Ngành Tài chính đặt bốn định hướng lớn cho hội nhập quốc tế giai đoạn mới

Vai trò tiên phong qua các mốc hội nhập

Nhìn lại hơn 4 thập kỷ đổi mới, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho rằng ngành Tài chính luôn giữ vai trò đi đầu trong tiến trình hội nhập: từ Luật Đầu tư nước ngoài năm 1987 - văn bản pháp lý đầu tiên mở đường thu hút vốn ngoại - đến việc bình thường hóa quan hệ với các định chế tài chính quốc tế năm 1993, và gia nhập ASEAN năm 1995 cùng các cam kết cắt giảm thuế quan đầu tiên. Chính những bước đi này đã mở rộng không gian phát triển và đưa kinh tế Việt Nam gắn kết sâu hơn với khu vực và thế giới.

Đến nay, Việt Nam là thành viên WTO, tham gia 19 hiệp định thương mại tự do (FTA), đã ký 81 hiệp định tránh đánh thuế hai lần, 60 hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư, cùng 30 hiệp định hợp tác hải quan. Hệ thống cam kết này, theo Bộ trưởng, đã tạo khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch cho thương mại, đầu tư và tài chính quốc tế, góp phần nâng vị thế Việt Nam trong hội nhập kinh tế toàn cầu.

Chính sách mở cửa và hội nhập đã giúp đầu tư nước ngoài và thương mại quốc tế trở thành động lực tăng trưởng chủ chốt, đưa nền kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 6,5-7%/năm trong hơn 3 thập kỷ - thuộc nhóm cao nhất thế giới. Nền tảng tài chính vĩ mô cũng được củng cố: nợ công đến cuối năm 2026 dự kiến khoảng 35-36% GDP, thấp hơn đáng kể so với trần cho phép; thị trường cổ phiếu đạt khoảng 82,3% GDP và trái phiếu doanh nghiệp khoảng 22,1% GDP.

Đáng chú ý, FTSE Russell đã nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp, trong khi các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế cũng đang từng bước nâng hạng tín nhiệm quốc gia, đưa Việt Nam tiến gần hơn ngưỡng Đầu tư (Investment Grade).

Bối cảnh mới, tư duy hội nhập mới

Bộ trưởng nhận định bối cảnh quốc tế đang biến chuyển nhanh với cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, cùng các xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang định hình lại dòng chảy đầu tư, thương mại quốc tế. Vì vậy, hội nhập không thể chỉ dừng ở mở rộng thị trường hay thu hút vốn, mà phải phục vụ mục tiêu nâng cao năng lực nội sinh, chất lượng tăng trưởng và sức chống chịu của nền kinh tế - tinh thần được ông gắn với Nghị quyết số 59-NQ/TW về hội nhập quốc tế trong tình hình mới và Nghị quyết số 06-NQ/TW về đường lối đối ngoại Đại hội XIV: hội nhập phục vụ phát triển trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ chiến lược, lấy nguồn lực trong nước là quyết định, nguồn lực bên ngoài là quan trọng và đột phá.

Trên tinh thần đó, Bộ trưởng nêu bốn định hướng lớn cho ngành Tài chính.

Một là, nâng hiệu quả huy động và sử dụng nguồn lực quốc tế. Kế hoạch tài chính quốc gia 2025-2030 xác định tổng chi ngân sách nhà nước khoảng 21,2 triệu tỷ đồng, trong đó đầu tư công trung hạn khoảng 8,22 triệu tỷ đồng - đòi hỏi kết hợp chặt chẽ giữa nguồn lực nhà nước, tư nhân và quốc tế, đồng thời giữ ổn định vĩ mô. Dòng vốn nước ngoài không chỉ bổ sung nguồn lực mà còn thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tri thức và chuẩn mực quốc tế. Bộ Tài chính sẽ mở rộng hợp tác với các chính phủ, định chế đa phương để đa dạng hóa kênh vốn - đặc biệt ODA, vốn vay ưu đãi - cho hạ tầng chiến lược, chuyển đổi xanh và số. Quyết định số 441/QĐ-TTg về quản lý vốn ODA giai đoạn 2026-2030 sẽ giúp sử dụng nguồn vốn này đúng trọng tâm, bảo đảm an toàn nợ công.

Hai là, phát triển thị trường vốn hiện đại, hội nhập sâu với quốc tế. Trước cạnh tranh thu hút vốn toàn cầu gay gắt, cần hoàn thiện khung pháp lý, nâng chất lượng quản trị doanh nghiệp, phát triển cân bằng giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu, đa dạng hóa nhà đầu tư tổ chức và định chế nước ngoài, đồng thời siết giám sát rủi ro theo chuẩn quốc tế. Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường Việt Nam cần được phát huy song song với nỗ lực cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia, nhằm giảm chi phí huy động vốn quốc tế.

Ba là, đổi mới tư duy thu hút FDI, lấy chuyển giao công nghệ làm trọng tâm. Theo Bộ trưởng, Nghị quyết số 10-NQ/TW năm 2026 của Bộ Chính trị đánh dấu chuyển hướng từ coi FDI là nguồn bổ sung vốn sang chủ động chọn đối tác chiến lược có công nghệ và năng lực dẫn dắt chuỗi cung ứng toàn cầu. Hiệu quả dòng vốn cần được đo bằng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước và khả năng doanh nghiệp Việt Nam dịch chuyển từ gia công sang các công đoạn công nghệ cao hơn. Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định số 182/2024/NĐ-CP sẽ tiếp tục được triển khai để giữ chân nhà đầu tư có năng lực công nghệ nguồn.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với hội nhập quốc tế. Theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngành Tài chính xác định hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ là động lực quan trọng cho chuyển đổi số, cần tăng cường hợp tác với các tổ chức, trung tâm tài chính và tập đoàn công nghệ lớn, đồng thời chủ động áp dụng chuẩn mực quốc tế về tài chính số, fintech, dữ liệu và an ninh mạng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, bước vào giai đoạn phát triển mới, hội nhập không chỉ là kênh mở rộng hợp tác và huy động nguồn lực, mà phải trở thành động lực cải cách thể chế, nâng năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế. Bộ trưởng bày tỏ kỳ vọng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị sẽ giúp phát huy sức mạnh tổng hợp giữa đối ngoại và tài chính, đóng góp vào mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030, hướng tới trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.