Người siêu giàu Việt Nam tăng nhanh: Nói cho vui...

Theo Báo cáo Thịnh vượng (Wealth Report) 2021 vừa được hãng tư vấn Knight Fank công bố, số lượng người siêu giàu tại Việt Nam đã giảm trong năm 2020 khi đại dịch Covid-19 bùng phát.

Mặc dù vậy, Knight Frank dự báo Việt Nam sẽ có tốc độ tăng trưởng người siêu giàu nhanh hàng đầu thế giới (31%) trong 5 năm tới. Dự kiến, tới năm 2025, Việt Nam sẽ có 511 người có tài sản trên 30 triệu USD và 25.812 sở hữu tài sản hơn 1 triệu USD.

Theo Wealth Report 2021, để lọt vào top 1% người giàu nhất Việt Nam, một người cần có tài sản ít nhất 160.000 USD (khoảng 3,68 tỷ đồng). Con số này đối với các quốc gia Đông Nam Á khác như Indonesia và Philippines là 60.000 USD, Malaysia là 540.000 USD, riêng tại Singapore là 2,9 triệu USD..

Nhìn vào những thống kê mà Báo cáo Thịnh vượng 2021 đưa ra, PGS.TS Lê Cao Đoàn, nguyên cán bộ Viện Kinh tế Việt Nam cho hay, chênh lệch giàu nghèo, bất bình đẳng trong xã hội Việt Nam ngày càng gay gắt.

Minh chứng cho điều này, ông nhắc lại nhận định của Ngân hàng Thế giới (WB) đối với năm tài khóa 2021, Việt Nam nằm trong nhóm nền kinh tế có mức thu nhập trung bình thấp, với tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người đạt 2.540 USD.

Trong khu vực Đông Nam Á, GNI bình quân đầu người của Việt Nam chỉ cao hơn các quốc gia khác như Timor Leste, Campuchia và Myanmar. Philippines và Lào cũng nằm trong nhóm nền kinh tế có mức thu nhập trung bình thấp, nhưng có GNI cao hơn Việt Nam, lần lượt ở mức 3.850 USD và 2.570 USD.

Indonesia cùng với Thái Lan, Malaysia góp mặt vào nhóm nền kinh tế có mức thu nhập trung bình cao. GNI bình quân đầu người của Indonesia đạt ngưỡng 4.050 USD vào năm 2019, tăng từ mức 3.840 USD trong năm 2018.

"GNI bình quân đầu người của Philippines, Indonesia đều cao hơn của Việt Nam, song để lọt vào nhóm 1% người giàu nhất Việt Nam cần tới 160.000 USD, trong khi với Philippines, Indonesia chỉ cần 60.000 USD. Rõ ràng, sự giàu có tập trung vào một số người ở Philippines, Indonesia ít hơn Việt Nam, đồng nghĩa với việc bất bình đẳng ở Việt Nam rất lớn", PGS.TS Lê Cao Đoàn nhận xét.

Theo vị chuyên gia, sự bất bình đẳng tác động rất tiêu cực đến nền kinh tế. Khi thu nhập của đại đa số người dân kém đi thì họ phải lo dè sẻn, cầu tiêu dùng của xã hội giảm đi. Sản xuất ra nhiều mà không bán được vì xã hội chi tiêu rất ít thì lại phải đi... giải cứu, tăng trưởng sẽ giảm.

Một điểm khác khiến ông Đoàn thấy lo hơn là vui, đó là theo dự báo của Knight Frank, Việt Nam sẽ có tốc độ tăng trưởng người siêu giàu nhanh hàng đầu thế giới (31%) trong 5 năm tới.

Theo đó, tăng trưởng của quốc gia chỉ có mấy %, thu nhập bình quân đầu người thấp, mà của cải vật chất trong xã hội lại chỉ tập trung vào một số ít người siêu giàu thì đấy là nguy cơ cho sự phát triển của nền kinh tế. Khi tốc độ người siêu giàu tăng nhanh và nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế thì cũng đồng nghĩa với việc có một bộ phận lớn dân chúng bị nghèo đi một cách tương đối.

"Nhóm người siêu giàu nắm được nhiều của cải hơn, số này dự báo tăng mạnh trong một thời gian ngắn thì dư luận có quyền nghi ngờ sự giàu có ấy thực sự do năng lực kinh doanh hay do bất bình đẳng phân phối? Nếu tốc độ tăng của giới siêu giàu xuất phát từ những lý do đằng sau thì làm sao nền kinh tế có hiệu quả?

Sự giàu có phải tích lũy rất lâu mới tạo ra được, nó là phần tiêu dùng đi và để dành lại/bỏ vào kinh doanh thì mới có thể tạo ra sự giàu có ấy", PGS.TS Lê Cao Đoàn nhận xét.

Về nguyên tắc, theo PGS.TS Lê Cao Đoàn, từ của cải của một quốc gia cũng như của các cá nhân trong quốc gia ấy, mức độ tập trung của cải vào tầng lớp tinh hoa, có năng lực cao nhất có thể giúp hiểu về một quốc gia, biết được quốc gia đó có khả năng phát triển không, sự thịnh vượng hay hạnh phúc của quốc gia đó như thế nào.

Tuy nhiên, nếu một quốc gia giàu có mà bị phân hóa mạnh, phần nhiều của cải vật chất trong xã hội tập trung vào nhóm những người siêu giàu chiếm thiểu số thì chứng tỏ quốc gia ấy có rất nhiều người nghèo khổ. Khi ấy, quốc gia này phải đương đầu với nhiều vấn đề lớn do sự bất bình đẳng mang lại.

Với báo cáo của Knight Fank, vị chuyên gia cho rằng cũng chỉ để...cho vui, để biết được rằng xã hội Việt Nam đang gia tăng bất bình đẳng, còn lại ông hoài nghi về cách tính toán, căn cứ mà báo cáo dựa vào. Chẳng hạn, nếu chủ yếu dựa vào những con số trên sàn chứng khoán thì cũng chưa chính xác, bởi thực tế nhiều người giàu thật nhưng không công khai tài sản của mình.

Bên cạnh đó, báo cáo cũng không cho thấy năng lực thật sự của nhóm tinh hoa -số ít những người siêu giàu kia là gì? Họ giàu lên nhờ cái gì? Nếu sự giàu lên ấy nhờ năng lực kinh doanh thì là điều rất đáng mừng, song nếu là nhờ vào quan hệ, lợi dụng kẽ hở chính sách thì sự giàu có ấy không đem lại sự phát triển.