Quỹ phòng chống thiên tai: Không biết tiền sử dụng thế nào

Đại diện 29 doanh nghiệp FDI tại Việt Nam gồm Canon, Honda, Foxconn, Tenma… vừa có văn bản gửi Tổng cục Phòng chống thiên tai (Bộ NN-PTNT), Văn phòng Chính phủ, Bộ Tư pháp, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) góp ý dự thảo nghị định về thành lập Quỹ phòng, chống thiên tai.

Tại văn bản này, đại diện các doanh nghiệp FDI nêu rõ nhiều bất cập trong việc buộc doanh nghiệp phải thu quỹ phòng chống thiên tai từ người lao động.

Các doanh nghiệp FDI cho biết họ hiểu rõ ý nghĩa của Quỹ phòng chống thiên tai, trách nhiệm của doanh nghiệp đối với sự phát triển chung của đất nước, đặc biệt trong bối cảnh thiên tai thất thường như hiện nay.

Tuy nhiên, họ cho rằng nếu quy định doanh nghiệp phải đứng ra thu quỹ từ người lao động, sau đó đóng cho cơ quan quản lý nhà nước sẽ nảy sinh nhiều khó khăn, vướng mắc. Việc đưa ra quy định chế tài với doanh nghiệp trong trường hợp không thu đủ quỹ phòng chống thiên tai từ người lao động theo các doanh nghiệp là bất cập và tạo thêm gánh nặng cho cộng đồng kinh doanh.

Về cách thức thu Quỹ phòng chống thiên tai, nhiều doanh nghiệp cùng cho rằng chưa nghĩ ra cách thu quỹ từ người lao động cho phù hợp với quy định pháp luật, bảo đảm công bằng, không gây bất bình với người lao động.

Lý do là vì theo quy định của Bộ Luật Lao động và Nội quy lao động, doanh nghiệp không thể khấu trừ tiền lương của người lao động. Trong khi đó, việc thu trực tiếp từng cá nhân bằng tiền mặt không thể thực hiện vì nhiều rủi ro, nguy hiểm, phức tạp như thu phải tiền giả, tình trạng mất cắp, biển thủ…

Doanh nghiệp chủ yếu là sản xuất, kinh doanh nên không thể tổ chức được hệ thống, nhân sự để thu và quản lý biên lai nếu thu bằng tiền mặt. Mặc dù doanh nghiệp đã tuyên truyền nhưng người lao động vẫn không hợp tác đóng quỹ.

Lao động tại doanh nghiệp cũng biến động thường xuyên và hàng ngày nên không thể thu của lao động nghỉ việc tại thời điểm nhận thông báo của Quỹ về khoản tiền nộp, đồng thời không thể thu của người lao động nghỉ thai sản, lao động nghỉ dài ngày, trường hợp người lao động làm việc ở mỗi công ty rất ngắn nên chưa đóng quỹ tại bất cứ công ty nào, doanh nghiệp cũng không thể kiểm soát được. Do đó, doanh nghiệp không thể đảm bảo được kế hoạch thu quỹ và tổng thu thực tế là như nhau.

Doanh nghiệp cũng không có đủ khả năng để xác nhận giấy tờ công nhân viên nộp để được hưởng miễn, giảm,  giấy chứng minh đã nộp Quỹ tại địa phương, đã nộp quỹ tại doanh nghiệp cũ là thật hay giả mạo.

Thậm chí còn xảy ra sự bất công bằng về việc thu quỹ, lao động đã nộp quỹ tại địa phương và những doanh nghiệp đã nộp tại công ty cũ nhưng không có biên lai thu, việc thu tiếp sẽ khiến lao động đóng chồng chéo 2-3 lần. Mức đóng giữa địa phương và tại doanh nghiệp còn chênh lệch nhau 10 lần.

Cho rằng việc triển khai thu nộp quỹ chưa được thực hiện đồng đều ở các địa phương, doanh nghiệp khiến người lao động cảm thấy bất công bằng, các doanh nghiệp FDI còn bày tỏ lo ngại hầu hết các địa phương không có báo cáo chi tiết việc sử dụng quỹ dù theo quy định phải công khai trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý quỹ. Người dân và doanh nghiệp đóng quỹ nhưng không được biết tiền của mình sử dụng thế nào, liệu có xảy ra tình trạng kê khai khống thiệt hại do thiên tai gây ra để đuọc hỗ trợ từ quỹ hay không, hoặc liệu tiền hỗ trợ từ Quỹ có đến tay được người dân?

Từ những phân tích trên, đại diện các doanh nghiệp FDI kiến nghị không quy định trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc thu, lập kế hoạch thu quỹ từ người lao động mà chuyển về một đầu mối duy nhất là UBND cấp xã nơi người lao động đăng ký hộ khẩu thường trú, tạm trú.

Trong trường hợp ban soạn thảo giữ nguyên trách nhiệm của doanh nghiệp, các doanh nghiệp đề nghị Ban soạn thảo quy định rõ ràng ngay tại Dự thảo về cách xử lý các vướng mắc, khó khăn đã nêu trên.

Các doanh nghiệp đề xuất nên thu quỹ phòng chống thiên tai với tất cả mọi người lao động ở mức 15.000 đồng/người/năm, không phân biệt đối tượng thu để bảo đảm sự công bằng.