Thị trường năng lượng 2026: Dư cung dầu, làn sóng LNG và bài toán chiến lược của Big Oil

Tất nhiên, năm 2026 sẽ còn nhiều "ẩn số", đặc biệt liên quan đến địa chính trị và các điểm nóng căng thẳng có thể bùng phát từ vùng Caribe đến Yemen. Những yếu tố này, dù không thể dự báo trước, vẫn sẽ tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu và tâm lý nhà đầu tư.

Trong số các xu hướng có thể dự đoán được, cán cân cung - cầu trên thị trường dầu khí, cùng những thách thức và cơ hội đối với các tập đoàn dầu khí lớn và các công ty dầu khí khác, sẽ là những yếu tố then chốt cần theo dõi trong năm 2026.

Làn sóng nguồn cung dầu và khí

Tình trạng dư cung trên thị trường dầu mỏ đã trở thành hiện thực, thể hiện rõ qua các biến động giá hai chiều trong những tuần gần đây. Các diễn biến địa chính trị có thể đẩy giá dầu lên hoặc xuống, nhưng các đợt tăng giảm này diễn ra ngắn hạn và biên độ nhỏ hơn nhiều so với trường hợp thị trường ở trạng thái khan hiếm hoặc cân bằng.

Theo báo cáo thị trường hàng tháng mới nhất công bố trong tháng 12 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thị trường dầu mỏ đang hướng tới mức dư cung lên tới 3,84 triệu thùng/ngày (bpd) trong năm 2026.

Nhiều nhà phân tích cho rằng tình trạng dư cung này sẽ chỉ mang tính tạm thời và thị trường có thể bắt đầu tái cân bằng vào cuối năm 2026 và sang năm 2027.

Trong Báo cáo Triển vọng Hàng hóa 2026, Goldman Sachs nhận định: "Trong khi năm 2026 là năm cuối của làn sóng nguồn cung dầu, thì làn sóng nguồn cung LNG sẽ kéo dài hơn nhiều, với dự báo xuất khẩu LNG tăng hơn 50% trong giai đoạn 2025-2030".

"Dù kịch bản cơ sở của chúng tôi cho năm 2026 là dư cung dầu, các gián đoạn từ Nga, Venezuela và Iran vẫn là những rủi ro cần theo dõi, đặc biệt trong bối cảnh công suất dự phòng của OPEC+ đang thu hẹp", nhóm phân tích hàng hóa của Goldman viết trong báo cáo công bố tháng 12.

Theo ngân hàng đầu tư này, trong vài năm tới, các làn sóng nguồn cung sẽ là động lực chính chi phối giá dầu và khí tự nhiên.

Trừ khi xảy ra những gián đoạn nguồn cung lớn hoặc OPEC cắt giảm sản lượng, giá dầu thấp hơn nhiều khả năng sẽ là điều cần thiết để tái cân bằng thị trường sau năm 2026, Goldman cho biết thêm.

"Một năm dư dả nguồn cung năng lượng thượng nguồn đang chờ đợi, nhưng có thể xuất hiện các điểm nghẽn ở khâu hạ nguồn", ông Jarand Rystad, nhà sáng lập kiêm CEO của Rystad Energy, nhận định trong một dự báo của công ty.

Theo Rystad, các làn sóng nguồn cung sẽ gây áp lực giảm lên giá năng lượng sơ cấp, nhưng giá càng giảm sâu trong năm 2026 thì khả năng phục hồi trong các năm 2027-2028 càng lớn.

Biên lợi nhuận lọc dầu duy trì ở mức cao

Rystad cũng dự báo tỷ lệ vận hành nhà máy lọc dầu cao và chênh lệch giá sản phẩm ở mức cao, trong đó "biên lợi nhuận dầu diesel rất cao" tại châu Âu và Mỹ nhiều khả năng sẽ kéo dài trong phần lớn năm 2026. Điều này sẽ hỗ trợ biên lợi nhuận diesel tại châu Á và Trung Đông khi các dòng thương mại điều chỉnh, theo bà Susan Bell, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách thị trường hàng hóa dầu mỏ.

Biên lợi nhuận xăng cũng được dự báo sẽ được hỗ trợ khi các nhà máy lọc dầu tìm cách cân đối giữa sản lượng xăng và diesel, theo Rystad.

Dầu đá phiến Mỹ vẫn bền bỉ

Rystad kỳ vọng sản lượng dầu đá phiến của Mỹ sẽ một lần nữa cho thấy khả năng chống chịu, ngay cả khi giá WTI quanh mức 60 USD/thùng.

Các công ty niêm yết được cho là sẽ bảo vệ sản lượng duy trì để tránh sụt giảm, có thể chấp nhận giảm tỷ lệ chi trả cho cổ đông, đồng thời kỳ vọng các thương vụ M&A sẽ mang lại hiệu quả cộng hưởng về vận hành và chi phí quản lý nhằm bù đắp chi phí toàn vòng đời, theo ông Matthew Bernstein, Phó Chủ tịch phụ trách dầu khí Bắc Mỹ của Rystad.

Wood Mackenzie dự báo sản lượng dầu tại khu vực Lower 48 của Mỹ sẽ chững lại trong năm 2026, lần đầu tiên kể từ sau đại dịch. Tuy nhiên, Permian vẫn là "đầu tàu" của nguồn cung dầu Mỹ.

Lần đầu tiên trong lịch sử, sản lượng cộng gộp từ các khu vực Delaware Wolfcamp, Bone Spring, Midland Wolfcamp và Midland Spraberry sẽ chiếm hơn 50% tổng sản lượng dầu trên bờ của Mỹ vào năm 2026, theo ước tính của WoodMac.

Thị trường M&A tại Mỹ được dự báo sẽ chuyển trọng tâm sang các tài sản thiên về khí đốt, khi nhu cầu khí tăng mạnh nhờ xuất khẩu LNG gia tăng và nhu cầu phát điện phục vụ tăng trưởng tiêu thụ điện do AI thúc đẩy.

Các doanh nghiệp quốc tế cũng sẽ tìm kiếm tài sản khí đốt tại Mỹ để tận dụng nhu cầu nội địa tăng, tạo hàng rào phòng hộ vật chất cho khối lượng LNG xuất khẩu và hỗ trợ tiến trình đàm phán thương mại của Mỹ, theo WoodMac.

Bài toán cân bằng chiến lược ngày càng khó với các "ông lớn"

Theo WoodMac, các mỏ khí đốt tại Mỹ có thể trở thành điểm nóng M&A tiềm năng, theo nhận định của các giám đốc nghiên cứu doanh nghiệp Tom Ellacott và Greig Aitken trong báo cáo về các chủ đề doanh nghiệp năm 2026.

Trong năm tới, các tập đoàn dầu khí lớn, các công ty dầu khí quốc gia (NOC), cũng như các nhà khai thác độc lập tại Mỹ và quốc tế sẽ phải đối mặt với bài toán cân bằng chiến lược còn khó khăn hơn so với năm 2025.

Trong bối cảnh giá dầu trầm lắng và dư cung, các doanh nghiệp đang chuẩn bị tinh thần cho một năm 2026 với giá thấp hơn, nhưng lạc quan hơn về triển vọng trung và dài hạn khi họ chuyển vốn từ năng lượng tái tạo sang thượng nguồn dầu khí, đồng thời đẩy mạnh thăm dò ở các khu vực biên với hy vọng tìm ra những phát hiện tầm cỡ.

Theo WoodMac, các công ty đang chuẩn bị để vượt qua giai đoạn dư cung năm 2026, và chương trình mua lại cổ phiếu có thể là hạng mục đầu tiên bị cắt giảm.

"Giá dầu thấp hơn sẽ buộc các doanh nghiệp phải thực hiện thêm các biện pháp cắt giảm chi phí mang tính cấu trúc và giảm mua lại cổ phiếu. Tuy nhiên, áp lực sẽ gia tăng nhằm xây dựng nền tảng vững chắc hơn cho thập kỷ tới", các nhà phân tích kết luận.