Thứ tư, 25/11/2020, 09:32 AM

Thu hút công nghiệp chế biến, chế tạo: Để không nhận rác...

Cần xây dựng các tiêu chí cụ thể về trình độ, quy trình công nghệ... mà Việt Nam tiếp nhận để tránh thành bãi rác công nghệ của nước ngoài.

Cần tiêu chí rõ ràng, cụ thể

Tại một hội thảo về bất động sản công nghiệp tổ chức tại Hà Nội mới đây, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã mời gọi các doanh nghiệp đến đầu tư tại tỉnh này.

Để thu hút đầu tư, Quảng Ninh đang ưu tiên phát triển công nghiệp chế biến và chế tạo. Các doanh nghiệp đầu tư vào tỉnh này được áp dụng mức ưu đãi thuế doanh nghiệp cao nhất tại các khu kinh tế. Bên cạnh đó, còn được hỗ trợ chi phí đào tạo nghề ngắn hạn cho người lao động trong 2 năm đầu kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đầu tư; tập trung phát triển hạ tầng... để thu hút đầu tư. 

Trao đổi với Đất Việt, PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công thương) cho rằng, thu hút đầu tư nước ngoài vào công nghiệp chế biến, chế tạo là hướng đi hoàn toàn đúng đắn, vấn đề là chọn công nghệ nào, trình độ ra sao.

Nhắc lại giai đoạn đầu Việt Nam mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại cho biết, khi đó, Việt Nam ít kén chọn, chào đón đầu tư ở bất cứ lĩnh vực nào mà ít quan tâm đến trình độ công nghệ ra sao.

Giờ đây, muốn đạt được mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thậm cao hơn là công nghệ số hiện đại, việc tập trung thu hút đầu tư nước ngoài về công nghiệp chế biến, chế tạo là đương nhiên, nhưng chế biến, chế tạo có nhiều trình độ, có trình độ rất đơn giản như gia công, lắp ráp, có trình độ công nghiệp hỗ trợ phát triển, làm được những sản phẩm công nghiệp cơ khí rõ ràng, và cao hơn là trình độ tự động hóa, công nghệ số.

Vậy Quảng Ninh nói riêng và các địa phương khác của Việt Nam chọn công nghệ nào trong những thang bậc ấy? Có yêu cầu cụ thể gì khi muốn thu hút đầu tư vào mảng công nghiệp này để có thể đuổi kịp các nước phát triển?

Thu hút đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo là hướng đi đúng đắn

Theo vị chuyên gia, đây là vấn đề cần quan tâm nhưng cho đến nay Việt Nam vẫn còn mù mờ, chưa làm rõ.

"Định hướng chung là không thu hút công nghệ lạc hậu, ô nhiễm môi trường, tiêu tốn tài nguyên, nhưng mỗi nền công nghiệp đều cần có những tiêu chí nhất định. Do đó, cơ quan quản lý nhà nước cần làm rõ vấn đề này, tránh tình trạng các nước đưa công nghệ, máy móc thải loại, lạc hậu đến Việt Nam.

Chuyện này Việt Nam đã có nhiều bài học, mà điển hình là những nhà máy lỗi thời được nhà đầu tư Trung Quốc đưa sang Việt Nam. Đáng lẽ những máy móc, thiết bị ấy đã bị bán sắt vụn, nhưng rồi họ lại nhân danh đầu tư nước ngoài đưa vào Việt Nam, trở thành một thứ đắt tiền và tiếp tục kiếm lời từ đống sắt vụn ấy.

Trong khi đó, nhiều địa phương còn nghèo nên hồ hởi tiếp nhận, ưu đãi thuế, đất đai cho nhà đầu tư nước ngoài mà ô nhiễm môi trường chưa được kiểm soát đến nơi đến chốn, chế độ chính sách với người lao động, đào tạo công nhân ra sao, công nghiệp phụ trợ thế nào, quan hệ ra sao với công nghiệp địa phương... tất cả đều chưa có quy định, tiêu chí rõ ràng. 

Vấn đề này tùy vào từng tỉnh, thành phố: có những địa phương đã thu hút đầu tư từ đầu, giờ nâng cao như Bình Dương, Đồng Nai, TP.HCM thì biết lựa chọn đầu tư, không thu hút công nghệ cũ, lạc hậu nữa. Song cũng có tỉnh mới đẩy mạnh đầu tư cách đây vài năm, chưa rõ thu hút công nghiệp gì, chế biến, chế tạo ở trình độ nào, công nghệ ra sao...? Chính sách chung lại chưa có khuyến cáo rõ ràng, cụ thể về các trình độ công nghệ cần tập trung thu hút, công nghệ nào phải hạn chế", PGS.TS Nguyễn Văn Nam phân tích và nhấn mạnh, hậu quả của tình trạng này là nguy cơ Việt Nam sẽ chỉ mãi chạy theo các nước, khó nói chuyện đuổi kịp.

Nỗi lo khoác áo đầu tư, mượn xuất xứ Việt Nam

Liên quan đến câu chuyện thu hút đầu tư nước ngoài, PGS.TS Nguyễn Văn Nam nhắc lại nhiều dự báo trước đó rằng Việt Nam là một trong những điểm đến củ làn sóng chuyển dịch đầu tư khi xảy ra chiến tranh thương mại Mỹ-Trung và đại dịch Covid-19.

Tuy nhiên, theo nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, Việt Nam đã bỏ lỡ đợt chuyển dịch đầu do chuẩn bị chưa tốt, chưa đủ sức hấp dẫn. Do đó, đa phần các nhà đầu tư lớn của các nước phát triển di chuyển dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc sang Ấn Độ, Indonesia. Dòng vốn đổ vào Việt Nam mạnh mẽ chính là của các nhà đầu tư Trung Quốc, song quy mô các dự án nhỏ.

"Nhiều ý kiến lo ngại các nhà đầu tư Trung Quốc muốn biến Việt Nam thành nơi trung gian xuất khẩu, mượn xuất xứ của Việt Nam để xuất khẩu sang các quốc gia phát triển.

Lo ngại ấy không phải là không có cơ sở. Đã là dự án nhỏ thì không thể nói chuyện công nghệ hiện đại, mà là công nghệ cũ, lạc hậu, đã bị thải loại ở Trung Quốc. Nhà đầu tư nước này đưa sang Việt Nam, đầu tư nhỏ không phải để sản xuất ở Việt Nam mà để biến Việt Nam thành nơi lắp ráp cuối cùng, từ đó lấy xuất xứ của Việt Nam.

Một thực tế là nhiều mặt hàng Trung Quốc hiện nay ra thế giới không dễ dàng như hàng xuất xứ Việt Nam. Những trục trặc của hàng Trung Quốc ở Mỹ, EU, Nhật... là ví dụ. Trong khi đó, nếu hàng Trung Quốc được gắn xuất xứ Việt Nam sẽ lợi hơn nhiều, bởi Việt Nam đã ký kết nhiều hiệp định thương mại tự do với nhiều nước", PGS.TS Nguyễn Văn Nam nêu vấn đề và khẳng định, việc này còn nguy hiểm hơn công nghệ lạc hậu. Kinh tế Việt Nam mất tính độc lập, hàng hóa dù mang danh của Việt Nam nhưng lại không phải của Việt Nam, có phẩm cấp thấp, chất lượng kém. 

Từ đây, vị chuyên gia đề nghị Việt Nam cần có chính sách cho phù hợp, làm sao thu hút đầu tư để thay đổi được cái chất của nền công nghiệp Việt Nam, chứ không phải theo số lượng trong khi công nghệ lạc hậu.

Thừa nhận ban hành một chính sách về vấn đề này rất khó, nhưng PGS Nam cho rằng Nhà nước cần có quan điểm rõ ràng với các địa phương trong thu hút FDI và yêu cầu các địa phương phải thực hiện: chọn công nghệ nào, quy trình nào? Nếu quy trình chỉ là khâu lắp ráp cuối cùng để có sản phẩm mang xuất xứ Việt Nam thì không cần đầu tư; còn quy trình sản xuất từ A đến Z, từ linh kiện, phụ tùng đến sản phẩm lại khác.

"Hiện nay, quyền tự chủ của các tỉnh đã được tăng lên, các địa phương có thể vận dụng chính sách ưu đãi thêm, nhưng phải có tiêu chí cụ thể, có như vậy Việt Nam mới không trở thành bãi thải công nghệ", PGS.TS Nguyễn Văn Nam lưu ý.


Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
17/11/2026 Tin nóng

Châu Âu ghi nhận lượng khí đốt dự trữ tại các kho ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, dù đã bước vào mùa đông.

Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
13/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 12/11, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm 1.310-2.260 đồng/lít hoặc kg. Sau kỳ điều hành này, giá xăng E10 RON 95-III còn 19.840 đồng/lít, E5 RON 92 ở mức 19.740 đồng/lít.

Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
13/11/2026 Tin nóng

Trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ định hướng huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia...

Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
10/11/2026 Tin nóng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu...

Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
05/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 5/11, giá xăng dầu trong nước đồng loạt đi xuống, với mức giảm từ 180 đến 2.310 đồng mỗi lít hoặc kg. Trong đó, xăng E10 RON 95-III giảm hơn 2.000 đồng, về còn 21.150 đồng một lít.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
04/11/2026 Tin nóng

Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước vượt 1.000 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ....

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
02/11/2026 Tin nóng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số bị phạt tới 200 triệu đồng; Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi thu thập...

'Điểm nóng' Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
"Điểm nóng" Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
27/10/2026 Tin nóng

PetroTimes xin gửi đến Quý độc giả những tin tức mới nhất từ điểm nóng tại Trung Đông.

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
27/10/2026 Tin nóng

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, đưa cán cân thương mại sang trạng thái...

Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
27/10/2026 Tin nóng

Trong 15 ngày đầu tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 56,68 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, con số này lên tới...

Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
18/10/2026 Tin nóng

Ngày 18/10, tại Hà Nội, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA)...

Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít
Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh trái chiều từ 15h ngày 15/10. Trong đó, xăng E10 RON95-III giảm 1.230 đồng/lít, xăng E5 RON92 giảm 730 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng/kg.

Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
15/10/2026 Tin nóng

Kinh tế TP. Hà Nội 9 tháng năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực với tổng thu ngân sách nhà nước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách địa phương...

Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
14/10/2026 Tin nóng

Các nhà kinh tế dự báo những chỉ số lạm phát chủ chốt tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 9, bất chấp giá dầu duy trì ở mức cao.

PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
11/10/2026 Tin nóng

Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) khẳng định thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác. Toàn bộ thuyền viên, hàng hóa trên tàu đều an toàn và tàu đang hoạt động bình thường theo kế hoạch.

Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
09/10/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 8/10, giá xăng E10RON95-III được điều chỉnh tăng 1.065 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 589 đồng/lít. Đây là kỳ điều hành ghi nhận diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng xăng và dầu.

Các 'ông lớn' dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
Các "ông lớn" dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
08/10/2026 Tin nóng

Nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất vùng Vịnh đang kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào các tuyến vận chuyển mới nhằm tránh eo biển Hormuz.

Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
07/10/2026 Tin nóng

9 tháng đầu năm 2026, ngân sách Nhà nước thu khoảng 50 nghìn tỷ đồng từ dầu thô, vượt 16,4% dự toán cả năm và tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
03/10/2026 Tin nóng

Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trong tháng vừa qua ghi nhận mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột liên quan tới Iran nổ ra.