Các Gold Ratio của tương lai: Những loại tài sản nào sẽ đủ tầm để được so sánh với vàng?

Thời của ông sống chỉ có vàng và bạc. Tài sản lớn nhất của nhân loại khi ấy là đất đai, mùa màng, gia súc và hai kim loại quý dùng làm tiền tệ. Vì vậy, gần như chỉ tồn tại một tỷ số duy nhất được theo dõi trong nhiều thế kỷ: Gold/Silver Ratio.

Hơn hai nghìn năm sau, mọi thứ đã thay đổi. Con người phát hiện dầu mỏ, xây dựng những thị trường chứng khoán khổng lồ, tạo ra các quỹ ETF, đưa bất động sản trở thành một loại tài sản tài chính và thậm chí còn phát minh ra Bitcoin - một tài sản hoàn toàn “vô hình”, chỉ tồn tại dưới dạng thuật toán.

Tuy nhiên, mỗi khi một loại tài sản mới đủ lớn để làm thay đổi dòng chảy của nền kinh tế, thị trường lại làm một việc rất thú vị: đặt nó cạnh vàng. Gold/Oil Ratio, Gold/Dow Ratio, Gold/Real Estate Ratio, Gold/Bitcoin Ratio… Danh sách ấy ngày càng dài theo tốc độ phát triển của nền văn minh nhân loại.

Điều đó gợi ra một câu hỏi tưởng như chỉ dành cho các nhà kinh tế, nhưng thực ra lại rất gần với mỗi nhà đầu tư: Sau Bitcoin, loại tài sản nào sẽ là cái tên tiếp theo được đem ra so sánh với vàng?

Một Gold Ratio được sinh ra như thế nào?

Nếu nhìn lại lịch sử hàng nghìn năm qua, sẽ thấy một quy luật khá đặc biệt: vàng gần như không thay đổi vai trò. Nó vẫn là tài sản dự trữ, vẫn là nơi cất giữ giá trị, vẫn được các ngân hàng trung ương nắm giữ và vẫn xuất hiện trong mọi giai đoạn bất ổn của kinh tế thế giới. Vàng không thay đổi suốt nhiều thiên niên kỷ. Thứ thay đổi là thế giới xung quanh vàng.

Mỗi cuộc cách mạng công nghiệp lại tạo ra một lớp tài sản mới. Thế kỷ XIX đưa than đá và đường sắt lên vị trí trung tâm của nền kinh tế. Thế kỷ XX là dầu mỏ, ô tô và chứng khoán. Đầu thế kỷ XXI là Internet, dữ liệu, nền kinh tế số và Bitcoin.

Có thể trong những thế kỷ tới sẽ là những loại tài sản khác mà hôm nay chúng ta còn chưa kịp đặt tên.

Vậy một Gold Ratio được sinh ra như thế nào? Điều thú vị là thị trường không hề có một cơ quan nào ngồi họp để quyết định: từ hôm nay sẽ có thêm một Gold Ratio mới chào đời.

Mọi thứ diễn ra rất tự nhiên: Khi một loại tài sản đủ lớn, đủ thanh khoản và đủ sức ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu, các nhà đầu tư bắt đầu muốn biết nó đang "đắt" hay "rẻ" so với những tài sản khác. Và vàng, với tư cách là tài sản lưu giữ giá trị lâu đời nhất của nhân loại, gần như luôn được chọn để so sánh.

Đó là lý do Gold/Silver Ratio tồn tại suốt hàng nghìn năm. Đó cũng là lý do Gold/Oil Ratio xuất hiện khi dầu mỏ trở thành "máu của nền kinh tế" trong thế kỷ XX. Rồi đến Gold/Dow Ratio, Gold/Real Estate Ratio và Gold/Bitcoin Ratio lần lượt ra đời khi chứng khoán, bất động sản và tài sản số bước lên vị trí trung tâm của dòng vốn toàn cầu.

Nói cách khác, mỗi Gold Ratio mới không chỉ phản ánh sự ra đời của một loại tài sản, mà còn đánh dấu sự xuất hiện của một thời đại kinh tế mới.

Đó là lý do danh sách các Gold Ratio ngày càng dài. Và có lẽ sẽ còn dài hơn nữa.

Những Ratio nào sẽ xuất hiện trong tương lai?

Gold/AI Compute Ratio - khi năng lực tính toán trở thành tài sản của nền kinh tế số

Trong vài năm trở lại đây, các tập đoàn công nghệ không còn cạnh tranh chủ yếu bằng số lượng nhân viên hay diện tích văn phòng. Họ cạnh tranh bằng số lượng GPU, trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán dành cho trí tuệ nhân tạo.

Nếu thế kỷ XX được thúc đẩy bởi dầu mỏ thì nhiều chuyên gia cho rằng thế kỷ XXI sẽ được thúc đẩy bởi compute - năng lực tính toán. Đó là "nhiên liệu" của AI.

Ngày nay, chi phí thuê GPU theo giờ đã trở thành một thị trường trị giá hàng chục tỷ USD. Các doanh nghiệp có thể mua, thuê hoặc giao dịch năng lực tính toán giống như cách họ từng mua điện hay thuê máy chủ.

Nếu xu hướng này tiếp tục phát triển, sẽ không ngạc nhiên nếu một ngày nào đó giới đầu tư bắt đầu theo dõi một chỉ số như: Một ounce vàng đổi được bao nhiêu giờ GPU AI?

Hay rộng hơn: Một ounce vàng mua được bao nhiêu đơn vị năng lực tính toán?

Khi đó, Gold/AI Compute Ratio sẽ phản ánh sức mua của vàng đối với một trong những nguồn lực sản xuất quan trọng nhất của nền kinh tế số.

Gold/Carbon Ratio - khi quyền được phát thải cũng trở thành tài sản

Có một điều khá thú vị: Carbon vốn không phải là hàng hóa, nhưng con người đã biến nó thành hàng hóa.

Thông qua các thị trường tín chỉ carbon, quyền được phát thải khí nhà kính đã có giá, có người mua, có người bán và ngày càng có thanh khoản cao hơn.

Ở châu Âu, Trung Quốc và nhiều quốc gia khác, giá carbon đã trở thành một biến số quan trọng trong hoạt động sản xuất công nghiệp.

Nếu quy mô của thị trường carbon tiếp tục mở rộng như kỳ vọng, việc giới đầu tư theo dõi Gold/Carbon Ratio gần như chỉ còn là vấn đề thời gian.

Tỷ số này sẽ cho biết dòng vốn đang ưu tiên tài sản phòng thủ truyền thống hay những tài sản gắn với quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.

Gold/Uranium Ratio - khi điện hạt nhân bước vào thời kỳ phục hưng

Có một nghịch lý đang diễn ra: Trong nhiều năm, uranium gần như vắng bóng khỏi tâm điểm của thị trường hàng hóa. Sau các sự cố hạt nhân, nhiều quốc gia giảm tốc hoặc dừng chương trình điện hạt nhân, khiến uranium không còn được nhắc đến nhiều như dầu mỏ hay đồng. Nhưng vài năm gần đây, cục diện đang thay đổi.

Nhu cầu điện cho trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, xe điện và quá trình điện hóa nền kinh tế tăng nhanh đến mức nhiều quốc gia buộc phải nhìn lại vai trò của điện hạt nhân. Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Pháp, Anh và nhiều nền kinh tế khác đều đang mở rộng hoặc khởi động lại các chương trình hạt nhân.

Nếu uranium một lần nữa trở thành một nguyên liệu chiến lược của thế kỷ XXI, giới đầu tư rất có thể sẽ bắt đầu quan tâm đến Gold/Uranium Ratio. Không phải để lựa chọn giữa vàng hay uranium, mà để theo dõi xem dòng tiền toàn cầu đang ưu tiên tài sản trú ẩn hay tài sản gắn với chu kỳ mở rộng năng lượng.

Gold/Rare Earth Ratio - khi đất hiếm trở thành tài sản chiến lược

Đất hiếm không hiếm như tên gọi, điều hiếm là khả năng khai thác, tinh luyện và kiểm soát chuỗi cung ứng. Nam châm vĩnh cửu, xe điện, turbine gió, radar quân sự, tên lửa dẫn đường, robot công nghiệp... đều cần đến các nguyên tố đất hiếm.

Bởi vậy, giá trị của đất hiếm không chỉ nằm ở bản thân kim loại, mà còn nằm ở quyền kiểm soát công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nếu trong thế kỷ XX, Gold/Oil Ratio phản ánh mối quan hệ giữa tài sản lưu giữ giá trị và nguồn năng lượng chủ đạo, thì trong thế kỷ XXI, Gold/Rare Earth Ratio có thể phản ánh mối quan hệ giữa tài sản lưu giữ giá trị và những vật liệu làm nên nền công nghiệp công nghệ cao.

Đó cũng là lý do đất hiếm ngày càng được nhìn nhận như một tài sản chiến lược, chứ không đơn thuần là một nhóm nguyên liệu công nghiệp.

Gold/Humanoid Robot Ratio - khi robot hình người trở thành tài sản

Có lẽ đây là ratio nghe lạ tai nhất. Nhưng cũng có thể là ratio gần với thực tế hơn chúng ta tưởng.

Trong lịch sử, khi một loại tài sản đủ phổ biến và có giá trị đủ lớn, thị trường sẽ tìm cách định giá nó theo nhiều cách khác nhau. Ô tô từng như vậy. Nhà ở từng như vậy. Máy móc công nghiệp từng như vậy. Do đó, Robot hình người cũng có thể không phải ngoại lệ.

Nếu trong tương lai, robot hình người trở thành một "đồng nghiệp" quen thuộc trong nhà máy, bệnh viện, kho vận hay thậm chí trong mỗi gia đình, giá của chúng sẽ dần được chuẩn hóa và hình thành một thị trường quy mô lớn.

Khi đó, việc xuất hiện một câu hỏi như: "Một ounce vàng hiện mua được bao nhiêu robot?" sẽ không còn quá xa lạ.

Nghe có vẻ giống “khoa học viễn tưởng”, nhưng hãy nhớ rằng, cách đây chưa đầy hai thập niên, ý tưởng so sánh vàng với Bitcoin cũng từng bị xem là điều khó tưởng tượng.

Thị trường không tạo ra Ratio, mà Ratio tự xuất hiện

Nếu nhìn lại toàn bộ lịch sử của các Gold Ratio, sẽ thấy một quy luật rất thú vị: Không ai phát minh ra chúng. Không có một sở giao dịch nào công bố rằng từ ngày mai sẽ tồn tại thêm một Gold Ratio mới. Chúng xuất hiện một cách tự nhiên, khi thị trường cảm thấy cần một chiếc thước đo mới.

Ngày xưa, chiếc thước ấy dùng để đo vàng và bạc. Rồi đến vàng và dầu mỏ. Sau đó là vàng và chứng khoán. Vàng và bất động sản. Vàng và Bitcoin.

Có lẽ trong vài thập niên tới, chiếc thước ấy sẽ tiếp tục được đặt cạnh những tài sản mà hôm nay chúng ta mới chỉ thấy những nét phác đầu tiên.

Điều thú vị nhất của cả câu chuyện không nằm ở các ratio, mà nằm ở vàng.

Suốt hàng nghìn năm, rất nhiều loại tài sản đã lần lượt bước lên sân khấu của lịch sử. Có tài sản tồn tại hàng thế kỷ, có tài sản chỉ bùng nổ trong vài thập niên. Mỗi cuộc cách mạng công nghiệp lại sinh ra một lớp tài sản mới, kéo theo những cách định giá và so sánh mới.

Nhưng giữa tất cả những đổi thay ấy, vàng vẫn luôn ở đó.

Không phải vì vàng đứng yên, mà vì vai trò của nó gần như không thay đổi: một tài sản lưu giữ giá trị, một điểm quy chiếu của niềm tin và một chuẩn mực để thị trường đo sức mua tương đối của các tài sản khác.

Có lẽ vì thế, Gold Ratio không chỉ là một tỷ số, nó là dấu vết của lịch sử kinh tế.

Mỗi khi một Gold Ratio mới xuất hiện, điều đó không chỉ cho thấy thị trường vừa có thêm một công cụ phân tích. Nó còn báo hiệu rằng nhân loại vừa bước sang một chương mới của nền văn minh.

Và biết đâu, vài chục năm nữa, khi những độc giả của hôm nay mở một bảng dữ liệu tài chính, họ sẽ bắt gặp những cái tên mà hiện tại còn chưa tồn tại.

Nhưng rất có thể, ở phía trước cái tên ấy vẫn là một từ quen thuộc đã đồng hành cùng nhân loại suốt hàng nghìn năm: Vàng.

Có thể vài chục năm nữa, những cái tên như Gold/Uranium Ratio, Gold/AI Compute Ratio hay Gold/Humanoid Robot Ratio sẽ xuất hiện trên các màn hình giao dịch giống như Gold/Silver Ratio hay Gold/Bitcoin Ratio ngày nay.

Cũng có thể, chúng sẽ không bao giờ ra đời và nhân loại sẽ tạo nên những loại tài sản hoàn toàn khác mà hôm nay chúng ta chưa thể hình dung.

Nhưng lịch sử hàng nghìn năm qua dường như đã cho thấy một quy luật khá bền vững: Mỗi khi một loại tài sản mới đủ sức làm thay đổi thế giới, thị trường sẽ tìm cách đặt nó cạnh vàng.

Không phải để tôn vinh vàng, cũng không phải để chứng minh tài sản mới vượt trội hơn vàng. Mà bởi vàng, sau hàng nghìn năm, vẫn là chiếc thước đo mà thị trường tin cậy để so sánh giá trị tương đối giữa các tài sản với nhau.

Không phải cơn sốt nào cũng sinh ra Gold Ratio

Lịch sử tài chính từng chứng kiến nhiều cơn sốt đầu cơ nổi tiếng, khi giá của một loại tài sản tăng vọt chỉ trong thời gian ngắn vì tâm lý đám đông hơn là giá trị sử dụng thực sự. Tuy nhiên, rất ít trong số đó đủ sức tồn tại để trở thành một Gold Ratio.

Tulip Mania (Hà Lan, 1636-1637)

Những giống tulip quý hiếm, đặc biệt là các giống có hoa sọc do nhiễm virus, từng được giới thương nhân và quý tộc săn lùng. Giá một củ tulip hiếm có lúc được ghi nhận tương đương giá một căn nhà ở Amsterdam. Nhưng khi người mua không còn chấp nhận mức giá quá cao, thị trường sụp đổ chỉ trong vài tuần và giá tulip lao dốc.

Beanie Babies (Mỹ, cuối thập niên 1990)

Đây là những thú nhồi bông nhỏ do hãng Ty Inc. sản xuất. Chiến lược phát hành giới hạn, liên tục ngừng sản xuất một số mẫu cùng niềm tin rằng chúng sẽ trở thành đồ sưu tầm quý hiếm đã đẩy giá nhiều mẫu lên hàng nghìn USD trên thị trường thứ cấp. Khi nguồn cầu suy giảm, bong bóng nhanh chóng tan biến.

NFT (2020-2022)

Các tác phẩm nghệ thuật số và vật phẩm kỹ thuật số được gắn NFT từng tạo nên cơn sốt toàn cầu. Năm 2021, tác phẩm Everydays: The First 5000 Days của nghệ sĩ Beeple được bán với giá khoảng 69 triệu USD, trong khi nhiều bộ sưu tập như CryptoPunks hay Bored Ape Yacht Club có giá hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu USD mỗi NFT. Tuy nhiên, sau khi dòng tiền đầu cơ rút đi, phần lớn thị trường giảm giá rất mạnh.

Điểm chung của các cơn sốt này là giá tăng chủ yếu nhờ kỳ vọng có người sẽ mua lại với giá cao hơn, chứ không phải vì chúng trở thành những tài sản có vai trò nền tảng đối với nền kinh tế.

Vì vậy, chúng không hình thành những Gold Ratio được thị trường theo dõi lâu dài.

Muốn "đứng cạnh vàng", một loại tài sản thường phải hội đủ nhiều điều kiện: có quy mô đủ lớn, được chuẩn hóa, có thanh khoản bền vững, được giao dịch rộng rãi và giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu.

Gold Ratio không được tạo ra bởi những cơn sốt. Gold Ratio chỉ xuất hiện khi một loại tài sản đủ trưởng thành để trở thành một phần của hệ thống kinh tế.

Thị trường có thể tạo ra bong bóng trong vài năm, nhưng Gold Ratio chỉ được lịch sử tạo ra qua nhiều thập niên, thậm chí nhiều thế kỷ.