Hàng trăm tấn hoa Đà Lạt phải tiêu hủy: Tính toán sao?

Hàng trăm tấn hoa Đà Lạt xuất khẩu sang Úc đã phải tiêu hủy để làm phân bón do bị "mắc kẹt" trong quy định cấm sử dụng hợp chất glyphosate của Bộ NN-PT-NT, trong khi thị trường Úc vẫn cho phép dùng hợp chất này để xử lý chồi hoa trước khi xuất khẩu.

Hàng trăm tấn hoa xuất khẩu đã bị tiêu hủy, làm phân bón do vướng quy định về chất xử lý hoa - Ảnh: TTO

Theo thống kê, chỉ riêng với một công ty, từ đầu tháng 7 đến nay, đã phải tiêu hủy 3 container, số tiền bị thiệt hại lên đến 126.000 USD (gần 2,9 tỉ đồng).

Nhiều nông dân trồng hoa tại vùng hoa Đà Lạt khá lo lắng, nhất là những nông dân đang hợp tác với một số công ty để trồng hoa xuất khẩu. Vậy nguyên nhân từ đâu và cách tháo gỡ thế nào?

PGS.TS Dương Văn Chín, người có nhiều năm gắn bó với nông nghiệp cho rằng cần nhìn nhận vấn đề từ hai phía. Thứ nhất là từ phía người kinh doanh (tức là doanh nghiệp xuất khẩu hoa) và thứ hai là từ phía quản lý.

Đứng từ góc độ của doanh nghiệp, vị chuyên gia khẳng định phải có sự chủ động, tìm hiểu nắm chắc các quy định của thị trường mà doanh nghiệp muốn hợp tác làm ăn.

Theo đó, những quy định về loại thuốc bảo vệ thực phẩm được sử dụng, sử dụng với hàm lượng bao nhiêu? Loại nào không được sử dụng?

"Tôi lấy ví dụ như lúa gạo, mỗi thị trường cho phép sử dụng một loại hoạt chất hóa học khác nhau, với hàm lượng khác nhau, doanh nghiệp phải tìm hiểu, nắm thật chắc các quy định của nước muốn xuất khẩu sang. Nếu không nắm chắc các quy định của thị trường muốn xuất khẩu sang mà vội vàng sản xuất thì người bị thiệt chính là doanh nghiệp.

Tương tự, doanh nghiệp cũng phải nắm rất chắc các quy định ở trong nước với từng loại hoạt chất được sử dụng. Trường hợp thị trường Úc cho phép sử dụng hoạt chất glyphosate nhưng Việt Nam không cho phép thì phía doanh nghiệp phải làm việc với đối tác, đưa ra hoạt chất thay thế.

Sau khi tìm được hoạt chất thay thế, doanh nghiệp có thể làm việc với cơ quan quản lý trong nước cũng như phía đối tác để cùng thỏa thuận, thống nhất bằng văn bản.

Chỉ khi đã đạt được thỏa thuận, doanh nghiệp mới tiến hành sản xuất, nếu để sản xuất ra rồi mới đi tìm hoạt chất thay thế thì thiệt hại lớn nhất vẫn là doanh nghiệp phải chịu", PGS Dương Văn Chín khuyến cáo.

Về phía cơ quan quản lý nhà nước, vị chuyên gia cho rằng, việc loại bỏ hoạt chất Glyphosate đã được ra quyết định từ tháng 4/2019 và sau ngày 30/6/2021, Việt Nam mới chính thức cấm sử dụng hoạt chất này. Như vậy cũng có thời gian 2 năm để doanh nghiệp chuẩn bị, đây là bước đi cần thiết.

Vấn đề ông quan tâm là doanh nghiệp đã làm việc như thế nào với các cơ quan quản lý trong việc tìm ra hoạt chất thay thế mới? Và phía cơ quan quản lý nhà nước đã thực hiện chức năng kết nối giúp doanh nghiệp như thế nào?

Theo vị chuyên gia, trong thời gian này cả phía doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước cần có sự phối hợp, hướng dẫn, tham khảo thêm một số loại hoạt chất có thể thay thế loại đang bị cấm. Trên cơ sở đó, phải khẩn trương có thông tin tới phía Úc để đàm phán và thay đổi loại hoạt chất phù hợp. 

Tôi tin sẽ có loại hoạt chất phù hợp để thay thế. Trong sản xuất lúa gạo cũng vậy, cũng đã có nhiều loại hoạt chất không phù hợp phải thay thế và vẫn được các quốc gia nhập khẩu chấp nhận. Doanh nghiệp cũng không nên đổ thừa cho quy định mà cần phải có sự chủ động", PGS.TS Dương Văn Chín nêu quan điểm.

Vị chuyên gia nói thêm, về lâu dài, việc thay đổi loại hoạt chất hóa học được các quốc gia thay đổi thường xuyên, không riêng gì với thị trường Úc, do đó, doanh nghiệp phải rất chủ động, theo dõi và có giải pháp thay thế đề xuất kịp thời.

Trách nhiệm của các đơn vị quản lý là  phối hợp, gửi công hàm, thông tin tài liệu kỹ thuật do doanh nghiệp cung cấp liên quan tới hoạt chất mới cho đối tác, đề nghị xem xét chấp thuận loại hoạt chất thay thế nếu đủ yêu cầu.

"Khi quy định đã đưa ra, doanh nghiệp phải thực hiện. Không thể vì một doanh nghiệp nào gặp khó mà làm trái quy định, như vậy sẽ tạo hiệu ứng không tốt", vị chuyên gia nhận định.