Nữ tỷ phú Việt Nam và con đường chạm tới quyền lực vốn

37% tỷ phú Việt Nam là nữ

Theo bảng xếp hạng tỷ phú theo thời gian thực của Forbes, Việt Nam có thêm 3 người được công nhận có tài sản vượt 1 tỷ USD là bà Phạm Thu Hương, bà Phạm Thúy Hằng và ông Ngô Chí Dũng. Trong số này, bà Phạm Thu Hương và bà Phạm Thúy Hằng đều giữ vị trí quản lý tại Vingroup.

Như vậy, Việt Nam đang có 8 tỷ phú USD. Người giàu nhất Việt Nam vẫn là ông Phạm Nhật Vượng, với khối tài sản 21,1 tỷ USD, giảm hơn 7 tỷ USD so với cuối năm ngoái.

Trong cấu trúc quyền lực của nền kinh tế tư nhân Việt Nam, sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các nữ tỷ phú USD không còn là hiện tượng cá biệt. Đáng chú ý, phía sau những con số tài sản hàng tỷ USD là những con đường rất khác nhau để phụ nữ bước vào trung tâm quyền lực vốn - nơi cổ phần, dòng tiền và quyền quyết định mới là yếu tố then chốt.

TS Nguyễn Thị Phương Thảo: Tỷ phú tự thân và bản lĩnh người đứng mũi chịu sào

Bà Nguyễn Phương Thảo là nữ tỷ phú Việt Nam đầu tiên được thế giới ghi nhận, không phải nhờ thừa hưởng tài sản, mà nhờ tự xây dựng doanh nghiệp và trực tiếp dẫn dắt. Từ những thương vụ kinh doanh khi còn rất trẻ ở nước ngoài, bà trở về Việt Nam và lựa chọn những lĩnh vực khó: tài chính - ngân hàng và đặc biệt là hàng không.

Vietjet Air không chỉ là một hãng hàng không giá rẻ, mà là dấu ấn chiến lược của một nữ doanh nhân dám phá vỡ thế độc quyền, dám bước vào ngành thâm dụng vốn, biên lợi nhuận mỏng và rủi ro cao - nơi lâu nay vốn được xem là "sân chơi của đàn ông".

Ở bà Phương Thảo, quyền lực không đến từ cổ phần thụ động, mà từ quyền điều hành, khả năng ra quyết định và dẫn dắt tổ chức. Bà là người trực tiếp định hình chiến lược, chấp nhận tranh cãi, đối diện khủng hoảng và chịu trách nhiệm trước thị trường.

Con đường của bà Thảo vì thế mang đậm tinh thần khởi nghiệp nữ trong thời kỳ hội nhập: độc lập, quyết liệt và không né tránh áp lực dư luận. Đây cũng là hình mẫu phụ nữ bước ra khỏi vai trò "người giữ tài sản", để trở thành người tạo ra tài sản mới.

Quyền lực kinh tế

Trong các nữ tỷ phú Việt Nam hiện nay, quyền lực của họ thể hiện ở việc nắm giữ quyền lực kinh tế thực chất xác lập bằng tỷ lệ sở hữu cổ phần, khả năng kiểm soát dòng tiền và mức độ ảnh hưởng tới cấu trúc vận hành của những doanh nghiệp đầu tàu trên thị trường.

Để nắm giữ quyền lực kinh tế tại những doanh nghiệp có vốn hóa lớn, mỗi người có những bước đi, cách làm riêng. Với bà Nguyễn Thị Phương Thảo là lựa chọn con đường mạo hiểm, trực diện hơn và mang tính cá nhân hóa rõ nét. Quyền lực của bà gắn với tinh thần doanh nhân, với những quyết định nhanh, mạnh và sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính – hàng không -  tiêu dùng. Ở mô hình này, cổ phần không chỉ đại diện cho quyền sở hữu, mà còn là sự cam kết cá nhân đối với thành bại của doanh nghiệp, nơi vai trò lãnh đạo và trách nhiệm được đặt lên cùng một trục.

Tuy cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng hội tụ ở một điểm: phụ nữ không còn đứng ở vị trí hỗ trợ hay biểu trưng trong cấu trúc kinh tế, mà trực tiếp nắm giữ các "điểm huyệt" của quyền lực vốn. Họ hiện diện ở nơi các quyết định phân bổ nguồn lực được đưa ra, nơi dòng tiền được dẫn dắt và nơi thị trường phản ứng mạnh mẽ nhất.

Trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân ngày càng trở thành trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế, sự nổi lên của các nữ tỷ phú không còn là câu chuyện truyền cảm hứng mang tính cá nhân, mà là chỉ dấu cho một sự dịch chuyển sâu sắc trong cấu trúc quyền lực kinh tế. Đó là sự dịch chuyển từ quyền lực hình thức sang quyền lực sở hữu, từ vai trò tham gia sang vai trò định hình - nơi phụ nữ không đứng bên lề, mà đang đứng ở trung tâm của quá trình kiến tạo và phân phối giá trị.