Thứ năm, 08/07/2021, 08:40 AM

Doanh nghiệp Nhật muốn tăng nội địa hóa ở Việt Nam: Làm gì?

Theo GS.TSKH Phạm Phố, doanh nghiệp Việt có tham gia được vào chuỗi cung ứng của Nhật hay không tùy vào sự điều phối của phía Việt Nam.

Khảo sát Tổ chức thúc đẩy ngoại thương Nhật Bản (JETRO) cho thấy, có gần 50% doanh nghiệp Nhật Bản đã và đang đầu tư vào Việt Nam trả lời muốn mở rộng hoạt động kinh doanh trong thời gian một đến hai năm tới.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là tỷ lệ nội địa hóa nguyên liệu, vật tư, linh kiện của doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam còn thấp, khoảng 37%. Vì vậy, các doanh nghiệp Nhật Bản mong muốn nâng cao hơn nữa hoạt động nội địa hóa.

Trao đổi với Đất Việt, chuyên gia luyện kim - GS.TSKH Phạm Phố cho biết, các doanh nghiệp Nhật Bản muốn tăng tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam là điều dễ hiểu bởi điều đó giúp cho họ giảm được chi phí vận chuyển cũng như giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, mục tiêu phấn đấu của doanh nghiệp Nhật Bản là vậy, còn thực hiện được hay không còn tùy thuộc vào nhiều yếu  tố, mà quan trọng nhất là chính sách, sự điều phối của Việt Nam.  

Phân tích cụ thể, vị chuyên gia nêu rõ, muốn nâng cao tỷ lệ nội địa hóa thì phải đẩy mạnh ngành công nghiệp cơ khí và luyện kim, mà trước đây vẫn gọi là công nghiệp nặng. Cơ khí chủ yếu là gia công, còn muốn có các loại vật liệu phục vụ cho cơ khí - chủ yếu là hợp kim giá thành cao, thì phải dựa vào luyện kim.

Doanh nghiệp Nhật mong muốn nâng cao tỷ lệ nội địa hóa tại Việt Nam

"Cho nên, gọi là công nghiệp phụ trợ hay công nghiệp hỗ trợ là không chính xác, đó phải là công nghiệp cơ khí và luyện kim, tức công nghiệp nặng, tốn tiền, thiết bị, tri thức...

Cơ khí và luyện kim có phát triển thì Việt Nam mới phát triển được công nghiệp ô tô, tàu thủy, đường sắt và các loại vũ khí... Đó là ngành xương sống, chứ không phải công nghiệp hỗ trợ.

Việt Nam không phải là không làm được, nhưng cần có chính sách đối với ngành này. Còn như hiện nay, các doanh nghiệp thép trong nước đổ xô sản xuất thép xây dựng giá rẻ, bán được ngay, thu hồi vốn nhanh, có lời; còn sản xuất thép hợp kim giá thành cao, thiết bị phải đầu tư nhiều, trong khi đó bán lại chậm, thu hồi vốn lâu", GS.TSKH Phạm Phố chỉ rõ. 

Ông dẫn trường hợp của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc làm ví dụ, tỷ lệ nội địa hóa của họ rất cao, loại xe nào doanh nghiệp Trung Quốc cũng sản xuất được, kể cả những loại xe có giá trị cao. Ấy là vì Trung Quốc có chính sách đầu tư, ưu đãi cho công nghiệp cơ khí, luyện kim.

Đối với Việt Nam cũng vậy. Tỷ lệ nội địa hóa là chỉ số quan trọng để đo sự thành công của quá trình phát triển công nghiệp ô tô quốc gia. Thế nhưng, cho đến nay, sau mấy chục năm, công nghiệp ô tô Việt Nam vẫn èo uột, tỷ lệ nội địa hóa mới chỉ vài phần trăm, cách xa mục tiêu đã đề ra, xe nhập ngày càng lấn chiếm thị trường.

Vị chuyên gia cho biết, doanh nghiệp nước ngoài khi đầu  tư vào công nghiệp cơ khí, luyện kim, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa đều mong muốn phối hợp với các doanh nghiệp của nước sở tại. Nhưng làm được hay không thì do thương lượng giữa chính phủ hai bên, giữa chính phủ với doanh nghiệp nước ngoài, giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp.

"Bản thân doanh nghiệp nước ngoài không gắn kết, quan trọng là phía nước sở tại điều phối thế nào.

Chẳng hạn, doanh nghiệp Nhật đầu tư vào Việt Nam, nếu phía Việt Nam ký hợp đồng đảm bảo cung cấp phụ tùng, linh kiện cho họ thì doanh nghiệp Nhật càng rảnh tay, không cần sản xuất phụ tùng, linh kiện nữa. Nhãn hiệu sản phẩm vẫn là Toyota, Honda... còn phụ tùng Việt Nam đưa vào.

Lưu ý rằng, sản xuất công nghiệp nặng lãi ít, còn lắp ráp thì lãi nhiều, do đó sự điều phối của Nhà nước rất quan trọng. Nếu không làm được điều này, doanh nghiệp ngoại sẽ tự mình đầu tư, xây dựng nhà máy của mình để hưởng các ưu đãi mà chính phủ Việt Nam dành cho công nghiệp hỗ trợ hoặc nhập khẩu linh kiện, phụ tùng từ nước khác", ông nhấn mạnh.

Cho rằng ngay từ đầu phía cơ quan quản lý đã đánh giá chưa đúng vai trò của công nghiệp cơ khí và luyện kim, GS.TSKH Phạm Phố lưu ý, thay vì nói một cách chung chung mang tính hô hào, cơ quan quản lý, mà trực tiếp là Bộ Công thương cần đưa ra chính sách, phương án làm thế nào để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, muốn thế thì luyện kim, cơ khí phải  thế nào...

"Nhà đầu tư nước ngoài có cái khó của họ: nếu Việt Nam không sản xuất được phụ tùng, linh kiện thì họ mua của nước khác, như Thái Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc...  Để tránh thiệt thòi thì bản thân Việt Nam phải nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, đưa ra phương án phát triển cơ khí, luyện kim. Làm được thì rất lợi cho Việt Nam cả về mặt kinh tế và danh tiếng", GS Phố nói.

Cho nên, trở lại với mong muốn nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ở Việt Nam của các doanh nghiệp Nhật Bản, vị chuyên gia cho biết nhiệm vụ của Việt Nam là phải đáp ứng nhu cầu đó, phát triển cơ khí và luyện kim.

Muốn vậy, cần có trợ lực từ phía Nhà nước để tăng cường nội lực, mà trước hết là cần có những ưu đãi về đãi về tài chính cho doanh nghiệp trong nước đầu tư lâu dài và mở rộng ra.

Doanh nghiệp trong nước ở đây, GS Phố nhấn mạnh, không phải chỉ là doanh nghiệp nhà nước mà cả doanh nghiệp tư nhân. Việt Nam nên tập trung hỗ trợ những doanh nghiệp tư nhân vừa có dung lượng thị trường khá cao vừa có sự quyết tâm phát triển ở Việt Nam, chẳng hạn như Trường Hải. 

"Sản xuất phụ tùng của Việt Nam còn yếu, đáng lẽ một cơ ngơi như Trường Hải phải có hệ thống liên hợp về cơ khí - luyện kim vô cùng lớn để phục vụ.

Ngoài những hỗ trợ về tài chính, các doanh nghiệp sản xuất linh kiện cần có một môi trường kinh doanh thuận lợi, cần được hỗ trợ trong liên hệ với đối tác.

Doanh nghiệp tư nhân hay doanh nghiệp nhà nước đều đem lại lợi ích cho bản thân họ và nhà nước. Doanh nghiệp tư nhân phát triển, xuất khẩu được sản phẩm, vừa đóng thuế cho ngân sách vừa mang lại danh thơm cho đất nước", GS Phố kết luận.


Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
17/11/2026 Tin nóng

Châu Âu ghi nhận lượng khí đốt dự trữ tại các kho ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, dù đã bước vào mùa đông.

Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
13/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 12/11, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm 1.310-2.260 đồng/lít hoặc kg. Sau kỳ điều hành này, giá xăng E10 RON 95-III còn 19.840 đồng/lít, E5 RON 92 ở mức 19.740 đồng/lít.

Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
13/11/2026 Tin nóng

Trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ định hướng huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia...

Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
10/11/2026 Tin nóng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu...

Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
05/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 5/11, giá xăng dầu trong nước đồng loạt đi xuống, với mức giảm từ 180 đến 2.310 đồng mỗi lít hoặc kg. Trong đó, xăng E10 RON 95-III giảm hơn 2.000 đồng, về còn 21.150 đồng một lít.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
04/11/2026 Tin nóng

Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước vượt 1.000 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ....

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
02/11/2026 Tin nóng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số bị phạt tới 200 triệu đồng; Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi thu thập...

'Điểm nóng' Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
"Điểm nóng" Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
27/10/2026 Tin nóng

PetroTimes xin gửi đến Quý độc giả những tin tức mới nhất từ điểm nóng tại Trung Đông.

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
27/10/2026 Tin nóng

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, đưa cán cân thương mại sang trạng thái...

Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
27/10/2026 Tin nóng

Trong 15 ngày đầu tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 56,68 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, con số này lên tới...

Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
18/10/2026 Tin nóng

Ngày 18/10, tại Hà Nội, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA)...

Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít
Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh trái chiều từ 15h ngày 15/10. Trong đó, xăng E10 RON95-III giảm 1.230 đồng/lít, xăng E5 RON92 giảm 730 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng/kg.

Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
15/10/2026 Tin nóng

Kinh tế TP. Hà Nội 9 tháng năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực với tổng thu ngân sách nhà nước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách địa phương...

Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
14/10/2026 Tin nóng

Các nhà kinh tế dự báo những chỉ số lạm phát chủ chốt tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 9, bất chấp giá dầu duy trì ở mức cao.

PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
11/10/2026 Tin nóng

Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) khẳng định thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác. Toàn bộ thuyền viên, hàng hóa trên tàu đều an toàn và tàu đang hoạt động bình thường theo kế hoạch.

Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
09/10/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 8/10, giá xăng E10RON95-III được điều chỉnh tăng 1.065 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 589 đồng/lít. Đây là kỳ điều hành ghi nhận diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng xăng và dầu.

Các 'ông lớn' dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
Các "ông lớn" dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
08/10/2026 Tin nóng

Nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất vùng Vịnh đang kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào các tuyến vận chuyển mới nhằm tránh eo biển Hormuz.

Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
07/10/2026 Tin nóng

9 tháng đầu năm 2026, ngân sách Nhà nước thu khoảng 50 nghìn tỷ đồng từ dầu thô, vượt 16,4% dự toán cả năm và tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
03/10/2026 Tin nóng

Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trong tháng vừa qua ghi nhận mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột liên quan tới Iran nổ ra.