Vị trí giám đốc phát triển bền vững đang dần biến mất: Nên mừng hay lo?

Giờ đây, mong muốn đó dường như đang trở thành hiện thực. Nhiều tập đoàn lớn trên thế giới bắt đầu thu hẹp hoặc bãi bỏ các vị trí lãnh đạo riêng biệt về phát triển bền vững. Xu hướng này gây ra những hệ quả đáng kể đối với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực, đặc biệt là phụ nữ.

Các thương hiệu lớn như Nike, HSBC và Unilever gần đây đã bãi bỏ vị trí giám đốc phát triển bền vững độc lập, thay vào đó sáp nhập vai trò này vào các chức năng như pháp lý, tài chính hoặc quan hệ công chúng. 

Góc nhìn lạc quan từ người trong cuộc

Bà Ann Lee-Jeffs, chuyên gia lâu năm trong lĩnh vực phát triển bền vững và là người ủng hộ mạnh mẽ vai trò lãnh đạo của phụ nữ trong doanh nghiệp, cho rằng sự "điều chỉnh hướng đi" này mang ý nghĩa tích cực. Theo bà, đây là dấu hiệu cho thấy phát triển bền vững đang dần trở thành chuẩn mực chung.

"Tôi xem đó là một sự phát triển tự nhiên. Giờ đây, chúng ta có thể biến phát triển bền vững thành một động lực đổi mới, thay vì chỉ là một yêu cầu tuân thủ", bà Lee-Jeffs nhận định. Bà hiện là người sáng lập mạng lưới chuyên nghiệp Phụ nữ vì sự bền vững trên thế giới (SW2).

Được đào tạo bài bản về kỹ thuật hóa học, Lee-Jeffs bắt đầu sự nghiệp trong ngành dược phẩm đúng thời điểm các tiêu chuẩn về sức khỏe, an toàn và môi trường (EHS) ngày càng được chuyên nghiệp hóa và quản lý chặt chẽ. Theo bà, phát triển bền vững hiện cũng đang đi theo quỹ đạo tương tự, với ngày càng nhiều yêu cầu báo cáo, tiêu chuẩn chứng nhận và nghĩa vụ bắt buộc. Việc tích hợp chức năng này vào các bộ phận kinh doanh khác có thể giúp tránh tình trạng "đánh dấu hoàn thành" mang tính hình thức.

Mặt trái của xu hướng sáp nhập

Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra không ít lo ngại. Phát triển bền vững là một trong số ít lĩnh vực kinh doanh mà phụ nữ chiếm ưu thế. Theo dữ liệu của Weinreb Group, hiện nay 65% giám đốc phát triển bền vững tại các tập đoàn Mỹ là phụ nữ, tăng mạnh so với mức 28% vào năm 2011.

Thực tế này hoàn toàn đối lập với bức tranh chung tại các hội đồng quản trị, nơi phụ nữ vẫn chiếm thiểu số. Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu và Giáo dục Globewomen cho thấy nam giới vẫn nắm giữ gần 80% vị trí điều hành cấp cao trong hội đồng quản trị của 200 công ty lớn nhất thế giới.

Vậy điều gì sẽ xảy ra với các nữ lãnh đạo và các nhà quản lý cấp trung khi các vai trò về phát triển bền vững chuyển sang các chức năng khác?

Theo Lee-Jeffs, có 2 kịch bản đáng lưu ý. Thứ nhất, chức danh giám đốc phát triển bền vững vẫn được duy trì, nhưng bị loại khỏi nhóm điều hành cao nhất. Vị trí này có thể trở thành cấp "cộng hai", báo cáo cho một thành viên khác trong ban điều hành, đồng nghĩa với việc suy giảm ảnh hưởng chiến lược.

Kịch bản thứ hai là các vai trò lãnh đạo về phát triển bền vững được sáp nhập vào những chức năng cốt lõi như tài chính hoặc vận hành - những lĩnh vực mà phụ nữ vốn ít được đại diện hơn. Tại các công ty Fortune 500, nam giới hiện chiếm hơn 80% vị trí lãnh đạo cấp cao trong tài chính và gần 90% trong vận hành. Trong bối cảnh đó, phụ nữ có nguy cơ gặp nhiều bất lợi hơn khi cạnh tranh cho các vị trí lãnh đạo mới.

Ngược lại, nếu phát triển bền vững được tích hợp vào các lĩnh vực có sự cân bằng giới tốt hơn như truyền thông, quan hệ doanh nghiệp hoặc nhân sự, các chuyên gia nữ sẽ có nhiều cơ hội thích ứng và phát triển hơn.

Những ví dụ truyền cảm hứng

Dù thừa nhận nhiều thách thức, Lee-Jeffs vẫn giữ quan điểm lạc quan. Bà dẫn chứng nhiều nữ lãnh đạo đã thành công trong việc chuyển đổi hoặc mở rộng vai trò phát triển bền vững sang các chức năng hợp nhất.

Trong số đó có Ann Tracy, Giám đốc Phát triển bền vững tại Colgate-Palmolive, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Cố vấn của SW2; và Pam Cheng, người đảm nhiệm đồng thời vai trò phát triển bền vững, vận hành toàn cầu và công nghệ thông tin tại AstraZeneca.

Theo Lee-Jeffs, những trường hợp này cho thấy chuyên môn về phát triển bền vững hoàn toàn có thể chuyển hóa thành giá trị đo lường được về lợi nhuận, quản trị rủi ro và tăng trưởng - những tiêu chí mà hội đồng quản trị ngày càng coi trọng.

Tuy vậy, việc các giám đốc phát triển bền vững, bất kể giới tính, thăng tiến lên vị trí điều hành cao nhất vẫn còn hiếm hoi. Một số ngoại lệ đáng chú ý gồm Helena Helmersson, cựu CEO của H&M và Diana Birkett Rakow tại Hawaiian Airlines, từng giữ vai trò giám đốc chiến lược tại công ty mẹ Alaska Air.

"Rất nhiều thứ đang có dấu hiệu đi thụt lùi, điều này thực sự đáng nản lòng. Nhưng vì phát triển bền vững là lĩnh vực mà phụ nữ đang chiếm đa số, chúng ta vẫn có thể hỗ trợ lẫn nhau để duy trì và thúc đẩy đà tiến này", Lee-Jeffs kết luận.