Masan bắt tay Alibaba: Toan tính của "ông lớn" Trung Quốc

Sự kết hợp tốt đẹp...

Tập đoàn Alibaba gắn với tên tuổi tỷ phú Trung Quốc Jack Ma cùng Baring Private Equity Asia (BPEA) vừa đầu tư 400 triệu USD vào The CrownX thuộc Tập đoàn Masan.

The CrownX là nền tảng tiêu dùng bán lẻ được thành lập dựa trê  việc sáp nhập Masan Consumer Holdings (MCH) và VinCommerce (VCM, đơn vị sở hữu chuỗi Vinmart, Vinmart+ của Vingroup).

Theo thỏa thuận hợp tác, Alibaba và BPEA mua cổ phần phát hành mới của The CrownX với tổng giá trị tiền mặt là 400 triệu USD, tương đương với 5,5% tỷ lệ sở hữu sau phát hành. Tương ứng định giá CrownX sau phát hành là gần 7,3 tỷ USD.

Sau đợt phát hành này, tỷ lệ sở hữu của Masan Group tại The CrownX là 80,2%.

Bình luận về cú bắt tay hợp tác giữa Masan và Alibaba, Ths Nguyễn Bình Minh, giảng viên trường Đại học Thương mại cho biết, tỷ lệ góp vốn của Alibaba và BPEA vào The CrownX chưa phải là lớn, không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nó cho thấy sự thận trọng và là một thử nghiệm của nhà đầu tư nước ngoài.  

Các doanh nghiệp, kể cả Alibaba, thường có các quỹ đầu tư nhỏ để tìm kiếm cơ hội ở những thị trường ngách mới nổi. Động thái đầu tư vào The CrownX của Alibaba và BPEA thể hiện sự tin tưởng của nhà đầu tư ngoại vào đối tác đầu tư kinh doanh của mình.

Đối với Masan, ở kỷ nguyên thương mại điện tử, vị chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp này chắc chắn cũng muốn đẩy mạnh hoạt động kinh doanh theo hướng hợp kênh - vừa online vừa offline ở bất kỳ nơi nào khách hàng mong muốn.

Thỏa thuận hợp tác giữa Masan và Alibaba gây sốt thị trường bán lẻ Việt Nam. Ảnh: DNSG

"Thực tế, hợp kênh tốt cho doanh nghiệp nhỏ hơn là doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ chưa có thương hiệu, phát triển hợp kênh sẽ giúp họ tận dụng được các nền tảng hoặc số người dùng đã có sẵn trên đó.

Còn doanh nghiệp vừa và lớn, chuyện phát triển các nền tảng chỉ tạo thêm các tiện ích cho người dùng của doanh nghiệp. Với một thương hiệu lớn, khách hàng của họ đã có sẵn, nên thêm một kênh mới sẽ giúp doanh nghiệp tăng trưởng nhanh hơn ở trên môi trường internet.

"Cho nên, thỏa thuận giữa Masan với Alibaba và BPEA là một sự kết hợp tốt đẹp, ghi nhận sự tin tưởng của một nhà đầu tư lớn đối với thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam.

Còn mức 5,5% chưa nói lên điều gì, nhà đầu tư có thể rót thêm vốn ở những vòng sau nữa. Tuy nhiên, ít ra đó là sự ghi nhận về tính khả thi của dự án", Ths Nguyễn Bình Minh nhận xét.

Ông cũng cho hay, khi nhà đầu tư nước ngoài vào sẽ kết hợp với sự giám sát của họ, nghĩa là các phương pháp kinh doanh có thể sẽ đòi hỏi bài bản hơn, nhất là với một doanh nghiệp có kinh nghiệm và kỹ năng về thương mại điện tử như Alibaba.

Cách tiếp cận thị trường hòa bình và dễ được chấp nhận

Nhấn mạnh rằng nguy cơ công ty con của Masan bị doanh nghiệp nước ngoài kiểm soát hiện nay chưa phải là lớn do lượng cổ phần 5,5% chưa nói lên điều gì, song Ths Nguyễn Bình Minh cũng lưu ý, cùng với thời gian, nhà đầu tư có thể sẽ mặc cả, nếu dự án phát triển tốt thì họ sẽ đầu  tư nhiều hơn và dần dần giành quyền kiểm soát lớn hơn.

"Đây là cách nhà đầu tư nước ngoài đi vào thị trường một nước bằng một thương hiệu của nước đó. Cách tiếp cận này dễ chịu hơn, dễ được chấp nhận hơn, vì các nền tảng của nước ngoài khi vào Việt Nam cũng sẽ có hạn chế nhất định do chưa quen với thị trường nội địa.

Cuộc đầu tư theo hình thức này sẽ ngày càng mở rộng và nếu được, nhà đầu tư nước ngoài có thể mua lại hoặc nhận chuyển nhượng lại thương hiệu trong nước", vị chuyên gia nêu rõ.

Ông khẳng định, việc thâu tóm thị trường sẽ xảy ra và ở đây chỉ là một cách đi khéo léo, nhẹ nhàng của nhà đầu tư nước ngoài để có sự chuyển giao hòa bình, không xảy ra quá nhiều xung đột.

Còn bản thân các doanh nghiệp Việt Nam phải có chiến lược, tầm nhìn và tư duy để giữ được sân chơi của mình.

"Nếu phía Việt Nam không có các doanh nhân, doanh nghiệp có nguồn lực tốt đầu tư vào thương mại điện tử thì đương nhiên thị trường sẽ bị bỏ ngỏ. Khi các doanh nghiệp nước ngoài phát hiện ra chúng ta không đủ năng lực quản trị, bỏ ngỏ thị trường thì họ sẽ nhảy vào chiếm lĩnh hết, lúc ấy đành chịu", Ths Nguyễn Bình Minh nói và cho hay, việc bị mất thị trường hay doanh nghiệp rơi vào cảnh "mất bò mới lo làm chuồng" là chuyện thường xuyên ở Việt Nam.

Vị giảng viên nhắc lại trường hợp của Shopee làm ví dụ. Khi Shopee (trụ sở đặt tại Singapore, thuộc sở hữu của SEA Ltd., mà tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc Tencent hiện là cổ đông lớn nhất - PV) đứng đầu danh sách nền tảng thương mại điện tử ở Việt Nam, các doanh nghiệp Việt Nam cũng phải chịu. Shopee có vốn lớn, Việt Nam không phải không có doanh nghiệp có đủ tiềm lực  như vậy, nhưng tiếc hay họ lại đi theo hướng khác.

Bản thân các doanh nghiệp nước ngoài khi phát hiện ra thị trường ngách và đầu tư vào tức là họ đã chấp nhận rủi ro. Và khi thành công, họ có thể chiếm lĩnh được thị phần lớn ở Việt Nam. Doanh nghiệp Việt phải chấp nhận thiệt thòi vì đã bỏ qua cơ hội khi còn có thể.

"Doanh nghiệp nước ngoài khi đầu tư Việt Nam có nhiều cách để lựa chọn: một là lăn xả và chấp nhận tốn kém như cách Shopee và Lazada đã làm; hai là thay vì phải nghiên cứu, xâm nhập, trả giá, ngã lên ngã xuống ở một thị trường và tốn nhiều tiền thì họ đầu tư vào một doanh nghiệp địa phương, tận dụng hiểu biết địa phương của doanh nghiệp đó, chẳng hạn như cách làm của Alibaba với Masan, để đỡ tổn thất hơn.

 Nếu làm ăn tốt thì nhà đầu tư sẽ tiến hành mua dần lại", Ths Nguyễn Bình Minh chỉ rõ và cho biết, cách làm thứ hai không phải bây giờ mới có Alibaba làm, mà trước đây Coca Cola cũng đã áp dụng tại Việt Nam. Ban đầu, họ xuất hiện tại Việt Nam dưới hình thức liên doanh nhưng rồi Coca Cola lần lượt loại bỏ từng đối tác của mình là doanh nghiệp Việt Nam để trở thành công ty 100% vốn nước ngoài.

"Doanh nghiệp Việt có thị trường, có tiềm năng nhưng tầm nhìn hạn chế, cứ nghĩ thị trường nước giải khát không đáng để đầu tư, nhưng đến giờ thì phải đứng nhìn ai ai cũng uống Coca, Pepsi.

Thị trường thương mại điện tử cũng vậy. Cách đây vài năm, đã có nhiều phân tích khẳng định đó là thị trường tiềm năng nhưng doanh nghiệp không mấy ai mặn mà. Đến khi doanh nghiệp nước ngoài chiếm hết thì mới giật mình. 

Rõ ràng, khi có cơ hội thì doanh nghiệp của chúng ta không làm, đến khi hết cơ hội thì mới tiếc nuối, lúc đó đã muộn", ông Minh kết luận.