Nợ xấu ngân hàng giảm mạnh, chất lượng tài sản cải thiện nhờ bất động sản phục hồi

Nợ xấu ngân hàng giảm mạnh nhờ đâu?

Trong báo cáo “Ngành Ngân hàng - Cập nhật 2025” của VIS Rating cho thấy, điểm sáng lớn nhất năm 2025 chính là tỷ lệ nợ xấu toàn ngành đã giảm từ mức 2,3% (năm 2024) xuống 2,1% trong năm 2025. Kết quả này có được nhờ sự cải thiện tại nhóm ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng lớn.

Nợ xấu các ngân hàng này giảm nhờ tỷ lệ chậm trả các khoản vay mua nhà cải thiện như ACB, Techcombank, VPBank; giảm nợ xấu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo như ngân hàng MB và sự cải thiện về khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp như ngân hàng Vietinbank. Trong khi đó, một số ngân hàng quy mô vừa và nhỏ có danh mục cho vay mua nhà mang tính đầu cơ đã xử lý chất lượng tài sản thông qua hoạt động xóa nợ như ngân hàng VIB, OCB (A+,Ổn định), TPBank (AA-, Ổn định), ABBank (A-, Ổn định).

Tuy vậy, áp lực suy giảm chất lượng tài sản vẫn hiện hữu tại một số ngân hàng có dư nợ lớn liên quan đến các doanh nghiệp xuất khẩu như Eximbank, MSB, Sacombank cũng như các doanh nghiệp hàng không đang gặp khó khăn, trong đó có Sacombank.

VIS Rating dự báo trong năm 2026, tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng sẽ giảm thêm khoảng 10 điểm cơ bản, xuống mức 2%-2,1%, nhờ môi trường kinh doanh trong nước ổn định, chính sách hỗ trợ duy trì và việc kiểm soát chặt chẽ cho vay bất động sản rủi ro cao.

Ngoài sự cải thiện về chất lượng tài sản, các chuyên gia VIS Rating cho rằng, trong năm 2025 khả năng sinh lời của ngành ngân hàng nhìn chung đi ngang. ROAA toàn ngành duy trì ở mức 1,5%, nhờ chi phí tín dụng giảm và lợi nhuận từ thu hồi nợ xấu tại một số ngân hàng lớn, qua đó bù đắp phần suy giảm của biên lãi ròng. Tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống tăng tốc lên mức 19% năm 2025 - mức cao nhất trong 5 năm qua, chủ yếu nhờ tăng trưởng cho vay doanh nghiệp bất động sản, cho vay mua nhà và lĩnh vực sản xuất.

Tuy nhiên, trong năm 2025, NIM toàn ngành đã giảm khoảng 30 điểm cơ bản xuống còn 3,1%, đặc biệt tại các ngân hàng quy mô vừa và một số ngân hàng nhỏ do chi phí huy động gia tăng. Điều này khiến nhiều ngân hàng quy mô vừa không đạt kế hoạch lợi nhuận cả năm. ROAA tại các ngân hàng này còn chịu thêm áp lực từ chi phí tín dụng tăng, như tại Eximbank và Nam Á Bank và xu hướng dịch chuyển sang cho vay khách hàng doanh nghiệp với mức lãi suất thấp hơn, như tại VIB.

Đặc biệt, trong năm 2025, tăng trưởng lợi nhuận tại các ngân hàng lớn có sự phân hóa. Cụ thể, một số hưởng lợi từ việc giảm chi phí tín dụng và tăng lợi nhuận thu hồi nợ xấu như tại Vietinbank, VPBank; tăng thu nhập từ công ty chứng khoán như VPBank, HDBank; thu phí dịch vụ thanh toán như HDBank; Trong khi đó, một vài ngân hàng phải đối mặt với việc tăng chi phí tín dụng như tại ACB và Sacombank.

VIS Rating cho rằng trong năm 2026, ROAA toàn ngành nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức 1,5%.

"Trong năm 2026, chúng tôi kỳ vọng ROAA toàn ngành sẽ đi ngang ở mức 1,5%, trong bối cảnh NIM ổn định và chi phí tín dụng giảm. Triển vọng này được hỗ trợ bởi lợi suất cho vay cải thiện nhờ tăng trưởng tín dụng dài hạn, giúp dần bù đắp phần chi phí huy động gia tăng", VIS Rating dự báo.

Quy mô vốn toàn ngành ngân hàng ở mức yếu

Xét về góc độ vốn điều lệ, theo VIS Rating, trong năm 2025 tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (TCE/TA) toàn ngành đã giảm khoảng 25 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chi trả cổ tức tiền mặt tại một số ngân hàng như Techcombank, TPBank, LPBank và ngân hàng VIB, cùng với việc tài sản có rủi ro tăng tại một số ngân hàng.

Ngược lại, việc tăng vốn mới giúp cải thiện đáng kể bộ đệm rủi ro cho ngân hàng NCB, PGBank. Trong năm 2026, việc tiếp tục tăng vốn sẽ giúp các ngân hàng quy mô nhỏ nâng cao năng lực vốn, thậm chí vượt lên so với một số ngân hàng quốc doanh.

Về rủi ro hệ thống, báo cáo VIS Rating chỉ ra áp lực thanh khoản đang gia tăng tại các ngân hàng nhỏ do phụ thuộc vào nguồn vốn thị trường ngắn hạn để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng cao hơn.

Tỷ lệ tiền gửi CASA (tiền gửi không kỳ hạn) trên tổng dư nợ cho vay toàn ngành đã giảm 80 điểm cơ bản so với cùng kỳ, xuống còn 19,9% trong năm 2025, chủ yếu do sụt giảm tiền gửi tại các ngân hàng quy mô vừa như ngân hàng OCB, SeABank và ngân hàng VIB.

Từ tháng 10/2025, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đã tăng mạnh thêm 5,9 điểm %, đạt mức trung bình 10,8% vào tháng 2/2026. Đồng thời, chi phí huy động cũng tăng khoảng 60 điểm cơ bản trong bối cảnh tăng trưởng tiền gửi chậm lại và thanh khoản thị trường có dấu hiệu căng thẳng.

“Trong ngắn hạn, các ngân hàng - đặc biệt là nhóm ngân hàng vừa và nhỏ với nền tảng tiền gửi yếu hơn - nhiều khả năng sẽ tiếp tục nâng lãi suất huy động nhằm thu hút thêm tiền gửi và duy trì đà tăng trưởng tín dụng”, Báo cáo nhận định.