Xoá độc quyền vàng, không để biến thành công cụ rửa tiền

Ngày 28/5, tại buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu xóa bỏ thế độc quyền vàng miếng trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý nhưng có thể cấp phép cho nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sản xuất.

Giao các tổ chức tín dụng bán vàng là không đúng nguyên tắc

Ngày 29/5, bên hành lang Quốc hội, đại biểu Trịnh Xuân An, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại chia sẻ quan điểm: "Vàng không phải là lĩnh vực quá to tát như bất động sản hay chứng khoán, nhưng lại trở thành điểm nóng vì không được quản lý đúng với bản chất là một loại hàng hóa".

Ông cho rằng Nghị định 24 về quản lý vàng đã lỗi thời, cần được sửa đổi theo hướng bỏ độc quyền một cách có kiểm soát. Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng nhưng nên cho phép nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện tham gia sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh vàng, thay vì chỉ giao cho một tổ chức.

Đại biểu An cũng cảnh báo không nên biến vàng thành tài sản trú ẩn, nơi cất giấu dòng tiền bất hợp pháp hoặc công cụ để rửa tiền. Đồng thời, ông ủng hộ thúc đẩy phát triển vàng trang sức mỹ nghệ - lĩnh vực còn nhiều dư địa và có thể tăng thu cho ngân sách.

"Giao các tổ chức tín dụng bán vàng là không đúng nguyên tắc thị trường", ông An nói và cho rằng cần để thị trường vàng vận hành theo cung – cầu, không nên áp đặt cơ chế hành chính ai được bán, ai được mua.

Về đề xuất thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia, ông An đồng tình nhưng nhấn mạnh đây phải là sàn giao dịch minh bạch, có kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, tránh biến tướng thành "sàn vàng ảo" như từng xảy ra trước đây.

"Đã là vàng thì giá trị phải tương đương nhau"

Chia sẻ về vấn đề này, đại biểu Hoàng Văn Cường, Ủy ban Tài chính, Ngân sách cho biết, độc quyền vàng miếng hình thành từ Nghị định 24 năm 2012, nhằm chống lại tình trạng vàng hóa nền kinh tế.

Khi đó rất nhiều người dân đã sử dụng vàng miếng để làm phương tiện thanh toán hoặc vay mượn. Bối cảnh đó dẫn đến tình trạng người người đổ xô mua vàng, tích trữ vàng. Nghị định 24 ra đời, quy định Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng mang thương hiệu Quốc gia để cung cấp cho thị trường nhằm giải quyết tình trạng trên.

Theo ông Cường, Nghị định 24 ra đời có tác dụng rất tốt, giúp xóa bỏ tình trạng sử dụng vàng làm đơn vị thanh toán. Tuy nhiên, độc quyền vàng miếng và độc quyền nhập khẩu vàng cũng dẫn đến sự chênh lệch vàng miếng bởi hạn ngạch nhập khẩu vàng nguyên liệu đã hạn chế nguồn cung; sự chênh giá rất cao giữa thị trường trong nước và thị trường thế giới do không có sự liên thông.

Mặt khác, sự độc quyền còn dẫn đến vàng SJC chênh lệch giá, cao hơn so với các thương hiệu khác đến vài triệu đồng. "Đó là điều không bình thường, bởi đã là vàng thì giá trị phải tương đương nhau", đại biểu nhìn nhận.

ĐBQH Hoàng Văn Cường cho biết, đến thời điểm này, nền kinh tế không còn nguy cơ của vàng hóa nữa. Vì thế, không cần thiết phải độc quyền kinh doanh, xuất nhập khẩu vàng miếng mà nên để các công ty, các doanh nghiệp lớn, thực sự có năng lực, có uy tín được quyền tham gia kinh doanh, sản xuất, xuất nhập khẩu.

"Khi có sự cạnh tranh sẽ phá bỏ thế độc quyền và có sự cạnh tranh về giá, chống lại tình trạng thị trường vàng của Việt Nam "một mình một chợ", "một mình một giá", hạn chế sự chênh lệch giữa các loại vàng với nhau và chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới ", đại biểu Hoàng Văn Cường nói.

Theo ông Cường, cần thẳng thắn nhìn nhận các cơ chế, chính sách quản lý, điều tiết thị trường vàng còn chậm đổi mới, chưa theo kịp sự phát triển của thị trường và đòi hỏi của thực tiễn. Từ đó đã dẫn đến thị trường vàng được quản lý kém linh hoạt, không phù hợp với diễn biến cung cầu chung trên thị trường thế giới, gây hệ lụy cho nền kinh tế, nhất là tình trạng buôn lậu vàng, chảy máu ngoại tệ ra nước ngoài.

"Sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, các cơ quan chức năng cần sớm triển khai nghiêm túc, đảm bảo ổn định thị trường vàng và trả thị trường vàng về đúng nghĩa", đại biểu Cường góp ý.