Vàng đảo chiều, bạc bước vào cuộc cách mạng "Mine to Market"

Tuần giao dịch từ ngày 29/6 đến 5/7 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý trên thị trường kim loại quý toàn cầu. Báo cáo việc làm phi nông nghiệp (Nonfarm Payrolls) của Mỹ thấp hơn kỳ vọng đã giúp vàng và bạc đồng loạt phục hồi sau nhiều tuần điều chỉnh. Bên cạnh biến động giá, thị trường còn chứng kiến những chuyển động mang tính cấu trúc, từ báo cáo giữa năm của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), xu hướng các ngân hàng trung ương tiếp tục tăng nắm giữ vàng, đến mô hình "Mine to Market" của First Majestic Silver - chuỗi giá trị khép kín kết nối từ mỏ khai thác, tinh luyện, đúc bullion đến phân phối trực tiếp cho nhà đầu tư, mở ra một hướng đi mới cho ngành bạc. Trong nước, giá vàng vượt trở lại mốc 151 triệu đồng/lượng, song chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới vẫn duy trì ở mức cao.

DÒNG CHẢY QUỐC TẾ

1. Dữ liệu việc làm Mỹ yếu kéo vàng và bạc phục hồi

Thị trường kim loại quý có tuần hồi phục đáng chú ý sau khi dữ liệu việc làm Mỹ yếu hơn dự kiến làm giảm kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất trong năm nay. Theo Reuters, giá vàng giao ngay tăng hơn 2% trong phiên 2/7, lên khoảng 4.116,54 USD/ounce, trong khi hợp đồng vàng kỳ hạn Mỹ chốt phiên ở 4.125,7 USD/ounce. Chỉ số USD giảm 0,5%, giúp kim loại quý được định giá bằng đồng bạc xanh trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư nắm giữ các đồng tiền khác.

Điểm đáng chú ý là đà phục hồi không chỉ xuất hiện ở vàng. Bạc cũng bật mạnh sau chuỗi điều chỉnh sâu. Theo Wall Street Journal, hợp đồng bạc tăng lên 60,643 USD/ounce, chấm dứt chuỗi giảm 7 tuần. Diễn biến này cho thấy bạc đang được hỗ trợ cùng lúc bởi hai yếu tố: kỳ vọng lãi suất dịu lại và câu chuyện cung - cầu công nghiệp vẫn chặt chẽ.

Với thị trường Việt Nam, đây là tin đáng chú ý nhất tuần vì nó tác động trực tiếp đến tâm lý nhà đầu tư trong nước. Sau nhiều tuần giá vàng quốc tế chịu áp lực bởi lập trường cứng rắn của Fed, báo cáo việc làm yếu đã giúp thị trường tạm thời “dễ thở trở lại”, kéo theo kỳ vọng vàng và bạc có thể bước vào nhịp hồi kỹ thuật trong ngắn hạn.

2. WGC: Vàng bước vào “điểm bước ngoặt” của nửa cuối năm 2026

Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council - WGC) công bố báo cáo Gold Mid-Year Outlook 2026 với tiêu đề “Point break”, coi nửa cuối năm là giai đoạn then chốt đối với thị trường vàng. Theo WGC, nửa đầu năm 2026 là một trong những giai đoạn biến động mạnh nhất của vàng trong nhiều năm: giá vàng LBMA từng đạt 5.405 USD/ounce ngày 29/1, trong khi giá giao ngay có lúc vượt 5.595 USD/ounce, trước khi giảm về dưới 4.000 USD/ounce vào cuối tháng 6.

Điểm quan trọng trong báo cáo không phải là một dự báo giá đơn tuyến, mà là cách WGC nhìn cấu trúc thị trường. Vàng đang chịu tác động đồng thời từ Fed, đồng USD, lợi suất trái phiếu, dòng tiền ETF, địa chính trị và nhu cầu ngân hàng trung ương. Trong đó, nhu cầu của ngân hàng trung ương tiếp tục được xem là lực đỡ dài hạn, còn ETF phản ánh nhiều hơn tâm lý đầu tư ngắn hạn.

Báo cáo này rất đáng quan tâm vì nó giúp người đọc không nhìn vàng chỉ qua biến động giá từng phiên. Dù vàng đã điều chỉnh mạnh từ đỉnh tháng 1, các động lực chiến lược phía sau - nhất là xu hướng đa dạng hóa dự trữ và phòng vệ rủi ro địa chính trị - vẫn chưa biến mất.

3. OMFIF: Nhiều ngân hàng trung ương muốn giảm USD, tăng vàng

Khảo sát mới của OMFIF công bố ngày 30/6 cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong tư duy dự trữ toàn cầu: lần đầu tiên, số ngân hàng trung ương dự định giảm nắm giữ USD trong thập niên tới nhiều hơn số muốn tăng nắm giữ đồng tiền này. Reuters cho biết khảo sát được thực hiện với 90 ngân hàng trung ương, quỹ hưu trí công và quỹ đầu tư quốc gia, quản lý tổng cộng khoảng 10.000 tỷ USD tài sản.

Vàng là bên hưởng lợi rõ ràng trong xu hướng này. Theo OMFIF, 82% ngân hàng trung ương được khảo sát hiện nắm giữ vàng vật chất, tăng từ mức 71% của năm trước; 30% dự định tăng phân bổ vàng trong 1 - 2 năm tới. Đáng chú ý, 61% số người trả lời cho rằng giá vàng có thể nằm trong vùng 5.000 - 6.000 USD/ounce vào tháng 6/2027.

Tin này có ý nghĩa lớn hơn một con số khảo sát. Nó cho thấy vàng đang được nhìn nhận lại như một tài sản tiền tệ chiến lược trong bối cảnh hệ thống dự trữ quốc tế dịch chuyển theo hướng đa cực. Đây là dữ liệu rất tốt để giải thích vì sao vàng vẫn giữ nền giá cao dù ETF phương Tây có giai đoạn bán ra và nhà đầu tư ngắn hạn chốt lời.

4. Đồng yên Nhật yếu làm gia tăng rủi ro thanh khoản toàn cầu

Đồng yên Nhật tiếp tục là một biến số vĩ mô đáng theo dõi đối với thị trường tài chính toàn cầu. Reuters ngày 3/7 cho biết Nhật Bản vẫn để ngỏ khả năng can thiệp thị trường ngoại hối, sau khi đồng yên có lúc rơi xuống 162,84 yên/USD, vùng thấp nhất trong khoảng 40 năm, trước khi hồi về quanh 161,2 yên/USD. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama nhấn mạnh Tokyo đang liên lạc chặt chẽ với Mỹ về vấn đề tỷ giá.

Với thị trường kim loại quý, yên Nhật không phải là yếu tố trực tiếp như lãi suất Fed hay chỉ số USD, nhưng lại rất quan trọng trong bức tranh thanh khoản. Đồng yên yếu kéo dài có thể khuếch đại hoạt động giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade), tác động đến dòng vốn toàn cầu, lợi suất trái phiếu và tâm lý rủi ro. Khi các vị thế vay yên - mua tài sản khác trở nên quá lớn, bất kỳ biến động mạnh nào của tỷ giá cũng có thể khiến thị trường phải tháo vị thế.

Câu chuyện yên Nhật giúp mở rộng cách nhìn: muốn hiểu vàng không thể chỉ nhìn vàng, mà phải nhìn cả dòng tiền toàn cầu, các đồng tiền tài trợ và chính sách của các ngân hàng trung ương lớn ngoài Fed.

5. Giá dầu hạ nhiệt, áp lực lạm phát dịu bớt hỗ trợ kim loại quý

Diễn biến dầu thô trong tuần cũng tạo nền hỗ trợ cho vàng và bạc. Reuters ngày 1/7 dẫn Tổng giám đốc Petrobras Magda Chambriard cho biết giá dầu dường như đã ổn định trong vùng 72-75 USD/thùng, dù thị trường chưa hoàn toàn bình thường do căng thẳng Trung Đông vẫn còn. Brent khi đó giao dịch quanh 72,05 USD/thùng.

Với vàng và bạc, giá dầu hạ nhiệt có ý nghĩa quan trọng vì nó làm giảm áp lực lạm phát kỳ vọng. Trong nhiều tuần trước đó, rủi ro tại Trung Đông và eo biển Hormuz khiến thị trường lo ngại giá năng lượng tăng mạnh, buộc Fed phải giữ lập trường cứng rắn hơn. Khi dầu giảm, áp lực “lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn” phần nào dịu lại, từ đó hỗ trợ nhóm tài sản không mang lãi suất như vàng và bạc.

Tin này giải thích vì sao vàng phục hồi không chỉ nhờ dữ liệu việc làm Mỹ yếu, mà còn nhờ bối cảnh lạm phát năng lượng bớt căng. Nói cách khác, vàng được hỗ trợ từ cả hai phía: kỳ vọng Fed bớt cứng rắn và chi phí năng lượng không còn tạo áp lực quá lớn lên lạm phát.

6. Goldman Sachs vẫn giữ mục tiêu vàng 4.900 USD/ounce cuối năm

Dù thị trường vàng trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh trong quý II, Goldman Sachs vẫn duy trì quan điểm tích cực về triển vọng cuối năm. Theo các tổng hợp thị trường, ngân hàng này giữ mục tiêu giá vàng cuối năm 2026 ở mức khoảng 4.900 USD/ounce, sau khi đã hạ dự báo so với các kịch bản lạc quan hơn trước đó.

Goldman Sachs không còn quá hưng phấn với vàng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mức 4.900 USD/ounce vẫn cho thấy ngân hàng này chưa từ bỏ luận điểm dài hạn về vàng. Quan điểm của Goldman Sachs cũng phản ánh cách các định chế tài chính lớn định giá lại triển vọng vàng.

7. JPMorgan hạ dự báo, nhưng vẫn kỳ vọng vàng phục hồi cuối năm

Một điểm cân bằng quan trọng trong tuần là quan điểm thận trọng hơn từ JPMorgan. Reuters ngày 3/7 cho biết JPMorgan dự báo giá vàng đạt khoảng 4.300 USD/ounce trong quý III và 4.500 USD/ounce trong quý IV, thấp hơn mục tiêu cuối năm 6.000 USD/ounce trước đó. Ngân hàng này cho rằng nhu cầu yếu hơn dự kiến có thể hạn chế đà tăng của vàng trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, JPMorgan không chuyển sang bi quan hoàn toàn. Ngân hàng vẫn cho rằng vàng có thể phục hồi về cuối năm và tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu cấu trúc trong năm 2027. Cùng trong báo cáo này, JPMorgan dự báo bạc có thể bình quân 60-65 USD/ounce, platinum có thể lên 1.800 USD/ounce cuối năm 2026, còn palladium vẫn chịu áp lực yếu hơn.

Thị trường vàng đang ở giai đoạn sau điều chỉnh mạnh, nên cần thấy cả hai mặt: lực đỡ dài hạn vẫn còn, nhưng đường đi ngắn hạn có thể gập ghềnh nếu dữ liệu kinh tế Mỹ khiến Fed tiếp tục cứng rắn.

8. First Majestic đẩy mạnh mô hình bán bullion trực tiếp

First Majestic Silver tiếp tục gây chú ý nhờ chiến lược tích hợp dọc: không chỉ khai thác bạc, mà còn tự đúc và bán sản phẩm bullion trực tiếp cho nhà đầu tư. Theo Streetwise Reports, First Majestic sản xuất kỷ lục 15,4 triệu ounce bạc trong năm 2025, trong khi mảng minting đạt doanh số quý kỷ lục 22,7 triệu USD trong quý IV/2025, tăng mạnh so với 9,1 triệu USD cùng kỳ năm trước.

Điểm đáng chú ý là mô hình này giúp doanh nghiệp khai khoáng tiếp cận một phần biên lợi nhuận vốn thường nằm ở khâu bán lẻ bullion. Thay vì chỉ bán quặng, doré hoặc kim loại cho thị trường trung gian, First Majestic đưa một phần sản lượng vào chuỗi sản phẩm đầu tư như thỏi, bullion round, huy chương và các sản phẩm vàng, bạc dành cho nhà đầu tư. Chính công ty cũng nhiều lần nhấn mạnh việc bán trực tiếp một phần sản lượng bạc thông qua Bullion Store và thương hiệu First Mint.

Theo giới thiệu trên website doanh nghiệp, First Majestic hiện là công ty khai khoáng duy nhất bán trực tuyến một phần sản lượng bạc do chính mình khai thác dưới dạng bullion. Đây được xem là một bước tiến trong chiến lược tích hợp dọc, kết nối chuỗi giá trị từ khai thác, tinh luyện, chế tác đến phân phối trực tiếp cho nhà đầu tư.

Đây là xu hướng đáng chú ý vì ranh giới giữa doanh nghiệp khai khoáng, đơn vị tinh luyện và thương hiệu bullion đang dần mờ đi. Nếu mô hình này được nhiều doanh nghiệp áp dụng, ngành bạc có thể chuyển từ mô hình bán nguyên liệu truyền thống sang chuỗi giá trị khép kín với giá trị gia tăng cao hơn trong những năm tới.

9. Nga chuẩn bị đưa dự án PGMs Bắc Cực vào khai thác

Reuters ngày 4/6 đưa tin Russian Platinum dự kiến bắt đầu sản xuất tại dự án đa kim Bắc Cực vào tháng 11/2026. Đây là dự án từng dự kiến vận hành từ năm 2024 nhưng bị trì hoãn do khó tiếp cận thiết bị dưới tác động của các lệnh trừng phạt phương Tây.

Dự án nằm tại bán đảo Taimyr, gắn với mỏ Chernogorskoye và khu vực phía nam Norilsk-1. Điểm đáng chú ý là Russian Platinum không phát triển dự án hoàn toàn tách biệt với Nornickel. Hai bên từng có kế hoạch lập liên minh PGMs năm 2018, sau đó chuyển sang mô hình bao tiêu. Theo đó, sản phẩm từ Russian Platinum sẽ được đưa vào hệ thống luyện kim và tiêu thụ gắn với Nornickel.

Quy mô tác động rất đáng kể. Reuters dẫn đánh giá của Nornickel cho biết khi giai đoạn đầu vận hành đầy đủ, dự án có thể bổ sung khoảng 500.000 ounce palladium và 200.000 ounce platinum mỗi năm cho nguồn cung của Nga. Một số nguồn tổng hợp từ Reuters cũng nhắc đến khoản đầu tư khoảng 500 tỷ ruble, tương đương 6,7 tỷ USD.

Đây không chỉ là câu chuyện doanh nghiệp, mà còn phản ánh nỗ lực của Nga trong việc duy trì vai trò chiến lược trên thị trường kim loại nhóm bạch kim bất chấp cấm vận.

10. Công nghệ phân loại quặng bằng tia X tiếp tục được chú ý

Trong bối cảnh chi phí khai thác tăng, hàm lượng quặng suy giảm và yêu cầu môi trường ngày càng khắt khe, công nghệ phân loại quặng bằng cảm biến, đặc biệt là tia X, tiếp tục được ngành mỏ quan tâm. Các báo cáo thị trường cho thấy quy mô thị trường máy phân loại quặng bằng tia X đạt khoảng 558 triệu USD năm 2025 và có thể tăng lên gần 882 triệu USD vào năm 2032, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 6,6%/năm.

Với vàng và bạc, công nghệ này có ý nghĩa ở khâu tiền tuyển. XRT và các hệ thống phân loại cảm biến có thể giúp nhận diện đá chứa khoáng hóa có giá trị, tách bớt đá thải trước khi đưa vào nghiền, tuyển và luyện. Một số tài liệu kỹ thuật cho biết công nghệ này có thể ứng dụng với vàng, kim cương, đồng, chì - kẽm, thiếc, antimony và nhiều loại khoáng sản khác.

Ngành khai khoáng đang đi từ mở rộng sản lượng bằng “cơ bắp” sang nâng hiệu quả bằng dữ liệu, cảm biến và tự động hóa. Công nghệ xử lý quặng sẽ ngày càng quyết định chi phí, sản lượng và khả năng khai thác các mỏ vàng, bạc có hàm lượng thấp.

THỊ TRƯỜNG TRONG NƯỚC

1. Vàng trong nước đảo chiều mạnh, vượt mốc 151 triệu đồng/lượng

Thị trường vàng trong nước trải qua một tuần biến động mạnh khi giá vàng miếng SJC và vàng nhẫn liên tục đổi chiều theo diễn biến của thị trường quốc tế. Đầu tuần, giá vàng có thời điểm lùi về quanh 143 triệu đồng/lượng do áp lực điều chỉnh từ thị trường thế giới. Tuy nhiên, sau khi báo cáo việc làm phi nông nghiệp (Nonfarm Payrolls) của Mỹ thấp hơn kỳ vọng làm gia tăng khả năng Fed nới lỏng chính sách tiền tệ trong thời gian tới, giá vàng nhanh chóng phục hồi. Chỉ sau một đêm, nhiều doanh nghiệp điều chỉnh tăng giá thêm khoảng 3 triệu đồng/lượng, đưa giá bán vàng miếng vượt mốc 151 triệu đồng/lượng vào cuối tuần.

Diễn biến đảo chiều này cho thấy thị trường vàng trong nước vẫn phản ứng khá nhạy với các tín hiệu từ kinh tế Mỹ, đặc biệt là những dữ liệu có ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng lãi suất của Fed. Đây cũng là tuần ghi nhận thanh khoản cải thiện sau giai đoạn trầm lắng trước đó.

2. Giá vàng thế giới phục hồi, chấm dứt chuỗi bốn tuần giảm liên tiếp

Sau bốn tuần liên tiếp suy giảm, giá vàng thế giới đã hồi phục mạnh trong tuần đầu tháng 7, tạo động lực cho thị trường trong nước. Đà tăng được kích hoạt bởi đồng USD suy yếu cùng báo cáo việc làm tháng 6 của Mỹ thấp hơn dự báo, khiến giới đầu tư kỳ vọng Fed có thể giảm bớt lập trường cứng rắn về lãi suất.

Các chuyên gia nhận định đây mới là nhịp hồi kỹ thuật sau giai đoạn điều chỉnh mạnh, trong khi xu hướng trung hạn vẫn sẽ phụ thuộc vào các dữ liệu lạm phát, việc làm và chính sách tiền tệ của Mỹ trong những tuần tới. Tuy nhiên, việc giá vàng chấm dứt chuỗi giảm kéo dài đã phần nào cải thiện tâm lý của nhà đầu tư sau một tháng liên tục chịu áp lực bán.

3. Giá vàng trong nước diễn biến trái chiều với thế giới

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất tuần là việc giá vàng trong nước không tăng đồng pha với thị trường quốc tế. Trong phiên giao dịch ngày 4/7, dù giá vàng thế giới tăng hơn 50 USD/ounce chỉ sau một đêm, giá vàng miếng SJC và vàng nhẫn tại nhiều doanh nghiệp trong nước gần như đi ngang hoặc chỉ điều chỉnh nhẹ.

Theo các chuyên gia, hiện tượng này phản ánh đặc thù của thị trường vàng Việt Nam, nơi giá không chỉ phụ thuộc vào diễn biến quốc tế mà còn chịu tác động của nguồn cung, thanh khoản, nhu cầu giao dịch thực tế và chính sách điều hành. Khoảng trễ giữa thị trường trong nước và thế giới không phải là hiện tượng hiếm gặp, song vẫn luôn thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư mỗi khi xuất hiện.

4. Chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới vẫn neo ở mức cao

Mặc dù giá vàng thế giới phục hồi đáng kể trong tuần qua, khoảng cách giữa giá vàng miếng SJC trong nước và giá vàng thế giới quy đổi vẫn duy trì ở mức rất cao, dao động khoảng 16,8-18 triệu đồng/lượng tùy từng thời điểm và cách tính.

Khoảng chênh lệch này tiếp tục là chủ đề được nhiều chuyên gia kinh tế quan tâm bởi nó phản ánh những đặc thù của thị trường vàng Việt Nam, bao gồm cơ chế quản lý nguồn cung vàng miếng, chi phí lưu thông và yếu tố cung - cầu trong nước. Với nhà đầu tư cá nhân, mức chênh lệch lớn cũng đồng nghĩa với việc rủi ro khi mua ở vùng giá cao vẫn hiện hữu nếu thị trường đảo chiều.

5. HSBC: Lực mua của ngân hàng trung ương tiếp tục nâng đỡ thị trường vàng

Báo Quốc tế dẫn phân tích của HSBC cho rằng triển vọng dài hạn của vàng vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu mua ròng ổn định từ các ngân hàng trung ương trên thế giới. Theo báo cáo, riêng trong tháng 5, các ngân hàng trung ương đã mua ròng khoảng 41 tấn vàng, cho thấy xu hướng đa dạng hóa dự trữ ngoại hối vẫn tiếp diễn bất chấp giá vàng duy trì ở vùng cao.

HSBC nhận định áp lực từ lãi suất của Mỹ có thể còn ảnh hưởng đến giá vàng trong ngắn hạn, song nhu cầu tích lũy của khu vực ngân hàng trung ương vẫn là một trong những yếu tố nền tảng quan trọng đối với thị trường trong nửa cuối năm 2026.

6. PNJ lên tiếng sau vụ án kim cương nhập lậu

Sau khi cơ quan điều tra khởi tố cựu Giám đốc P-Lab trong vụ đường dây buôn lậu hơn 28.000 viên kim cương, PNJ đã phát thông cáo khẳng định vụ việc là trách nhiệm pháp lý của cá nhân và doanh nghiệp đang phối hợp với cơ quan chức năng. PNJ cho biết toàn bộ kim cương do doanh nghiệp phân phối được kiểm định theo quy trình tiêu chuẩn ISO, đối soát với tiêu chuẩn của GIA và lưu đầy đủ hồ sơ để truy xuất thông số kỹ thuật khi cần thiết. Doanh nghiệp cũng khẳng định hệ thống bán hàng, bảo hành, thu đổi và hậu mãi vẫn hoạt động bình thường. Trong thư gửi cổ đông, Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung gửi lời xin lỗi về tác động của vụ việc tới niềm tin của khách hàng và nhà đầu tư, đồng thời cam kết giữ nguyên mục tiêu kinh doanh năm 2026.

Dù kim cương không thuộc nhóm kim loại quý, PNJ là doanh nghiệp dẫn đầu ngành vàng bạc đá quý Việt Nam nên mọi thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh, chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu đều nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường. Sự việc một lần nữa cho thấy cùng với xu hướng phát triển của thị trường trang sức cao cấp, yêu cầu về minh bạch nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và công bố thông tin ngày càng trở thành yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp cũng như người tiêu dùng.