Phó giáo sư Nga vẽ đường cho ông Biden: Muốn "cứu" Mỹ hãy buông tha Nga, kiềm chế Trung Quốc

Phó giáo sư Đại học Tài chính Nga, ông Gevorg Mirzayan, phân tích trên tạp chí Quan điểm (Vzglyad) của Nga chỉ ra rằng mục tiêu của Mỹ nhằm vào Trung Quốc đã trở nên xa vời do sức mạnh kinh tế của Mỹ đi xuống, trong khi thế đối đầu Mỹ-Trung và Mỹ-Nga thúc đẩy Nga-Trung xích lại gần nhau hơn.

Quan hệ Mỹ-Trung Quốc vẫn sẽ là chủ đề quan trọng hàng đầu trong nền chính trị thế giới năm 2021. Đã có những dự đoán về sự hòa dịu quan hệ Washington-Bắc Kinh sau khi Tổng thống Donald Trump mãn nhiệm và Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden nhậm chức ngày 20/1 tới.

Theo ông Mirzayan, Mỹ sẽ rơi vào suy thoái chưa từng thấy trong năm 2021, một phần nguyên nhân do tác động từ đại dịch Covid-19 hoành hành, bên cạnh những hỗn loạn trong xã hội Mỹ giai đoạn hậu bầu cử tổng thống 2020.

Chính quyền Biden buộc phải nỗ lực thống nhất và hàn gắn nước Mỹ. Chuyên gia người Nga chỉ ra, một trong những giải pháp cho mục tiêu này là tìm ra "đối thủ chung".

Mỹ sẽ coi Trung Quốc là "đối thủ" duy nhất?

Truyền thông Mỹ và đảng Dân chủ được cho là thể hiện rõ rệt quan điểm tiêu cực nhằm vào Nga trong những năm qua.

Tuy nhiên, giả thuyết Nga can thiệp bầu cử Mỹ - bùng lên từ cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 - dường như không còn phát huy tác dụng, trong khi Iran dù gay gắt với Mỹ nhưng không tạo thành mối đe dọa thực tế với Washington.

Trong tình huống này, theo Mirzayan, "ứng viên" thực thụ duy nhất là Trung Quốc. Thái độ tiêu cực mà báo giới nước Mỹ và Tổng thống Donald Trump dành cho Bắc Kinh được đánh giá không thua kém sự đối địch từ đảng Dân chủ nhằm vào Nga.

Không có gì nghi ngờ, một trong số ít nhận thức chung vẫn còn tồn tại giữa lưỡng đảng của Mỹ chính là việc phải kiềm chế Trung Quốc.

Khi ông Trump chỉ trích ông Biden là "bù nhìn của Trung Quốc", phe Dân chủ đáp lại bằng tuyên bố các quan chức của họ sẽ có hành động với Bắc Kinh tốt hơn so với phe Cộng hòa "nói nhiều làm ít".

Khó có thể gây dựng liên minh chống Trung Quốc

Phó giáo sư Gevorg Mirzayan mô tả kế hoạch của Mỹ nhằm vào Trung Quốc là mạch lạc. Bên cạnh những biện pháp từ ông Trump như áp dụng công cụ thuế quan để gây sức ép với Bắc Kinh, đảng Dân chủ nghiêng về phương án đưa Trung Quốc vào vòng bao vây chiến lược - nghĩa là bên cạnh duy trì thuế quan của Trump, chính quyền Biden có thể gia tăng sức ép trên tất cả "mặt trận", nhờ sự hỗ trợ của đồng minh.

Tuy nhiên, việc thực thi kế hoạch này trên thực tế hết sức khó khăn, ít nhất bởi hai nguyên nhân.

Thứ nhất, trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, Bắc Kinh đã củng cố vị thế tại khu vực Đông Á trong lĩnh vực quân sự lẫn kinh tế. Vấn đề được thảo luận hiện nay không phải là Trung Quốc bị cô lập ở khu vực, mà là Mỹ - Mirzayan nêu.

Trong khi chính quyền Trump rút Mỹ khỏi nhiều định chế khu vực và thế giới, gồm Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Trung Quốc cùng các nước khu vực đã ký kết Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) - xây dựng khu vực tự do thương mại lớn nhất thế giới, không có sự góp mặt của Washington.

Với sự mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc, ý định tạo dựng liên minh chống lại Bắc Kinh đã trở nên khó khăn hơn.

Mỹ không thể kiềm chế đồng thời Nga-Trung

Gevorg Mirzayan phân tích, thách thức thứ hai với kế hoạch của Mỹ là để kiềm chế Trung Quốc một cách hiệu quả, chính quyền sắp tới của ông Biden sẽ buộc phải lựa chọn giữa những mục tiêu kỳ vọng và vấn đề an ninh.

Các nhà quan sát cho rằng Mỹ không có khả năng đồng thời kiềm chế được cả Trung Quốc và Nga. Một cuộc "chiến tranh lạnh" trên hai chuyến tuyến không chỉ đòi hỏi những sức mạnh và nguồn lực mà nước Mỹ hiện tại không có được, mà còn khiến Bắc Kinh và Moskva liên kết chặt chẽ hơn.

Nếu hệ quả của việc Nga-Trung xích lại là Trung Quốc có được sự bảo đảm từ Nga về nguồn cung các nguồn lực cùng sự ổn định ở vùng Trung Á, thì Washington sẽ gặp khó khăn rất lớn nếu muốn ứng phó Bắc Kinh.

Bởi vậy, Mirzayan kêu gọi giải pháp hợp lý là Mỹ ngưng nhằm vào Nga, bao gồm không can thiệp tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Moskva với các nước phương Tây.

Câu hỏi đặt ra là liệu đội ngũ của ông Joe Biden có sẵn sàng theo đuổi phương án thực dụng này hay không?

Ngoại trưởng tương lai Antony J. Blinken được biết đến là người ủng hộ các liên minh toàn cầu và kêu gọi kiềm chế toàn diện nhằm vào Nga, cũng như thường xuyên công kích chính phủ Nga.

Jake Sullivan - Cố vấn an ninh quốc gia được ông Biden lựa chọn - từng làm việc trong đội ngũ của cựu ứng viên tổng thống đảng Dân chủ Hillary Clinton năm 2016 và đã phát đi nhiều thông tin cáo buộc Nga can thiệp bầu cử Mỹ.

Ông Gevorg Mirzayan nhận xét, vấn đề quan trọng nhất mà Mỹ đối mặt trong lĩnh vực ngoại giao chính là vượt qua "chứng bệnh sợ hãi" của những nhân vật từng đối đầu với nước Nga.