Bất ngờ lượng cổ phiếu nắm giữ của Chủ tịch ngân hàng

Chủ tịch ngân hàng “làm thuê”?

Vốn dĩ người ngồi ghế Chủ tịch HĐQT thường là chủ doanh nghiệp với tỷ lệ sở hữu lớn nhất. Tuy nhiên, đối với ngân hàng, câu chuyện sở hữu này lại hoàn toàn khác.

Báo cáo quản trị các ngân hàng tính đến cuối năm 2025 và đầu năm 2026 cho thấy, nhiều Chủ tịch HĐQT ngân hàng không nắm giữ bất kỳ cổ phiếu nào. Trong đó, tính đến 31/12/2025, ông Đỗ Minh Phú - Chủ tịch TPBank không sở hữu cổ phiếu TPB.

Tương tự tại Nam A Bank, Chủ tịch Trần Ngô Phúc Vũ cũng ghi nhận sở hữu 0% cổ phiếu NAB. Trong khi đó, Chủ tịch KienlongBank Trần Ngọc Minh và Chủ tịch PGBank - bà Cao Thị Thúy Nga hiện cũng không nắm giữ cổ phần tại ngân hàng mình điều hành.

Danh sách Chủ tịch “làm thuê” còn có thêm bà Phạm Thị Huyền Trang - Chủ tịch HĐQT Eximbank hiện không nắm giữ cổ phiếu EIB.

Ở diễn biến ngược lại, nhiều Chủ tịch HĐQT ngân hàng đang trực tiếp nắm giữ lượng lớn cổ phiếu tại tổ chức mình điều hành.

Đầu tiên phải kể tới ông Đặng Khắc Vỹ - Chủ tịch HĐQT ngân hàng VIB với hơn 167,46 triệu cổ phiếu, tương đương 4,92% vốn ngân hàng.

Cũng sở hữu trên 4% vốn là ông Trịnh Văn Tuấn - Chủ tịch HĐQT ngân hàng OCB khi nắm giữ hơn 118 triệu cổ phiếu, tương ứng 4,43% vốn điều lệ. Tại VPBank, Chủ tịch HĐQT Ngô Chí Dũng sở hữu hơn 328,55 triệu cổ phiếu VPB, tương đương 4,14% vốn ngân hàng. 

Trong khi đó, ông Trần Hùng Huy - Chủ tịch ngân hàng ACB hiện nắm giữ hơn 176 triệu cổ phiếu, tương ứng 3,42% vốn điều lệ. Còn ông Dương Công Minh - Chủ tịch Sacombank sở hữu hơn 62,56 triệu cổ phiếu STB, tương đương 3,32%. Tại BVBank, ông Lê Anh Tài sở hữu gần 17,79 triệu cổ phiếu, tương ứng 2,77% vốn.

Đặc biệt, Chủ tịch ngân hàng MB - ông Lưu Trung Thái chỉ sở hữu 0,13% vốn ngân hàng, tương ứng đang nắm giữ hơn 10,6 triệu cổ phiếu MBB.

Chủ tịch HĐQT thường là người đại diện theo pháp luật, song, Chủ tịch cũng chưa hẳn đã là người nắm giữ nhiều vốn nhất. Pháp luật hiện hành chỉ quy định Chủ tịch HĐQT do HĐQT bầu ra, nhưng không quy định đó phải là người sở hữu cổ phần ngân hàng nhiều nhất. Cũng vì lẽ đó, chủ sở hữu nhà băng tại Việt Nam rất đa dạng, nhiều “ông chủ” thực sự không xuất hiện với tư cách người lãnh đạo cao nhất ngân hàng.      

Chấm dứt sở hữu vượt trần, giảm sở hữu chéo

Việc Chủ tịch ngân hàng không trực tiếp nắm giữ cổ phiếu không đồng nghĩa họ không có liên quan lợi ích tại ngân hàng. Trong nhiều trường hợp, cổ phần có thể được sở hữu thông qua người liên quan, tổ chức liên kết hoặc các pháp nhân khác.

Trong nhiều trường hợp, cổ phần có thể được sở hữu thông qua người liên quan, tổ chức liên kết hoặc các pháp nhân khác.

Đơn cử tại TPBank, Chủ tịch Hội đồng quản trị Đỗ Minh Phú không sở hữu cổ phiếu nào, song nhóm người có liên quan nắm giữ lượng lớn cổ phiếu, chiếm tỷ lệ khoảng hơn 11% vốn ngân hàng.

Trong đó, ông Phú là đại diện cho hơn 164 triệu cổ phiếu vốn góp của Tập đoàn Vàng bạc Đá quý Doji, nơi ông đang là Chủ tịch Hội đồng sáng lập, tương ứng 5,93% vốn ngân hàng. Ông Đỗ Anh Tú - em trai ông Phú, Phó Chủ tịch HĐQT nắm giữ hơn 100 triệu cổ phiếu TPB, tương đương 3,71% vốn TPBank. Ông Đỗ Minh Quân - con trai ông Phú và bà Đỗ Vũ Phương Anh - con gái ông Phú nắm giữ tổng cộng hơn 60 triệu cổ phiếu, khoảng hơn 2,2% vốn. Đồng thời, người liên quan khác trong gia đình cũng sở hữu số cổ phần còn lại.

Theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010, sửa đổi, bổ sung năm 2024, các cổ đông cá nhân không được sở hữu vượt quá 5%, tổ chức không được sở hữu vượt quá 10%, đồng thời tổng sở hữu của cổ đông và nhóm cổ đông liên quan không vượt quá 15% vốn điều lệ của một ngân hàng.

Thực tế, việc siết quy định về sở hữu cổ phần của cổ đông đóng vai trò quan trọng để các ông chủ ngân hàng không nắm quyền lực tuyệt đối, góp phần giúp hoạt động ngân hàng minh bạch hơn, các khoản cấp tín dụng cho doanh nghiệp được thẩm định chuẩn mực hơn, tránh tình trạng dồn vốn cho các doanh nghiệp sân sau. Báo cáo quản trị năm 2025 của các ngân hàng cho thấy, tình trạng vượt trần sở hữu ngân hàng đã chấm dứt.

Tình trạng sở hữu chéo, sở hữu ngầm trong các ngân hàng được che giấu trong ma trận công ty con và hệ sinh thái chằng chịt, cũng như những người thân quen, nhằm nắm cổ phần chi phối, thao túng ngân hàng vì lợi ích nhóm đến nay đã giảm sau các lần sửa đổi luật, nhưng vẫn khiến không ít ý kiến lo ngại.