Kiến nghị Bộ Tài chính thanh tra toàn diện hoạt động bảo hiểm nhân thọ

Đại biểu Thủy cho rằng, về bản chất thì bảo hiểm nhân thọ là sản phẩm mang tính nhân văn cao, giúp hỗ trợ con người, giảm thiểu những mất mát, thiệt hại trước những rủi ro liên quan đến tính mạng, sức khỏe, ốm đau, bệnh tật. Tuy nhiên, sau nhiều kiện cáo, bức xúc của khách hàng được đăng tải công khai thời gian vừa qua đã khiến cho dư luận không khỏi nghi ngại. Nhiều người đã vội vã kiểm tra lại hợp đồng của mình và không khỏi hoang mang. Nhiều người thì mang hợp đồng bảo hiểm đến công ty bảo hiểm hỏi nhưng nhận được thông tin hoàn toàn khác với thông tin mà tư vấn viên đã cung cấp cho họ. Nhiều người đang có kế hoạch mua bảo hiểm nhân thọ đã tạm gác lại việc này với một sự cảnh giác cao…

Về hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, theo đại biểu thủy, thông thường một bộ hợp đồng dày khoảng từ 70 đến 100 trang, là sản phẩm tài chính phức tạp với nhiều thuật ngữ chuyên ngành mà sự thua thiệt sẽ chủ yếu nằm về phía người mua, nếu gặp phải những tư vấn viên không có tâm. Ngay cả những chuyên gia tài chính, chuyên gia pháp luật không chuyên ngành bảo hiểm cũng gặp khó khăn trong tiếp cận, nhiều chuyên gia cho biết là chỉ hiểu khoảng độ 70% nội dung hợp đồng.

Ngoài ra, các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trong thời gian gần đây thường dưới dạng liên kết đầu tư, tức là một phần tiền của khách hàng được các hãng đưa vào các quỹ chứng khoán, trái phiếu, cho nên là càng phức tạp. Nhiều người chia sẻ là dù có đọc kỹ đến mấy thì cũng không thể hiểu nổi độ linh hoạt của các gói bảo hiểm, không thể hiểu nổi, nếu thanh lý hợp đồng sau 3 năm, 5 năm hay 10 năm thì sẽ nhận lại được bao nhiêu số tiền đã đóng.

Về đội ngũ tư vấn viên, đại biểu Nguyễn Thị Thủy khẳng định, đây là khâu mấu chốt dẫn đến nhiều kiện cáo tranh chấp vừa qua. Hiện nay không ít tư vấn viên thay vì tư vấn rõ bản chất của hợp đồng bảo hiểm nhân thọ là phòng ngừa rủi ro thì lại cố tình tư vấn mập mờ, thậm chí là sai lệch về sản phẩm bảo hiểm để nhanh chóng chốt đơn, ký được hợp đồng. Bởi theo quy định của Bộ Tài chính, tỷ lệ hoa hồng tối đa tư vấn viên được hưởng lên tới 40% ở năm thứ nhất của hợp đồng và hiện nay thì các công ty bảo hiểm đang để dao động ở mức từ 30% đến 40%. Ví dụ như hợp đồng có mức đóng 100 triệu một năm thì ngay sau khi khách đóng tiền, tư vấn viên sẽ được hưởng khoảng từ 30 đến 40 triệu ở năm đầu.

“Để đạt được doanh số và nhận được khoản hoa hồng hậu hĩnh, không ít tư vấn viên đã cố tình tư vấn sai lệch khiến cho khách hàng lầm tưởng mình đang tham gia một sản phẩm đầu tư sinh lãi cao, vừa được bảo vệ sức khỏe vừa được đền bù nếu có chuyện không may xảy ra và khi kết thúc hợp đồng lại còn nhận được toàn bộ số tiền đã đóng cộng với lợi nhuận”, đại biểu Thủy nói.

Song thực tế đã không lờ lãi như lời tư vấn viên, với một số loại hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư thì lợi nhuận cũng chỉ là kỳ vọng, hoàn toàn phụ thuộc vào thị trường và chính công ty bảo hiểm. Cùng với đó, không ít tư vấn viên chỉ nói cho khách hàng về những quyền lợi mà họ được hưởng, không chỉ rõ cho khách hàng về những điều khoản ràng buộc, không chỉ rõ cho khách hàng về những điều khoản bất lợi, nếu thanh lý sớm hợp đồng trong 1, 2 năm đầu sẽ có nguy cơ gần như là mất trắng số tiền đã đóng… Đại biểu Thủy chỉ ra, đây chính là nguồn cơn dẫn đến nhiều bức xúc vừa qua do sự thiếu minh bạch trong tư vấn và điều này thì nó đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới đội ngũ tư vấn viên được đào tạo chuẩn chỉ làm việc có tâm, có trách nhiệm.

Về công ty bảo hiểm và các đại lý bảo hiểm, đại biểu Thủy dẫn chứng số liệu từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, trong năm 2022 qua thanh tra đã phát hiện 3.100 trường hợp đại lý bảo hiểm có sai phạm, trong đó có lỗi cố tình tuyên truyền sai về sản phẩm bảo hiểm.

Bên cạnh đó, theo đại biểu Thủy, dư luận cũng đặt câu hỏi là từ các vụ việc vừa qua có hay không việc công ty bảo hiểm biết nhưng cố tình bỏ qua lỗi của tư vấn viên của các đại lý bảo hiểm gây bất lợi cho khách hàng? Khi một bên là công ty bảo hiểm chuyên nghiệp với một bên là người mua không chuyên nghiệp, trong khi không ít tư vấn viên chưa đủ cả tâm và tầm mà đẩy hết trách nhiệm cho phía người mua là không hợp cả về lý và về tình.

Theo số liệu thống kê thì tỉ lệ tham gia bảo hiểm nhân thọ của Việt Nam thuộc loại thấp trên thế giới chỉ chiếm 11% dân số, trong khi Philippines là 38%, Malaysia 50%, Singapore 80% và Mỹ là 90%. Để đạt được tỷ lệ tham gia cao như vậy, chắc chắn ở các nước không có tình trạng tư vấn thiếu trung thực, thiếu minh bạch như ở nước ta vừa qua. Tham gia bảo hiểm cần có sự trung thực và minh bạch của cả 2 phía thì mới mang lại lợi ích.

Để lành mạnh hóa thị trường này, để người dân hiểu đúng, tin tưởng và không cảm thấy mạo hiểm khi mua bảo hiểm, đại biểu Nguyễn Thị Thủy kiến nghị Bộ Tài chính tiến hành thanh tra toàn diện hoạt động bảo hiểm nhân thọ, trong đó tập trung vào loại hình bảo hiểm liên kết đầu tư.

Đồng thời, bà Thủy cũng kiến nghị Bộ Công an từ các đơn tố cáo và dư luận phản ánh vừa qua thì xác minh làm rõ có hay không có dấu hiệu của tội lừa đảo hoặc tội lừa dối khách hàng, nếu có thì đề nghị khởi tố điều tra.

Ngoài ra, đại biểu Nguyễn Thị Thủy kiến nghị các công ty bảo hiểm đã đến lúc cần rà soát lại toàn bộ các khâu của quá trình bảo hiểm, từ khâu thiết kế hợp đồng, khâu tư vấn bảo hiểm, khâu ký kết hợp đồng và khâu giải quyết khiếu nại của khách hàng. Chỉ khi thực sự minh bạch và thành tâm, người dân mới không quay lưng với bảo hiểm nhân thọ.