Thứ tư, 18/06/2025, 10:51 AM

Đề xuất bỏ giấy phép xây dựng: Tín hiệu cải cách, nhưng cần lộ trình và chuẩn mực rõ ràng

Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh cải cách hành chính, việc đề xuất miễn giấy phép xây dựng cho một số loại công trình đang thu hút nhiều sự quan tâm của cộng đồng và doanh nghiệp. Theo TS. Trần Xuân Lượng – chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng và bất động sản, đây là một bước đi đúng hướng nếu được thực hiện trên nền tảng quy chuẩn rõ ràng, hệ thống hậu kiểm chặt chẽ và cơ chế giám sát minh bạch.

Cắt giảm thủ tục – bước đi tất yếu trong cải cách

TS. Trần Xuân Lượng đánh giá, việc miễn giấy phép xây dựng trong một số trường hợp là một chính sách đúng đắn và phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 198 về cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế ở các nước phát triển. Ông cho rằng, chính sách này nếu được triển khai đúng cách sẽ giảm gánh nặng chi phí và thời gian cho cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động đầu tư xây dựng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang nỗ lực phục hồi và tăng tốc sau nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, ông Lượng nhấn mạnh rằng: “Không thể chỉ bỏ giấy phép mà không làm gì. Trước tiên, Nhà nước phải công bố rõ ràng các bộ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chí quy hoạch, các loại hình công trình và vùng miền áp dụng. Nếu không, việc miễn phép sẽ dẫn tới hỗn loạn trong quản lý”.

Đề xuất bỏ giấy phép xây dựng: Tín hiệu cải cách, nhưng cần lộ trình và chuẩn mực rõ ràng
TS. Lượng cho rằng, nên có cơ chế xử lý chuyển tiếp hợp lý: “Mục tiêu quan trọng nhất là an toàn. Nếu công trình đã xây nhưng đảm bảo kỹ thuật, quy hoạch, không vi phạm pháp luật, thì nên cho phép nộp phạt, bổ sung các yêu cầu còn thiếu, để được nghiệm thu PCCC và hoàn công. Nếu an toàn, thì không nên bắt đập bỏ”.

Góc nhìn của ông Lượng đặc biệt đáng chú ý ở chỗ, ông cho rằng bỏ giấy phép xây dựng không phải là buông lỏng quản lý, mà là chuyển hướng quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” một hình thức quản lý hiện đại và minh bạch hơn. Trước đây, hệ thống cấp phép tồn tại nhiều bất cập: “Làm sao một vài cán bộ địa chính, quản lý đô thị có thể kiểm soát toàn bộ các công trình dân dụng trong một huyện? Nhiều khi việc cấp phép chỉ là hình thức, đóng dấu rồi cho xong”, ông nói.

Trong mô hình mới, ông nhấn mạnh đến vai trò trung tâm của các đơn vị tư vấn thiết kế, nhà thầu xây dựng. Người dân hoặc doanh nghiệp không còn “tự xây” như xưa mà sẽ phải thuê đơn vị có đủ điều kiện năng lực. Chính các đơn vị này, với kỹ sư chuyên nghiệp và hiểu biết pháp luật, sẽ gánh vác trách nhiệm đảm bảo an toàn, tuân thủ quy định, đồng thời chịu chế tài nếu sai phạm.

“Hệ thống giám sát sẽ mạnh hơn nhiều. Nếu công trình vi phạm, thì truy trách nhiệm nhà thầu, đơn vị thiết kế chứ không thể đổ lên đầu người dân. Người dân chỉ là người bỏ tiền, không phải chuyên gia xây dựng”, ông Lượng phân tích.

Phải có cơ chế xử lý chuyển tiếp và đánh giá thực trạng

Một câu hỏi thực tế đặt ra là nếu một doanh nghiệp đã xây dựng công trình mà chưa có giấy phép xây dựng, nhưng nay theo quy định mới thì công trình đó thuộc diện được miễn phép, liệu có được xem là hợp pháp không? Theo TS. Lượng, câu trả lời không nên được nhìn nhận cứng nhắc theo kiểu “có phép – không phép”, mà cần đánh giá thực chất trên ba yếu tố: quy hoạch, kỹ thuật và an toàn.

Nếu công trình đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kiến trúc, kết cấu, không lấn chiếm đất công hay phá vỡ quy hoạch thì hoàn toàn có thể xem xét hợp thức hóa. Ngược lại, nếu vi phạm quy hoạch, cố tình làm sai hoặc không bảo đảm an toàn, thì vẫn phải xử lý, có thể là phạt hành chính, yêu cầu cải tạo, thậm chí buộc tháo dỡ.

Đề xuất bỏ giấy phép xây dựng: Tín hiệu cải cách, nhưng cần lộ trình và chuẩn mực rõ ràng
Việc bỏ giấy phép xây dựng sẽ tăng tốc quá trình thẩm định, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư, xây dựng.

“Chúng ta chuyển sang hậu kiểm thì phải có cơ chế hậu kiểm mạnh. Không thể vì bỏ giấy phép mà không còn ai chịu trách nhiệm”, ông nhấn mạnh.

Một trong những điểm nghẽn hiện nay là nhiều công trình không phép chưa thể hoàn tất thủ tục nghiệm thu hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC), dẫn đến việc không được hoàn công, không thể đưa vào vận hành. TS. Lượng cho rằng, nên có cơ chế xử lý chuyển tiếp hợp lý: “Mục tiêu quan trọng nhất là an toàn. Nếu công trình đã xây nhưng đảm bảo kỹ thuật, quy hoạch, không vi phạm pháp luật, thì nên cho phép nộp phạt, bổ sung các yêu cầu còn thiếu, để được nghiệm thu PCCC và hoàn công. Nếu an toàn, thì không nên bắt đập bỏ”.

Theo ông, có nhiều công trình “chỉ thiếu một hạng mục nhỏ, như hệ thống nước ngầm, thì hoàn toàn có thể khắc phục bằng cách lắp đường nổi hoặc lối thoát hiểm ngoài”. Còn nếu công trình không thể đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy, thì dứt khoát không thể hợp thức hóa.

TS. Lượng cho rằng, để chính sách miễn giấy phép xây dựng phát huy hiệu quả thực tiễn, Nhà nước cần ban hành ngay một cơ chế “xử lý chuyển tiếp” và khung pháp lý đánh giá các công trình đã tồn tại. Ông nói: “Không thể có chính sách mới mà bỏ rơi các công trình cũ. Cần có tổ chức chuyên môn đánh giá từng công trình hiện có, từ đó quyết định cho phép tồn tại, yêu cầu cải tạo hay buộc tháo dỡ. Không thể dùng một tiêu chuẩn cho mọi trường hợp”.

Đồng thời, ông nhấn mạnh, các tiêu chuẩn đánh giá không nên chỉ dựa vào “hồ sơ” mà phải thông qua kiểm định thực tế về kỹ thuật, kết cấu, dòng điện, nước, thoát hiểm và khả năng chịu tải. “Tôi là kỹ sư thiết kế, tôi biết rõ, một bản vẽ không nói lên tất cả. Phải có kiểm định, có đo đạc, có thí nghiệm kết cấu mới biết được công trình an toàn hay không”, ông nhấn mạnh.

Dù ủng hộ chính sách miễn giấy phép xây dựng, TS. Lượng lưu ý cần phân biệt rõ vùng miền. Ở khu vực đô thị, công trình thường cao tầng, yêu cầu kỹ thuật cao, nên nhất thiết phải thuê đơn vị tư vấn thiết kế và thi công chuyên nghiệp. Tuy nhiên, ở vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, nơi điều kiện hạ tầng kỹ thuật chưa phát triển, có thể áp dụng các mẫu nhà tiêu chuẩn do Nhà nước ban hành để người dân tự xây mà không cần giấy phép.

“Ví dụ nhà cấp bốn, nhà lán trại, nhà sàn truyền thống… chỉ cần đảm bảo an toàn sử dụng trong thời gian nhất định thì không cần phức tạp hóa thủ tục. Nhưng nếu là nhà chung cư mini, nhà hàng, khách sạn thì phải có đơn vị chuyên nghiệp tham gia từ đầu. Không có chuyện buông xuôi”, ông phân tích.

TS. Trần Xuân Lượng khẳng định, việc bỏ giấy phép xây dựng không có nghĩa là “thả nổi” hoạt động xây dựng. Ngược lại, đó là bước đi để chuyển từ mô hình quản lý hành chính nặng nề sang mô hình kiểm soát theo thị trường, theo chuẩn mực kỹ thuật và xã hội hóa trách nhiệm.

“Khi người dân và doanh nghiệp không phải lo chạy giấy phép, mà lo tuân thủ tiêu chuẩn, thì xã hội sẽ tiến bộ. Nhưng muốn như vậy, Nhà nước phải làm tròn vai là ban hành tiêu chuẩn rõ ràng, công khai, có hệ thống kiểm tra – hậu kiểm minh bạch và đủ mạnh để xử lý sai phạm. Cải cách chỉ thành công khi đi kèm kỷ cương và minh bạch”, TS. Trần Xuân Lượng nhấn mạnh.


Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
Giá xăng giảm mạnh, xuống dưới 20.000 đồng/lít
13/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 12/11, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm 1.310-2.260 đồng/lít hoặc kg. Sau kỳ điều hành này, giá xăng E10 RON 95-III còn 19.840 đồng/lít, E5 RON 92 ở mức 19.740 đồng/lít.

Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
Bộ trưởng Tài chính nói về huy động vốn cho các dự án đường sắt
13/11/2026 Tin nóng

Trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ định hướng huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia...

Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
Mỹ công bố kết quả POR20, áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam từ 6,36% đến 10,71%
10/11/2026 Tin nóng

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa công bố kết luận cuối cùng trong kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu...

Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
Giá xăng giảm sâu, E10 RON 95 còn 21.150 đồng/lít
05/11/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 5/11, giá xăng dầu trong nước đồng loạt đi xuống, với mức giảm từ 180 đến 2.310 đồng mỗi lít hoặc kg. Trong đó, xăng E10 RON 95-III giảm hơn 2.000 đồng, về còn 21.150 đồng một lít.

Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD: Nâng giá trị Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu
04/11/2026 Tin nóng

Sau 10 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam ước vượt 1.000 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ....

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
02/11/2026 Tin nóng

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xổ số bị phạt tới 200 triệu đồng; Phạt đến 40 triệu đồng đối với hành vi thu thập...

'Điểm nóng' Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
"Điểm nóng" Trung Đông ngày 27/10: Mỹ sẵn sàng nối lại chiến dịch tấn công Iran
27/10/2026 Tin nóng

PetroTimes xin gửi đến Quý độc giả những tin tức mới nhất từ điểm nóng tại Trung Đông.

Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
Xuất siêu 1,82 tỷ USD trong nửa đầu tháng 10: Doanh nghiệp nội địa cần nâng sức cạnh tranh
27/10/2026 Tin nóng

Nửa đầu tháng 10/2026, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 29,25 tỷ USD, tăng 12,41%, trong khi nhập khẩu giảm 4,9%, đưa cán cân thương mại sang trạng thái...

Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
Xuất nhập khẩu Việt Nam tiến sát mốc 1.000 tỷ USD: Động lực tăng trưởng và áp lực nhập siêu
27/10/2026 Tin nóng

Trong 15 ngày đầu tháng 10/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 56,68 tỷ USD. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15/10, con số này lên tới...

Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
Việt Nam và EFTA ký Hiệp định thương mại tự do, mở rộng cơ hội hợp tác kinh tế
18/10/2026 Tin nóng

Ngày 18/10, tại Hà Nội, Việt Nam và các nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA (VEFTA)...

Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít
Giá xăng đồng loạt giảm, E10 RON95 giảm hơn 1.200 đồng/lít

Giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh trái chiều từ 15h ngày 15/10. Trong đó, xăng E10 RON95-III giảm 1.230 đồng/lít, xăng E5 RON92 giảm 730 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng hơn 1.000 đồng/kg.

Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
Infographics: Những con số kinh tế nổi bật của TP. Hà Nội sau 9 tháng năm 2026
15/10/2026 Tin nóng

Kinh tế TP. Hà Nội 9 tháng năm 2026 duy trì đà tăng trưởng tích cực với tổng thu ngân sách nhà nước đạt 567,6 nghìn tỷ đồng, tổng chi ngân sách địa phương...

Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
Phố Wall: Lạm phát đang hạ nhiệt dù giá dầu vượt 90 USD
14/10/2026 Tin nóng

Các nhà kinh tế dự báo những chỉ số lạm phát chủ chốt tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 9, bất chấp giá dầu duy trì ở mức cao.

PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
PVTrans: Thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác
11/10/2026 Tin nóng

Tổng công ty Cổ phần Vận tải Dầu khí (PVTrans) khẳng định thông tin tàu NV Sunshine bị tấn công tại eo biển Hormuz là không chính xác. Toàn bộ thuyền viên, hàng hóa trên tàu đều an toàn và tàu đang hoạt động bình thường theo kế hoạch.

Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
Giá xăng E10 tăng, dầu diesel tiếp tục giảm
09/10/2026 Tin nóng

Từ 15h ngày 8/10, giá xăng E10RON95-III được điều chỉnh tăng 1.065 đồng/lít, trong khi dầu diesel giảm 589 đồng/lít. Đây là kỳ điều hành ghi nhận diễn biến trái chiều giữa các mặt hàng xăng và dầu.

Các 'ông lớn' dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
Các "ông lớn" dầu khí vùng Vịnh tìm đường thoát khỏi điểm nghẽn Hormuz
08/10/2026 Tin nóng

Nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất vùng Vịnh đang kêu gọi đầu tư từ bên ngoài vào các tuyến vận chuyển mới nhằm tránh eo biển Hormuz.

Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
Thu ngân sách từ dầu thô 9 tháng đầu năm tăng gần 34% so với cùng kỳ
07/10/2026 Tin nóng

9 tháng đầu năm 2026, ngân sách Nhà nước thu khoảng 50 nghìn tỷ đồng từ dầu thô, vượt 16,4% dự toán cả năm và tăng 33,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
Dòng dầu qua Hormuz tăng mạnh, vì sao thị trường diesel vẫn thiếu hụt?
03/10/2026 Tin nóng

Xuất khẩu dầu thô từ Trung Đông trong tháng vừa qua ghi nhận mức cao nhất kể từ khi cuộc xung đột liên quan tới Iran nổ ra.

Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 10/2026
Những chính sách mới có hiệu lực từ tháng 10/2026
01/10/2026 Tin nóng

Nâng mức chuẩn trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng; Tăng mức chuẩn trợ giúp xã hội lên 540.000 đồng/tháng; Quy định mới về kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu gạo... là những chính sách kinh tế mới có hiệu lực từ tháng 10/2026.