Trái phiếu xanh và bài toán huy động vốn bền vững: Kỳ 3: Khi thị trường vốn gặp dòng tín dụng xanh

Khi mục đích tín dụng xanh được “đặt tên” ngay từ khâu huy động vốn

Theo thông tin công bố, trái phiếu riêng lẻ mã VBA12505 được Agribank phát hành ngày 25/12/2025 trong khuôn khổ phương án phát hành trái phiếu riêng lẻ năm 2025 đã được điều chỉnh. Điểm đáng chú ý của đợt phát hành này không nằm ở quy mô 5.000 tỷ đồng mà ở việc Agribank lần đầu tiên gắn trực tiếp một mã trái phiếu với mục tiêu phục vụ tín dụng xanh thay vì phát hành trái phiếu thông thường rồi phân bổ vốn sau.

Việc phát hành VBA12505 diễn ra trong bối cảnh thị trường trái phiếu có sự phân hóa rõ rệt về khẩu vị nhà đầu tư, trong đó các sản phẩm có mục đích sử dụng vốn cụ thể ngày càng nhận được sự quan tâm. Điều này phần nào phản ánh sự thay đổi trong khẩu vị của thị trường khi nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới các sản phẩm tài chính có định hướng rõ ràng về mục đích sử dụng vốn, nhất là trong bối cảnh tiêu chí ESG đang dần trở thành một phần trong quyết định đầu tư.

Xét trong tổng thể hoạt động của Agribank, quy mô 5.000 tỷ đồng của VBA12505 chiếm tỷ trọng không lớn so với tổng tài sản và tổng nguồn vốn. Tuy nhiên, nếu đặt trong tương quan với danh mục tín dụng xanh của ngân hàng, so với quy mô danh mục tín dụng xanh hiện hữu của Agribank, đây là nguồn vốn có ý nghĩa, giúp Agribank kéo dài kỳ hạn huy động và giảm áp lực sử dụng vốn ngắn hạn cho các dự án xanh có chu kỳ đầu tư dài.

Việc “đặt tên” mục đích tín dụng xanh ngay từ khâu huy động vốn cho thấy sự chuyển dịch trong tư duy quản trị. Thay vì coi trái phiếu chỉ là công cụ bổ sung thanh khoản, Agribank bắt đầu sử dụng trái phiếu như một phần của chiến lược vốn xanh, gắn chặt đầu vào với đầu ra của dòng vốn.

Từ danh mục tín dụng xanh đến yêu cầu quản trị dòng tiền

Danh mục tín dụng xanh của Agribank hiện tập trung vào ba nhóm lớn là năng lượng tái tạo, lâm nghiệp bền vững và nông nghiệp xanh. Đây đều là những lĩnh vực có thời gian đầu tư dài, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và chính sách, đồng thời có mức độ rủi ro cao hơn so với các khoản vay thương mại thông thường. Do đó, việc bảo đảm nguồn vốn ổn định, phù hợp với chu kỳ dự án là yêu cầu then chốt đối với ngân hàng.

Việc huy động 5.000 tỷ đồng trái phiếu phục vụ tín dụng xanh cho phép Agribank chủ động hơn trong thiết kế các gói cho vay ưu đãi, cả về lãi suất lẫn kỳ hạn. Thay vì phải cân đối hoàn toàn từ nguồn tiền gửi ngắn hạn, ngân hàng có thêm một “lớp vốn” trung hạn, giúp giảm áp lực thanh khoản và nâng cao khả năng quản trị rủi ro kỳ hạn.

Ở góc độ quản trị, VBA12505 cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về theo dõi và hạch toán dòng tiền. Khi đã xác định rõ mục đích tín dụng xanh điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác theo dõi, giám sát và quản lý dòng vốn, bảo đảm nguồn tiền từ trái phiếu được sử dụng đúng đối tượng và đáp ứng các tiêu chí môi trường đã đặt ra. Điều này kéo theo yêu cầu nâng cấp hệ thống quản lý nội bộ, từ khâu thẩm định dự án, giải ngân đến giám sát sau cho vay.

Những yêu cầu này, về bản chất, tương đồng với các trụ cột của khung trái phiếu xanh quốc tế, bao gồm sử dụng vốn, quy trình lựa chọn dự án, quản lý nguồn vốn và báo cáo. Dù VBA12505 chưa được công bố là trái phiếu xanh theo chuẩn ICMA, nhưng có thể coi là bước chuẩn bị về mặt kỹ thuật và quản trị cho việc tiếp cận các chuẩn mực trái phiếu xanh trong tương lai.

Bước đệm cho trái phiếu xanh và tín hiệu đối với thị trường vốn

Thời điểm phát hành VBA12505 cũng trùng với giai đoạn khung pháp lý về tăng trưởng xanh và phân loại dự án xanh tại Việt Nam đang dần hoàn thiện. Các quy định mới giúp các tổ chức tín dụng có cơ sở rõ ràng hơn để nhận diện dự án xanh, giảm rủi ro “tẩy xanh” và tăng mức độ tin cậy đối với nhà đầu tư trên thị trường vốn.

Trong bối cảnh đó, việc Agribank chủ động phân loại và công bố trái phiếu phục vụ mục đích tín dụng xanh vừa mang ý nghĩa nội bộ, vừa tạo ra một tiền lệ tích cực cho thị trường. Đây là tín hiệu cho thấy các ngân hàng thương mại Nhà nước quy mô lớn sẵn sàng tham gia sâu hơn vào quá trình hình thành thị trường vốn xanh, không chỉ ở vai trò người cho vay mà còn ở vai trò tổ chức huy động và dẫn dắt dòng vốn.

Về dài hạn, khi đã tích lũy đủ kinh nghiệm từ các đợt phát hành như VBA12505, Agribank có cơ sở để tiến thêm một bước, đó là xây dựng khung trái phiếu xanh hoàn chỉnh theo chuẩn mực quốc tế, đi kèm với đánh giá độc lập và báo cáo tác động môi trường - xã hội. Khi đó, ngân hàng không những huy động vốn trong nước mà còn có cơ hội tiếp cận các dòng vốn xanh quốc tế với chi phí cạnh tranh hơn.

Từ góc độ phát triển bền vững, điều quan trọng hơn cả là dòng vốn xanh được dẫn tới đúng nơi cần đến. Khi trái phiếu trở thành “đường ống dẫn vốn” hiệu quả, các dự án năng lượng tái tạo, lâm nghiệp bền vững và nông nghiệp xanh sẽ có thêm nguồn lực để mở rộng quy mô, nâng cao hiệu quả và giảm phát thải.

Có thể nói, VBA12505 cho thấy một hướng tiếp cận mới trong hoạt động huy động vốn của Agribank, gắn mục đích sử dụng vốn với định hướng tín dụng xanh. Từ chỗ tập trung vào tín dụng xanh, ngân hàng đang từng bước mở rộng sang quản trị vốn xanh ở cả đầu vào lẫn đầu ra, tạo nền tảng cho một hệ sinh thái tài chính bền vững hơn trong tương lai.