Thứ năm, 09/04/2026, 14:15 PM

Xung đột Trung Đông: Áp lực kép với năng lượng và kinh tế Việt Nam

Biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra “cú sốc kép” về năng lượng và tài chính toàn cầu, kéo theo hệ lụy lan rộng tới nền kinh tế Việt Nam, từ giá xăng dầu, vật liệu xây dựng đến lạm phát và tăng trưởng.

Ngày 9/4, tại hội thảo “Biến động địa chính trị và chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng”, TS. Hà Huy Ngọc - Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới đã trình bày tham luận về tác động của xung đột Trung Đông đối với kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh thế giới ngày càng gắn kết chặt chẽ thông qua các chuỗi cung ứng và dòng chảy năng lượng, những biến động tại khu vực này không chỉ mang tính khu vực mà đã trở thành cú sốc mang tính toàn cầu, với ảnh hưởng lan tỏa sâu rộng đến các nền kinh tế mở như Việt Nam.

Xung đột quân sự tại Trung Đông đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu thô và các sản phẩm năng lượng tăng mạnh. Hệ quả trực tiếp là chi phí sản xuất, vận chuyển leo thang, kéo theo giá hàng hóa, đặc biệt là vật liệu xây dựng, tăng nhanh. Không chỉ dừng ở khía cạnh kinh tế, các tác động còn lan sang lĩnh vực ngoại giao, chính trị, xã hội và môi trường, tạo nên một bức tranh bất định và nhiều rủi ro.

Tác động đến năng lượng

Theo phân tích của TS. Hà Huy Ngọc, lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ nét nhất chính là năng lượng. Sau giai đoạn tương đối ổn định trong năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026, thị trường nhiên liệu trong nước đã chứng kiến một đợt “nhảy vọt” bất thường trong tháng 3/2026. Giá xăng E5 RON 92 tăng hơn 4.700 đồng/lít, trong khi dầu diesel tăng tới hơn 17.000 đồng/lít so với bình quân tháng trước. Tỷ lệ tăng lần lượt lên tới 26,2% và 57,4% - mức biến động vượt xa thông lệ 4-8% trong các năm gần đây.

Xung đột Trung Đông: Áp lực kép với năng lượng và kinh tế Việt Nam
Theo TS. Hà Huy Ngọc, lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ nét nhất chính là năng lượng.

Biến động này phản ánh mức độ nhạy cảm cao của thị trường trong nước trước các cú sốc bên ngoài. Mặc dù Việt Nam đã có hai nhà máy lọc dầu lớn là Dung Quất và Nghi Sơn, đáp ứng khoảng 68% nhu cầu, nhưng phần còn lại vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu gần 27,74 triệu tấn xăng dầu và khí hóa lỏng, trong đó riêng khu vực Trung Đông chiếm tới 39% giá trị nhập khẩu năng lượng.

Đáng chú ý, cơ cấu năng lượng của Việt Nam vẫn tồn tại nhiều “điểm nghẽn” về tự chủ. Nhu cầu xăng dầu và khí đốt khoảng 26,65 triệu tấn mỗi năm, nhưng sản xuất trong nước chỉ đáp ứng khoảng 54,4%. Với các mặt hàng cụ thể, mức độ phụ thuộc còn lớn hơn: nhiên liệu bay Jet-A1 chỉ tự chủ khoảng 38%, LPG đáp ứng 12%, còn LNG gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu.

Chính sự phụ thuộc này khiến Việt Nam dễ bị tổn thương trước biến động địa chính trị. Khi giá năng lượng tăng, không chỉ chi phí nhập khẩu tăng mà còn tạo áp lực lên cán cân thương mại, tỷ giá và lạm phát. Đồng thời, những ngành sử dụng nhiều năng lượng hoặc phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nhiên liệu như vận tải, hàng không, logistics, sản xuất điện, hóa chất, thép, nhựa… đều chịu tác động dây chuyền.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, giá phân bón và nhiên liệu tăng cũng làm chi phí đầu vào leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của nông dân và doanh nghiệp. Những ngành xuất khẩu chủ lực như lúa gạo, cà phê, hồ tiêu… vì thế cũng chịu sức ép không nhỏ.

Tác động đến các ngành kinh tế khác

Không chỉ dừng lại ở năng lượng, xung đột Trung Đông còn gây ra những hệ lụy lan tỏa đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Việt Nam.

Trước hết là tác động đến giá cả và chi phí sản xuất. Sự gia tăng mạnh của giá xăng dầu đã kéo theo giá vật liệu xây dựng tăng đáng kể. Tính đến cuối tháng 3/2026, giá xi măng tăng khoảng 7,2%, thép tăng 2,2%, gạch lát tăng gần 5%, trong khi các vật liệu như cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5% đến hơn 23%. Đặc biệt, giá nhựa đường tăng đột biến gần 32%, gây áp lực lớn lên các dự án hạ tầng.

Chi phí đầu tư xây dựng vì thế cũng bị đội lên. Theo ước tính, dự toán xây dựng có thể tăng từ 1,9% đến hơn 8%, trong đó các công trình giao thông chịu tác động lớn nhất. Với quy mô hàng trăm nghìn tỷ đồng của các dự án trọng điểm quốc gia, chỉ cần giá nhiên liệu tăng 10% cũng có thể khiến chi phí tăng thêm hàng chục nghìn tỷ đồng - tạo áp lực lớn lên ngân sách nhà nước và tiến độ triển khai dự án.

Xung đột Trung Đông: Áp lực kép với năng lượng và kinh tế Việt Nam
Xung đột Trung Đông: Áp lực kép với năng lượng và kinh tế Việt Nam
Hội thảo có sự tham dự của nhiều chuyên gia kinh tế và năng lượng...

Bên cạnh đó, lĩnh vực thương mại và logistics cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Trung Đông hiện là thị trường nhập khẩu khoảng 1,74 tỷ USD nông - thủy sản của Việt Nam. Tuy nhiên, xung đột khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn, chi phí vận chuyển, bảo hiểm và bảo quản tăng cao, làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa. Dù vậy, trong khó khăn vẫn xuất hiện cơ hội khi một số thị trường khác gia tăng nhu cầu, mở ra hướng chuyển dịch xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt.

Ở góc độ tài chính – tiền tệ, sự bất ổn địa chính trị khiến đồng USD mạnh lên, tạo áp lực lên tỷ giá USD/VND. Khi chi phí nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại bị ảnh hưởng, đồng thời dòng vốn đầu tư có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản an toàn như USD, vàng và trái phiếu. Điều này khiến thị trường chứng khoán và hoạt động thu hút vốn đầu tư đối mặt với nhiều rủi ro.

Một tác động đáng chú ý khác là tâm lý thị trường. Trong bối cảnh bất định gia tăng, doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn đầu tư, thu hẹp sản xuất; người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu. Sự suy yếu đồng thời của cả cung và cầu có thể làm chậm lại tăng trưởng kinh tế, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Đặc biệt, áp lực lạm phát là một trong những hệ quả rõ nét nhất. Khi giá năng lượng - chiếm khoảng 4% trong rổ CPI - tăng mạnh, cùng với chi phí vận tải (chiếm gần 10%), tác động lan tỏa sẽ nhanh chóng đẩy mặt bằng giá chung tăng lên. Điều này đặt ra thách thức lớn đối với công tác điều hành vĩ mô trong năm 2026.

Trước những tác động đa chiều đó, TS. Hà Huy Ngọc đề xuất một loạt giải pháp chính sách. Trong đó, nhấn mạnh việc xây dựng các kịch bản ứng phó linh hoạt, đảm bảo nguồn cung xăng dầu, đa dạng hóa thị trường nhập khẩu và tăng cường kiểm soát thị trường để ngăn chặn đầu cơ, găm hàng. Đồng thời, cần đẩy nhanh xây dựng các kho dự trữ dầu thô chiến lược, phát triển ngoại giao năng lượng và thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học như E5, E10 nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống.

Bên cạnh đó, việc điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ cần được phối hợp chặt chẽ để vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ tăng trưởng. Các chính sách thuế đối với xăng dầu cũng cần linh hoạt theo diễn biến thị trường nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp.

Về dài hạn, câu chuyện an ninh năng lượng tiếp tục là vấn đề then chốt. Việt Nam cần đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời tháo gỡ vướng mắc để sớm đưa các dự án điện gió, điện mặt trời vào vận hành, bổ sung nguồn cung trong bối cảnh rủi ro gián đoạn từ bên ngoài ngày càng lớn.

Có thể thấy, xung đột Trung Đông không chỉ là một biến cố địa chính trị mà còn là phép thử đối với sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam. Trong thách thức cũng ẩn chứa cơ hội, nhưng để tận dụng được, đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và tầm nhìn dài hạn trong hoạch định chính sách, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng “huyết mạch” của nền kinh tế.

 


Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
Châu Âu cạn dần khí đốt dự trữ, báo động rủi ro thiếu hụt năng lượng
17/11/2026 Tin nóng

Châu Âu ghi nhận lượng khí đốt dự trữ tại các kho ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, dù đã bước vào mùa đông.

Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
13/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 12/11, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm 1.310-2.260 đồng/lít hoặc kg. Sau kỳ điều hành này, giá xăng E10 RON 95-III còn 19.840 đồng/lít, E5 RON 92 ở mức 19.740 đồng/lít.

Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
13/11/2026 Tin nóng

Trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ định hướng huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia...

Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
10/11/2026 Tin nóng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu...

Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
05/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 5/11, giá xăng dầu trong nước đồng loạt đi xuống, với mức giảm từ 180 đến 2.310 đồng mỗi lít hoặc kg. Trong đó, xăng E10 RON 95-III giảm hơn 2.000 đồng, về còn 21.150 đồng một lít.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
04/11/2026 Tin nóng

Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước vượt 1.000 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ....

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
02/11/2026 Tin nóng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số bị phạt tới 200 triệu đồng; Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi thu thập...

'Điểm nóng' Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
"Điểm nóng" Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
27/10/2026 Tin nóng

PetroTimes xin gửi đến Quý độc giả những tin tức mới nhất từ điểm nóng tại Trung Đông.

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
27/10/2026 Tin nóng

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, đưa cán cân thương mại sang trạng thái...

Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
27/10/2026 Tin nóng

Trong 15 ngày đầu tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 56,68 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, con số này lên tới...

Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
18/10/2026 Tin nóng

Ngày 18/10, tại Hà Nội, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA)...

Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít
Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh trái chiều từ 15h ngày 15/10. Trong đó, xăng E10 RON95-III giảm 1.230 đồng/lít, xăng E5 RON92 giảm 730 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng/kg.

Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
15/10/2026 Tin nóng

Kinh tế TP. Hà Nội 9 tháng năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực với tổng thu ngân sách nhà nước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách địa phương...

Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
14/10/2026 Tin nóng

Các nhà kinh tế dự báo những chỉ số lạm phát chủ chốt tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 9, bất chấp giá dầu duy trì ở mức cao.

PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
11/10/2026 Tin nóng

Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) khẳng định thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác. Toàn bộ thuyền viên, hàng hóa trên tàu đều an toàn và tàu đang hoạt động bình thường theo kế hoạch.

Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
09/10/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 8/10, giá xăng E10RON95-III được điều chỉnh tăng 1.065 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 589 đồng/lít. Đây là kỳ điều hành ghi nhận diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng xăng và dầu.

Các 'ông lớn' dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
Các "ông lớn" dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
08/10/2026 Tin nóng

Nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất vùng Vịnh đang kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào các tuyến vận chuyển mới nhằm tránh eo biển Hormuz.

Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
07/10/2026 Tin nóng

9 tháng đầu năm 2026, ngân sách Nhà nước thu khoảng 50 nghìn tỷ đồng từ dầu thô, vượt 16,4% dự toán cả năm và tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
03/10/2026 Tin nóng

Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trong tháng vừa qua ghi nhận mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột liên quan tới Iran nổ ra.