Những góc phố im ắng và con số biết nói

Những ngày gần đây, chỉ cần đi dọc các tuyến phố thương mại tại Hà Nội như Chùa Bộc, Cầu Giấy, Kim Mã hay thậm chí khu vực trung tâm quận Hoàn Kiếm, không khó để bắt gặp hình ảnh các mặt bằng treo biển “cho thuê”, “sang nhượng”. Nhiều cửa hàng thời trang, quán cà phê, cửa hiệu nhỏ đồng loạt đóng cửa, trả lại mặt bằng sau thời gian cầm cự.

Không còn cảnh sáng đèn, nhộn nhịp khách ra vào, nhiều dãy phố trở nên trầm lắng hơn hẳn so với cùng kỳ các năm trước. Một số chủ nhà cho biết thời gian trống mặt bằng kéo dài hơn, giá thuê cũng buộc phải điều chỉnh giảm nhưng vẫn khó tìm khách.

Chị H., chủ một cửa hàng thời trang nữ trên phố Cầu Giấy, vừa quyết định đóng cửa sau gần 4 năm kinh doanh, chia sẻ: “Trước đây mỗi ngày còn có vài chục khách, giờ nhiều hôm chỉ lác đác vài người. Chi phí thuê mặt bằng, nhân viên, nhập hàng vẫn cao mà doanh thu giảm mạnh. Bán online cũng cạnh tranh khốc liệt, nên càng làm càng lỗ. Tôi đành dừng lại để giảm thiệt hại”.

Ở một góc khác, anh T., từng vận hành một quán cà phê trong ngõ nhỏ tại khu vực Kim Mã, cũng vừa trả mặt bằng cách đây hơn một tháng. Anh cho biết: “Lượng khách giảm rõ rệt từ cuối năm ngoái, trong khi chi phí đầu vào như nguyên liệu, điện nước đều tăng. Khách thắt chặt chi tiêu, họ chọn những quán quen hoặc thương hiệu lớn. Quán nhỏ như mình rất khó giữ chân khách. Tôi đã cố xoay xở đủ cách nhưng cuối cùng vẫn không trụ nổi”.

Câu chuyện của những hộ kinh doanh nhỏ lẻ này cho thấy một thực tế, sức mua suy yếu và áp lực chi phí đang “bào mòn” khả năng tồn tại của doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ - những ngành vốn phụ thuộc lớn vào tiêu dùng nội địa.

Trở lại với trường hợp của Adam Store, việc đóng cửa cửa hàng đầu tiên mang ý nghĩa biểu tượng, bởi đây là thương hiệu từng mở rộng khá nhanh trong phân khúc thời trang nam. Khi một doanh nghiệp có hệ thống, có thương hiệu và tệp khách hàng ổn định vẫn phải thu hẹp, điều đó cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc khắc nghiệt hơn.

Không chỉ chịu áp lực từ sức mua giảm, các doanh nghiệp bán lẻ còn đối mặt với sự thay đổi hành vi tiêu dùng. Người mua ngày càng ưu tiên giá trị thiết thực, giảm chi cho các mặt hàng không thiết yếu, đồng thời chuyển mạnh sang mua sắm trực tuyến. Điều này khiến các cửa hàng vật lý vốn có chi phí vận hành cao trở nên dễ tổn thương hơn.

Theo Cục Thống kê, trong tháng 4/2026, cả nước có gần 20.400 doanh nghiệp thành lập mới, với tổng vốn đăng ký gần 246.800 tỷ đồng. Dù số doanh nghiệp giảm nhẹ so với tháng trước, nhưng vốn đăng ký lại tăng, cho thấy xu hướng doanh nghiệp quy mô lớn hơn tham gia thị trường. Bên cạnh đó, gần 9.500 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, phản ánh nỗ lực phục hồi vẫn đang diễn ra.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tiếp tục ở mức cao. Trong tháng 4, có 8.863 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng mạnh so với tháng trước; hàng nghìn doanh nghiệp khác ngừng hoạt động hoặc hoàn tất thủ tục giải thể.

Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, cả nước có 77.800 doanh nghiệp thành lập mới và 41.600 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên hơn 119.400 doanh nghiệp. Bình quân mỗi tháng có khoảng 29.900 doanh nghiệp tham gia thị trường.

Ở chiều ngược lại, có tới 72.200 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, gần 21.500 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể và gần 15.200 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể. Tính chung, bình quân mỗi tháng có khoảng 27.200 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường – một con số cho thấy áp lực đào thải không hề nhỏ.

Đáng chú ý, mức tăng mạnh của số doanh nghiệp giải thể (tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ) cho thấy không ít doanh nghiệp đã đi đến quyết định rời bỏ thị trường thay vì tiếp tục “cầm cự”.

Nhìn tổng thể, thị trường doanh nghiệp đang vận động theo hai chiều rõ rệt: một bên là dòng chảy gia nhập với quy mô vốn lớn hơn, bên kia là làn sóng rút lui của các doanh nghiệp yếu thế, đặc biệt trong lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ tiêu dùng.

Câu chuyện từ Adam Store đến những cửa hàng nhỏ trên từng góc phố cho thấy quá trình “thanh lọc” này không còn là xu hướng trên giấy, mà đã hiện hữu rất rõ trong đời sống kinh tế hàng ngày. Khi sức mua chưa phục hồi mạnh mẽ và chi phí vận hành vẫn neo cao, áp lực sẽ còn tiếp tục đè nặng lên khu vực doanh nghiệp trong thời gian tới.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu về các giải pháp hỗ trợ thiết thực hơn từ kích cầu tiêu dùng, giảm chi phí đầu vào đến tạo điều kiện tiếp cận vốn, nhằm giúp doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực nhỏ và vừa, có thêm dư địa để trụ lại và phục hồi.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu cải thiện môi trường kinh doanh đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa quy trình hành chính, đặc biệt là các điều kiện kinh doanh. Mục tiêu trọng tâm là giảm 50% chi phí tuân thủ, cắt giảm 50% số thủ tục, tăng cường phân cấp và đẩy mạnh số hóa, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc không để xảy ra tình trạng “cắt giảm thủ tục này lại phát sinh thủ tục khác”.