Ngân hàng đang có xu hướng giảm dần nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý I/2026 hồi phục về quy mô

Tại Báo cáo Tâm điểm Thị trường Trái phiếu Doanh nghiệp quý 1 của tổ chức FiinRatings với chủ đề “Thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong bối cảnh biến động lãi suất."

Theo báo cáo, trong ba tháng đầu năm, giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp đạt 40,3 nghìn tỷ đồng, tăng tới 60,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Mặc dù con số này cho thấy sự ấm lại của kênh huy động vốn dài hạn, nhưng nếu đặt trong tương quan với các quý liền trước, tốc độ phát hành đang có dấu hiệu chậm lại đáng kể. 

Trên thị trường, mặt bằng lãi suất tăng đã tác động trực tiếp đến lãi suất coupon (lãi suất danh nghĩa). Dữ liệu từ FiinRatings chỉ ra lãi suất coupon bình quân của nhóm tổ chức tín dụng đã tăng thêm 67,8 điểm cơ bản, trong khi nhóm bất động sản cũng ghi nhận mức tăng 40 điểm cơ bản. Diễn biến này phản ánh chi phí vốn gia tăng và sự thay đổi trong kỳ vọng của nhà đầu tư về mức bù rủi ro trước áp lực thanh khoản.

Báo cáo cho thấy, trong cấu trúc phát hành quý này, các doanh nghiệp phi ngân hàng đóng vai trò dẫn dắt khi chiếm tới 70,4% tổng giá trị.

Ngược lại với sự sôi động của khối phi tài chính, các ngân hàng thương mại lại tỏ ra khá dè dặt trong việc phát hành trái phiếu mới. Thay vì đẩy mạnh kênh này, các tổ chức tín dụng ưu tiên huy động qua các kênh ngắn hạn linh hoạt hơn để đối phó với áp lực thanh khoản hệ thống. Thực tế, lãi suất phát hành trái phiếu ngân hàng hiện đã tiệm cận mức 7%/năm, gần sát với lợi suất cho vay, điều này trực tiếp gây sức ép lên biên lợi nhuận (NIM) của các ngân hàng.

Theo dữ liệu do Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổng hợp từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), trong năm 2026 sẽ có hơn 200.000 tỷ trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn. Đặc biệt, với vai trò là "người chơi chính" trên thị trường sơ cấp, các ngân hàng đang nắm giữ lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp.

Ngân hàng còn nắm giữ bao nhiêu trái phiếu doanh nghiệp?

Trong bức tranh tổng thể, nhóm ngân hàng không chỉ là nhà phát hành trái phiếu mà còn là nhà đầu tư nắm giữ khối lượng trái phiếu doanh nghiệp lớn.

Tại báo cáo tài chính của ngân hàng, "chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế phát hành" là các khoản tiền ngân hàng cho các doanh nghiệp (tổ chức kinh tế) vay thông qua việc mua trái phiếu, kỳ phiếu, hoặc tín phiếu do chính các doanh nghiệp đó phát hành.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 tại các ngân hàng mới công bố, cho thấy, tính đến 31/3/2026, MBBank, Techcombank, VPBank, TPBank,… là nhóm các nhà băng “ôm” lượng lớn trái phiếu doanh nghiệp, song giá trị nắm giữ có xu hướng chững lại hoặc giảm dần.

Cụ thể, tính đến 31/3/2026, ngân hàng MB ghi nhận 21.479 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẵn sàng để bán. Đây là trái phiếu có kỳ hạn từ 3 - 16 năm, có lãi suất từ 6%- 12,4%/năm.

Ở mục đầu tư đến ngày đáo hạn, ngân hàng MB ghi nhận hơn 1.647 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn có kỳ hạn 7 năm, lãi suất 9,8%/năm. Đồng thời, ở kỳ này MB có hơn 3.715 tỷ đồng chứng khoán nợ chưa niêm yết ghi nhận tại mục chứng khoán kinh doanh, tăng nhẹ so với cuối năm trước.

Lượng trái phiếu doanh nghiệp Techcombank nắm giữ cũng tiếp đà giảm. Đến cuối tháng 3/2026, chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế trong nước phát hành còn hơn 56.000 tỷ đồng.

Tính đến cuối tháng 3/2026,  giá trị trái phiếu doanh nghiệp mà TPBank nắm giữ chỉ còn hơn 2.707 tỷ đồng chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế trong nước phát hành, cũng giảm so với cuối năm trước.

Trong khi đó, tại “ông lớn” Vietcombank, ở mục đầu tư đến ngày đáo hạn, ngân hàng này ghi nhận hơn 7.300 tỷ đồng chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế trong nước phát hành.

Một số ngân hàng nhỏ cũng đang nắm tỷ trọng trái phiếu doanh nghiệp khá lớn. Điển hình tại ABBank, số liệu mới nhất từ báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2025, tính đến 31/12/2025, ABBank có hơn 8.141 tỷ đồng trái phiếu do các tổ chức kinh tế khác trong nước phát hành. Trong khi cuối năm trước (31/12/2024) chỉ đạt gần 5.000 tỷ đồng. Đặc biệt, ABBank có hơn 34.000 tỷ đồng chứng khoán nợ chưa niêm yết.

Trái phiếu doanh nghiệp do ABBank nắm giữ có kỳ hạn từ 1 năm đến 10 năm. Lãi suất được trả định kỳ 3 tháng/lần,6 tháng/lần hoặc 1 năm/lần. Lãi suất hiện tại của các trái phiếu từ 9%/năm đến 13,10%/năm và thay đổi định kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 1 năm/lần.

Việc mua, bán trái phiếu doanh nghiệp là một trong những hoạt động nghiệp vụ bình thường của ngân hàng. Đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp được ngân hàng xác định như một khoản cho vay trung, dài hạn. Do đó, kiểm soát rủi ro là điều tất yếu.