Quốc hội xem xét siêu dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô trị giá hơn 288.000 tỷ đồng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, sáng 06/8, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội. Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc đầu tư dự án là yêu cầu cấp thiết nhằm tăng cường liên kết vùng, giảm chi phí logistics, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng không gian phát triển cho Vùng Thủ đô.

Theo đề xuất, tuyến Vành đai 5 có chiều dài khoảng 349 km, đi qua 7 địa phương. Tuyến cao tốc được đầu tư quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120 km/h; đường song hành tối thiểu 2 làn xe với tốc độ 60-80 km/h. Phương án hướng tuyến đã được cả 7 địa phương thống nhất, bảo đảm phù hợp quy hoạch, rút ngắn chiều dài tuyến và hạn chế tối đa giải phóng mặt bằng.

Dự án dự kiến thu hồi khoảng 4.011 ha đất, kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khoảng 78.143 tỷ đồng.

Chính phủ cho biết đã nghiên cứu cả hai phương án đầu tư công và PPP. Tuy nhiên, phương án PPP chưa bảo đảm tính khả thi về tài chính, vì vậy trước mắt đề xuất đầu tư bằng vốn đầu tư công và thực hiện thu phí sau khi hoàn thành, tương tự tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ tiếp tục đánh giá khả năng huy động vốn theo phương thức PPP.

Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án khoảng 288.268 tỷ đồng. Trong đó, tuyến cao tốc sử dụng ngân sách trung ương khoảng 215.192 tỷ đồng, đường song hành do ngân sách địa phương bố trí khoảng 73.076 tỷ đồng. Giai đoạn 2026-2030, Chính phủ dự kiến bố trí khoảng 59.700 tỷ đồng cho dự án.

Theo phương án đầu tư, trước mắt sẽ chuẩn bị đầu tư toàn tuyến để huy động các nguồn lực, đồng thời ưu tiên xây dựng khoảng 116 km đoạn phía Đông, từ cầu Thái Hà đến cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn - khu vực có nhu cầu vận tải lớn và nhiều dư địa phát triển công nghiệp, đô thị, logistics. Dự án dự kiến khởi công năm 2027, cơ bản hoàn thành vào năm 2030 và phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Để triển khai dự án, Chính phủ đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù, gồm 8 cơ chế đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án quan trọng quốc gia và 2 cơ chế mới liên quan đến bồi thường cho doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất và thẩm quyền chuyển đổi hình thức đầu tư.

Báo cáo thẩm tra tờ trình, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, dự án đáp ứng tiêu chí dự án quan trọng quốc gia, hồ sơ cơ bản đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, thống nhất số liệu trong hồ sơ; làm rõ phạm vi thu hồi đất, số hộ bị ảnh hưởng, phương án tái định cư và chính sách đối với các nhóm yếu thế.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị Chính phủ bổ sung căn cứ về khả năng cân đối vốn của ngân sách trung ương và địa phương, nhất là đối với các địa phương phải bố trí nguồn vốn lớn; đánh giá tác động đến kế hoạch đầu tư công trung hạn và các dự án quan trọng quốc gia khác triển khai cùng thời kỳ.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong quản lý quy hoạch, khai thác quỹ đất, tổ chức thực hiện và vận hành toàn tuyến; đồng thời xây dựng phương án bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng, kiểm soát đầu cơ đất đai và nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất dọc tuyến sau khi dự án hoàn thành.