Trung Quốc xin gia nhập CPTPP: Bắc Kinh lợi nhiều hơn

Trung Quốc vừa tuyên bố Bộ trưởng Thương mại nước này đã chính thức gửi đơn gia nhập CPTPP cho Bộ trưởng Thương mại New Zealand. Hai bộ trưởng cũng đã trao đổi về các bước tiếp theo đơn xin gia nhập của Trung Quốc.

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính), việc Trung Quốc xin gia nhập CPTPP là điều hết sức bình thường, phù hợp với tôn chỉ của CPTPP là tăng cường hợp tác kinh tế cũng như các chính sách, quy định thương mại giữa các quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, thông qua đó tiến tới xóa bỏ các loại thuế quan và rào cản thương mại đối với hàng hóa, dịch vụ xuất, nhập khẩu giữa các nước thành viên, nhằm tăng cường thương mại và đầu tư, thúc đẩy sáng kiến, đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế và lợi ích xã hội.

Nhấn mạnh việc gia nhập CPTPP đã được Trung Quốc đã "đặt chỗ" từ lâu, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho biết, để trở thành thành viên của hiệp định này, Trung Quốc bắt buộc phải chấp nhận các tiêu chuẩn của CPTPP và phải được tất cả các quốc gia thành viên đồng ý. Đặc biệt, ở thời điểm hiện tại, các nước CPTPP đã siết chặt các quy tắc mới, liên quan đến trợ cấp cho doanh nghiệp, bảo vệ sở hữu trí tuệ và phúc lợi cho người lao động. Đây là một trong những khó khăn Trung Quốc phải đối mặt khi muốn gia nhập CPTPP.

Trong trường hợp Trung Quốc muốn điều chỉnh, "pha loãng" một số quy định của CPTPP theo hướng có lợi cho Trung Quốc thì bắt buộc phải bàn thảo lại từ đầu và nhận được sự đồng ý của tất cả các thành viên còn lại.

Vị chuyên gia khẳng định, nếu gia nhập, Bắc Kinh sẽ là nền kinh tế lớn nhất khối CPTPP. Đây cũng sẽ là bước quan trọng để Trung Quốc tăng ảnh hưởng kinh tế sau khi ký kết Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) năm ngoái.

Xét về mặt lợi ích, theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, khi thế giới đang có nhiều biến động, nền kinh tế thế giới đang tích cực mở cửa trở lại, đồng thời phân cực rõ rệt hơn, việc Trung Quốc tham gia CPTPP sẽ có lợi cho cả hai bên. 

Trung Quốc có nhiều lợi thế khi giành được các ưu đãi từ các quốc gia thành viên CPTPP, đặc biệt là ưu đãi phi thuế quan. Bản thân các nước cũng được nhập hàng hóa Trung Quốc, máy móc, thiết bị, vật tư, linh phụ kiện với mức thuế suất thấp hơn. Hơn nữa, hàng hóa của các nước CPTPP cũng mở rộng xâm nhập nhiều hơn vào thị trường rộng lớn, đa dạng, gần 1,4 tỷ dân của Trung Quốc.

Nhưng xét điều kiện Trung Quốc đang phục hồi kinh tế nhanh chóng hơn trong thời gian qua, cũng như là quốc gia có năng lực xuất khẩu cực lớn thì khi gia nhập CPTPP, ông Thịnh cho rằng Trung Quốc sẽ được lợi nhiều hơn.

"Trung Quốc có thể xuất khẩu được rất nhiều hàng hóa mà họ đang có năng lực sản xuất rất tốt, trong khi điều kiện nhập khẩu ở một số nước châu Âu khắt khe hơn khi thường xuyên đưa hàng hóa Trung Quốc vào tầm ngắm điều chỉnh.

Trung Quốc cũng có thể nhận được cơ hội tốt hơn từ việc nhập các vật tư, nguyên liệu từ các quốc gia thành viên CPTPP với điều kiện ưu đãi hơn, cả về hạn mức phi thuế quan lẫn mức thuế suất cho các sản phẩm nhập khẩu trong khi Bắc Kinh đang rất khát nguồn nguyên nhiên vật liệu cũng như các sản phẩm bán thành phẩm để phục hồi nền kinh tế.

Một khi Trung Quốc gia nhập CPTPP, doanh nghiệp của các quốc gia thành viên CPTPP khác nhiều khả năng sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc, các hoạt động chuỗi cung ứng khu vực vì thế khó tái cấu trúc hơn", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận xét.

Ở thời điểm hiện tại, việc Trung Quốc gia nhập CPTPP được giới quan sát dự báo là sẽ khó khăn khi cần sự đồng thuận của 11/11 nước CPTPP. Úc có thể là trở ngại lớn khi quan hệ giữa nước này và Trung Quốc đang ở mức thấp vì căng thẳng ngoại giao, chính trị, thương mại. Úc lại vừa tham gia sáng kiến AUKUS cũng Mỹ và Anh, qua đó nâng cấp quan hệ hợp tác quốc phòng và công nghiệp giữa ba nước.

Trong khi đó, Nhật Bản, nước giữ vai trò chủ tịch CPTPP năm nay và có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc, cho biết sẽ sớm tham vấn với các thành viên còn lại về đơn gia nhập của Trung Quốc nhưng không nói rõ khung thời gian cụ thể.

CPTPP, được 11 quốc gia ký kết vào năm 2018, bao gồm Canada, Mexico, Peru, Chile, New Zealand, Úc, Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia và Việt Nam.

Hiệp định này ban đầu có tên Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), được coi là đối trọng kinh tế với sự ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực.

Mỹ đã rút khỏi hiệp định này năm 2017 dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Sau đó, nhiều nhà phân tích và cựu quan chức Mỹ kêu gọi Washington quay trở lại để ngăn Bắc Kinh gây ảnh hưởng lên các quy định thương mại toàn cầu. Nhưng lời kêu gọi đó chưa được đáp ứng.