Thứ ba, 16/02/2021, 19:23 PM

Vắc-xin chống Covid-19 được chế tạo như thế nào, quy trình phức tạp ra sao?

Thiết kế và thử nghiệm vắc-xin là một chuyện. Vận hành ở quy mô đủ lớn để tạo ra hàng tỷ liều cần thiết cho toàn bộ dân số thế giới, và với tốc độ đủ nhanh để vượt xa khả năng lây lan và khả năng đột biến của virus lại là một chuyện khác.

Nhìn chung, có hai cách sản xuất vắc-xin kháng virus. Một, đã được thử và kiểm nghiệm, liên quan đến việc phát triển bên trong các lò phản ứng sinh học - nơi nuôi cấy tế bào hoạt động như vật chủ cho virus, và bằng cách này hay cách khác sẽ tạo ra vắc-xin theo yêu cầu.

Tế bào được nuôi theo cách này có thể thuộc nhiều chủng loại - côn trùng, thận người, thận khỉ, buồng trứng chuột đồng - những thứ có thể tạo ra vắc-xin. Ký sinh trên đó có thể là các phiên bản virus bị suy yếu hoặc đã bị giết, hoặc virus sống thuộc loại khác ít nguy hiểm hơn mang một hoặc hai gen từ virus mục tiêu, hoặc thậm chí chỉ là các protein của virus đích bị cô lập.

Vấn đề là vắc-xin nên được đưa vào cơ thể, hoặc khiến cơ thể tạo ra thứ gì đó mà hệ thống miễn dịch có thể học cách nhận biết và tấn công lại nếu virus mục tiêu thực sự xuất hiện.

Một phương pháp mới

Phương pháp thay thế, được phát triển gần đây và được sử dụng để sản xuất vắc-xin mrna như của công ty Moderna và Pfizer đã tiến hành để đối phó với đại dịch, chỉ yêu cầu nuôi cấy tế bào khi bắt đầu quy trình. mrna là chất mang các chỉ dẫn về cách tạo ra protein từ tế bào dna đến các nhà máy phân tử, được gọi là ribosome, nơi thực hiện quá trình sản xuất thực tế.

Trong trường hợp của Covid-19, các hướng dẫn được đề cập tạo ra đột biến, một loại protein được tìm thấy trên bề mặt các phần tử của sars-cov-2, loại virus gây ra bệnh này. Được đóng gói và phân phối một cách phù hợp, mrna như vậy có thể khiến một số tế bào trong cơ thể vật chủ tăng đột biến, giúp hệ thống miễn dịch sau đó học cách nhận ra. Do đó, để tạo ra loại vắc-xin này, bạn phải tạo ra rất nhiều mrna có liên quan.

Quá trình đó thực sự bắt đầu với các tế bào, mặc dù chúng là tế bào của vi khuẩn chứ không phải của động vật. Nhưng nó không dừng lại ở đây. Vi khuẩn được sử dụng, thường là một loài được hiểu rõ có tên là E-coli, đã ghép vào chúng một phiên bản dna của một phần của bộ gen sars-cov-2 mô tả sự đột biến. Sau đó, vi khuẩn được phép nhân lên trong vài ngày trước khi bị phá vỡ, dna của chúng được lọc ra và các phiên bản dna của gen đột biến được chiết xuất dưới dạng một mẫu dna.

Sau khi được tinh chế, tiêu bản này được trộn với một tổ hợp các enzym thích hợp và các phân tử được gọi là nucleotide, "các chữ cái" hóa học mà rna được cấu tạo. Khi được cung cấp, các enzym sử dụng các khuôn mẫu để chạy ra các mrnas thích hợp với một số lượng vô cùng lớn. Chúng được chiết xuất và đóng gói thành các bong bóng nhỏ, nhiều mỡ để tạo thành vắc-xin.

Cả phương pháp nuôi cấy tế bào và phương pháp mrna đều có những lợi ích và hạn chế. Phương pháp đầu tiên có lợi thế là đã được quy chuẩn rõ ràng. Nhưng giữ cho các tế bào động vật được nuôi cấy còn sống và khỏe mạnh là một công việc khó khăn. Toàn bộ lĩnh vực kỹ thuật sinh học được đang dồn sức nghiên cứu cho nhiệm vụ này. Các nhà sản xuất vắc-xin dựa vào các tế bào sống thường xuyên phải vật lộn với vấn đề sản lượng. Sử dụng phương pháp này để tạo ra nhiều vắc-xin một cách nhanh chóng là rất khó khăn.

Đó là những khó khăn thuộc mà Pascal Soriot, ông chủ của AstraZeneca, đã trích dẫn vào ngày 26 tháng 1 để bào chữa cho việc công ty của ông không cung cấp được nguồn vắc-xin đã cam kết với Liên minh châu Âu. AstraZeneca là một công ty Anh-Thụy Điển, phối hợp với Đại học Oxford, tạo ra một trong những loại vắc-xin đầu tiên được chấp thuận.

Giải quyết khó khăn

Tối đa hóa năng suất của lò phản ứng sinh học cũng là một nghệ thuật giống như một môn khoa học. Sức khỏe cơ bản của các tế bào là một vấn đề vô cùng quan trọng. Điều kiện môi trường tại nơi sản xuất cũng vậy.

Việc AstraZeneca không thể đạt được các mục tiêu sản xuất cho thấy rất khó để dự đoán khi nào xảy ra sự cân bằng sinh học phù hợp. Công ty cho biết có thể mất từ ​​sáu đến chín tháng để tạo ra một địa điểm sản xuất từ ​​đầu, và thậm chí lịch trình này chỉ có thể thực hiện được bằng cách làm việc với các đối tác có kinh nghiệm và với tốc độ nhanh chóng. Hiện tại, AstraZeneca đang làm việc với 25 tổ chức sản xuất tại 15 quốc gia để sản xuất vắc-xin.

Việc sản xuất vắc xin mrna ở quy mô lớn cũng gặp rất nhiều vấn đề. Điều quan trọng nhất là làm thế nào để bảo vệ các phân tử mrna khỏi môi trường mà chúng phải đi qua để đến được với vật chủ, và từ cơ thể của chính người nhận - thứ sẽ tấn công chúng khi chúng di chuyển đến các ribosome sẽ giải mã chúng.

Tạo ra môi trường thuận lợi chủ yếu là cần phải có dây chuyền lạnh quy mô lớn. Tuy nhiên, bảo vệ khỏi cơ thể mới là khó khăn hơn cả, bởi đây là nơi các bong bóng béo đi vào.

Sản xuất những bong bóng này là một ngành công nghiệp nhỏ trước đại dịch. Một công ty nhỏ của Áo có tên Polymun Scientific, là một trong số ít công ty có thể làm ra chúng. Việc mở rộng quy mô sản xuất bong bóng béo - điều đang diễn ra ngay bây giờ, chưa từng được thực hiện trước đây và càng làm tăng thêm sự không chắc chắn cho việc tiếp tục cung cấp vắc-xin mrna.

Cũng có những điểm nghẽn khác. Đặc biệt, các nhà máy sản xuất vắc-xin phải được xây dựng theo tiêu chuẩn cao, được gọi là GMP, về "Thực hành sản xuất tốt". Hiện tại đang thiếu các phương tiện để đáp ứng điều này.

Andrey Zarur, ông chủ của GreenLight Biosciences, một công ty ở Boston đang phát triển vắc-xin mrna, cho biết công ty của ông có những nhân viên mà hiện tại, toàn bộ công việc của họ là làm việc trên điện thoại nhằm cố gắng tìm kiếm các cơ sở sản xuất vắc-xin phù hợp. Tuy nhiên, không có gì sẵn có. Do đó, ông đang tìm cách mua các công ty sản xuất không còn khả năng hoạt động, chỉ đơn giản là để có được các cơ sở mình cần.

Nguồn cung cấp nguyên liệu thô như nucleotide cũng rất eo hẹp. Theo Tiến sĩ Zarur từ Thermo Fisher, một công ty cung cấp hóa chất của Mỹ, đã chi 200 triệu USD cho một cơ sở mới ở Lithuania để tạo ra các phân tử này, mặc dù bản thân công ty không xác nhận điều này.

Trên hết, việc vận chuyển và phân phối vắc xin sẽ còn nhiều thách thức hơn nữa. Vắc-xin phải được bảo quản trong các thùng thủy tinh đặc biệt không phản ứng. Một số, chẳng hạn như phiên bản hiện tại của vắc-xin của  Pfizer cũng phải được giữ ở nhiệt độ cực thấp, mặc dù vấn đề đó có thể sớm được giải quyết.

Drew Weissman, một trong những người phát minh ra công nghệ vắc-xin mrna, cho biết các nhà sản xuất hiện đang thử nghiệm các mũi tiêm ổn định trong ba tháng khi được giữ ở 4°C.

Một khi chuỗi cung ứng cho cả vắc-xin nuôi cấy tế bào và vắc-xin mrna đã được mở rộng và các điểm tắc nghẽn được giải quyết, quy trình sản xuất có thể phải đối mặt với một vấn đề - đó là họ có thể sản xuất vắc-xin mới nhanh như thế nào để đối phó với các biến thể virus mới khi chúng xuất hiện. Hiệu quả liên tục của các vắc-xin đã được phê duyệt chống lại các biến thể như vậy chưa được đảm bảo và có thể cần phải chế tạo các vắc-xin khác.

Ở đây, cách tiếp cận mrna có thể có lợi thế hơn. Hệ thống sản xuất chỉ yêu cầu một sự tinh chỉnh đơn giản. Ngược lại, các hệ thống nuôi cấy tế bào sẽ phải được xây dựng lại ở một mức độ nào đó cho mọi biến thể mới có thể được loại trừ khi tiêm phòng.

Mô hình quy mô

Các nhà sản xuất, chẳng hạn như ở Trung Quốc, những người sử dụng các kỹ thuật nuôi cấy tế bào kiểu cũ sẽ phải hiệu chỉnh lại toàn bộ hoạt động của họ.

Các hệ thống mới hơn, như của AstraZeneca, sử dụng các tế bào được thiết kế đặc biệt để không bị ảnh hưởng bởi phiên bản mới của gen đột biến trong virus mà chúng đang mang, sẽ có thể đi đúng hướng trong thời gian cần thiết để bắt đầu nuôi cấy từ đầu - khoảng một tháng.

Đối với hệ thống mrna, Drs Weissman và Zarur nói rằng sẽ mất vài tháng để chuyển từ biến thể mới sang sản xuất vắc-xin quy mô lớn. Nếu các biến thể kháng với loại vắc xin hiện tại phát triển, thì tốc độ và sự chắc chắn trong việc chế tạo vắc xin mới để chống lại chúng sẽ là điều cần thiết.

Theo The Economist


Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
17/11/2026 Tin nóng

Châu Âu ghi nhận lượng khí đốt dự trữ tại các kho ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, dù đã bước vào mùa đông.

Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
13/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 12/11, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm 1.310-2.260 đồng/lít hoặc kg. Sau kỳ điều hành này, giá xăng E10 RON 95-III còn 19.840 đồng/lít, E5 RON 92 ở mức 19.740 đồng/lít.

Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
13/11/2026 Tin nóng

Trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ định hướng huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia...

Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
10/11/2026 Tin nóng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu...

Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
05/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 5/11, giá xăng dầu trong nước đồng loạt đi xuống, với mức giảm từ 180 đến 2.310 đồng mỗi lít hoặc kg. Trong đó, xăng E10 RON 95-III giảm hơn 2.000 đồng, về còn 21.150 đồng một lít.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
04/11/2026 Tin nóng

Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước vượt 1.000 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ....

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
02/11/2026 Tin nóng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số bị phạt tới 200 triệu đồng; Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi thu thập...

'Điểm nóng' Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
"Điểm nóng" Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
27/10/2026 Tin nóng

PetroTimes xin gửi đến Quý độc giả những tin tức mới nhất từ điểm nóng tại Trung Đông.

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
27/10/2026 Tin nóng

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, đưa cán cân thương mại sang trạng thái...

Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
27/10/2026 Tin nóng

Trong 15 ngày đầu tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 56,68 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, con số này lên tới...

Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
18/10/2026 Tin nóng

Ngày 18/10, tại Hà Nội, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA)...

Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít
Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh trái chiều từ 15h ngày 15/10. Trong đó, xăng E10 RON95-III giảm 1.230 đồng/lít, xăng E5 RON92 giảm 730 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng/kg.

Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
15/10/2026 Tin nóng

Kinh tế TP. Hà Nội 9 tháng năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực với tổng thu ngân sách nhà nước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách địa phương...

Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
14/10/2026 Tin nóng

Các nhà kinh tế dự báo những chỉ số lạm phát chủ chốt tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 9, bất chấp giá dầu duy trì ở mức cao.

PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
11/10/2026 Tin nóng

Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) khẳng định thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác. Toàn bộ thuyền viên, hàng hóa trên tàu đều an toàn và tàu đang hoạt động bình thường theo kế hoạch.

Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
09/10/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 8/10, giá xăng E10RON95-III được điều chỉnh tăng 1.065 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 589 đồng/lít. Đây là kỳ điều hành ghi nhận diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng xăng và dầu.

Các 'ông lớn' dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
Các "ông lớn" dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
08/10/2026 Tin nóng

Nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất vùng Vịnh đang kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào các tuyến vận chuyển mới nhằm tránh eo biển Hormuz.

Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
07/10/2026 Tin nóng

9 tháng đầu năm 2026, ngân sách Nhà nước thu khoảng 50 nghìn tỷ đồng từ dầu thô, vượt 16,4% dự toán cả năm và tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
03/10/2026 Tin nóng

Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trong tháng vừa qua ghi nhận mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột liên quan tới Iran nổ ra.