mở rộng chia sẻ hạ tầng

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất kéo dài thời hạn cấp phép sử dụng băng tần trong trường hợp đặc biệt đối với doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh từ tối đa 3 năm lên 5 năm. Thời điểm đánh giá hiệu quả đề án cũng được chuyển từ 3 tháng lên 9 tháng trước khi giấy phép hết hạn, trong khi tổng thời gian thực hiện vẫn không quá 10 năm.

Theo Chính phủ, chu kỳ 3 năm hiện nay chưa phù hợp với thời gian đầu tư mạng di động và chưa tạo đủ dữ liệu để đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần. Việc kéo dài thời hạn cấp phép ban đầu sẽ giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư, hạn chế nguy cơ lãng phí hạ tầng.

Dự thảo đồng thời mở rộng hình thức chia sẻ hạ tầng viễn thông. Việc chia sẻ không chỉ được thực hiện thông qua hợp đồng mà còn có thể bằng các thỏa thuận khác, trong đó có trường hợp sử dụng chung miễn phí để phục vụ quốc phòng, an ninh. Cơ chế hiệp thương giá chỉ được áp dụng khi các doanh nghiệp viễn thông không thống nhất được mức giá chia sẻ hạ tầng.

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải tán thành việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, song đề nghị quy định rõ phương thức hậu kiểm, trong đó cần dựa trên mức độ rủi ro của hàng hóa, dịch vụ và khả năng liên thông dữ liệu.

Cơ quan thẩm tra đồng tình với đề xuất kéo dài thời hạn cấp phép băng tần lên 5 năm, nhưng cho rằng đây là tài nguyên có giá trị lớn nên cần luật hóa căn cứ xác định tỷ lệ băng tần phục vụ quốc phòng, an ninh.

Về cơ chế chia sẻ hạ tầng, Ủy ban đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng, phương án bù đắp chi phí cho doanh nghiệp và yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước. Đối với tên miền ".vn", dù được đưa khỏi danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cơ quan thẩm tra cho rằng vẫn cần công cụ hậu kiểm đủ mạnh do lĩnh vực này liên quan đến chủ quyền số.

Đa số thành viên Ủy ban tán thành việc bỏ thủ tục gia hạn giấy phép dịch vụ tin cậy, song đề nghị thủ tục cấp lại phải được thiết kế đơn giản, nhanh chóng, tránh tình trạng bỏ một thủ tục nhưng phát sinh quy trình phức tạp hơn.

Đối với đề xuất chuyển thẩm quyền phê duyệt các chương trình quốc gia từ Thủ tướng Chính phủ xuống Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, một số ý kiến đề nghị tiếp tục cân nhắc do các chương trình có phạm vi liên ngành, cần vai trò điều phối của Chính phủ và Thủ tướng.

Theo chương trình, Quốc hội sẽ thảo luận tại tổ về dự án luật vào ngày 13/8 và dự kiến biểu quyết thông qua vào chiều 24/8.