Triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026 từ góc nhìn doanh nghiệp

Tuy nhiên, phía sau kỳ vọng tăng trưởng cao là những thách thức không nhỏ liên quan đến cấu trúc động lực tăng trưởng, chi phí đầu vào và rủi ro địa chính trị.

Kỳ vọng tăng trưởng cao nhưng thận trọng

Theo khảo sát FAST500 thực hiện trong tháng 1–2/2026, phần lớn doanh nghiệp kỳ vọng nền kinh tế Việt Nam sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng khá trong năm nay. Trong đó, nhóm doanh nghiệp dự báo tăng trưởng từ 10% trở lên chiếm 20%, phản ánh niềm tin vào khả năng tiếp tục mở rộng của nền kinh tế. Bên cạnh đó, 17,1% doanh nghiệp kỳ vọng mức tăng trưởng từ 8,5% đến dưới 9%, trong khi 11,4% dự báo tăng trưởng từ 9,5% đến dưới 10%.

Ở chiều thận trọng hơn, 22,9% doanh nghiệp cho rằng tăng trưởng có thể ở mức dưới 7,5%, và 14,3% dự báo trong khoảng 7,5%–8%. Nhóm dự báo tăng trưởng từ 8% đến dưới 8,5% chiếm 8,6%, trong khi chỉ 5,7% doanh nghiệp cho rằng mức tăng trưởng có thể nằm trong khoảng 9%–9,5%.

Phân bố kỳ vọng này cho thấy cộng đồng doanh nghiệp nhìn nhận triển vọng kinh tế năm 2026 theo hướng tích cực nhưng vẫn duy trì sự thận trọng. Mục tiêu tăng trưởng trên 10% được xem là tham vọng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế vừa trải qua một năm 2025 tăng trưởng mạnh. Sau một chu kỳ tăng tốc, hiệu ứng nền cao thường khiến dư địa bứt phá trong năm tiếp theo trở nên hạn chế hơn.

Động lực tăng trưởng cần được củng cố

Kỳ vọng tăng trưởng cao đồng nghĩa với việc các động lực hiện hữu phải được duy trì và bổ sung bằng những nguồn lực mới. Nếu không, quán tính tăng trưởng có thể dần suy yếu.

Trong năm 2025, xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam, khi tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa lần đầu vượt mốc 930 tỷ USD. Tuy nhiên, đóng góp của khu vực doanh nghiệp trong nước vào tăng trưởng xuất khẩu vẫn còn khiêm tốn so với khu vực FDI. Sau một năm tăng trưởng mạnh, khả năng duy trì tốc độ xuất khẩu tương tự trong năm 2026 sẽ gặp nhiều thách thức, đặc biệt khi nhu cầu tại các thị trường lớn vẫn tiềm ẩn nhiều bất định.

Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng từ thương mại quốc tế đang dần thu hẹp nếu không có sự điều chỉnh về cơ cấu sản phẩm, thị trường xuất khẩu và mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa trong chuỗi giá trị.

Trong khi đó, đầu tư công được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò "vốn mồi", kích hoạt các nguồn lực xã hội và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng. Tuy nhiên, thực tế giai đoạn 2021–2025 cho thấy cơ cấu đầu tư công vẫn còn một số bất cập khi tỷ trọng dành cho các lĩnh vực nền tảng dài hạn như giáo dục, khoa học – công nghệ chưa đạt kỳ vọng. Tình trạng chậm tiến độ ở một số dự án cũng làm giảm hiệu quả giải ngân.

Dù vậy, Việt Nam vẫn còn dư địa mở rộng đầu tư công khi nợ Chính phủ duy trì dưới 40% GDP và nguồn vốn ngân sách chưa giải ngân còn khá lớn. Vấn đề then chốt không chỉ nằm ở quy mô vốn mà ở chất lượng phân bổ nguồn lực và khả năng triển khai dự án đúng tiến độ.

Nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới

Thách thức lớn nhất không nằm ở bản thân mục tiêu tăng trưởng cao, mà ở khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng đồng thời bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế.

Năm 2026 cũng là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, mang tính bản lề cho chặng đường phát triển tiếp theo. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang dần chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng và giá trị gia tăng cao hơn.

Quá trình chuyển đổi này thể hiện trên ba phương diện chính.

Thứ nhất, trưởng thành về năng suất. Khi lợi thế lao động chi phí thấp dần thu hẹp, tăng trưởng cần dựa nhiều hơn vào nâng cao năng suất lao động, tự động hóa và ứng dụng công nghệ.

Thứ hai, trưởng thành về cấu trúc vốn. Các định hướng như xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, nâng hạng thị trường chứng khoán và phát triển thị trường vốn cho thấy Việt Nam đang từng bước đa dạng hóa các kênh huy động nguồn lực, hướng tới một cấu trúc tài chính cân bằng hơn giữa tín dụng ngân hàng và thị trường vốn.

Thứ ba, trưởng thành về quản trị và thể chế. Chất lượng điều hành và mức độ minh bạch của môi trường kinh doanh sẽ quyết định khả năng phân bổ nguồn lực hiệu quả cũng như củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Mối quan ngại về rủi ro toàn cầu

Bên cạnh triển vọng tích cực, cộng đồng doanh nghiệp cũng bày tỏ nhiều quan ngại về những yếu tố bất định của môi trường kinh doanh.

Theo khảo sát của Vietnam Report, 74,1% doanh nghiệp cho rằng căng thẳng thương mại và biến động địa chính trị là thách thức lớn nhất đối với tăng trưởng trong năm 2026. Trong một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, các biến động này có thể nhanh chóng lan truyền vào hoạt động sản xuất – kinh doanh thông qua đơn hàng xuất khẩu, chi phí logistics, dòng vốn đầu tư và tỷ giá.

Thực tế cho thấy các diễn biến địa chính trị tại Trung Đông trong những tháng đầu năm 2026 đã phần nào ảnh hưởng đến thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này buộc doanh nghiệp phải tăng cường năng lực quản trị rủi ro, trong khi các cơ quan điều hành cũng cần thận trọng hơn trong việc điều hành giá cả, tỷ giá và lãi suất.

Thách thức lớn thứ hai đối với doanh nghiệp là biến động giá năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào, được 70,4% doanh nghiệp lựa chọn. Với nhiều doanh nghiệp Việt Nam có biên lợi nhuận tương đối mỏng, chỉ một biến động nhỏ về chi phí đầu vào cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả kinh doanh.

Tăng trưởng không chỉ là bài toán quy mô

Trong bối cảnh đó, triển vọng tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026 không chỉ phụ thuộc vào việc mở rộng quy mô sản xuất, mà còn gắn liền với khả năng nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng vốn và hoàn thiện thể chế.

Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới, việc duy trì quán tính tăng trưởng sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào chất lượng cải cách và năng lực thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động toàn cầu. Nếu các động lực mới được kích hoạt hiệu quả, Việt Nam hoàn toàn có cơ hội chuyển quán tính tăng trưởng hiện tại thành một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn trong những năm tới.