Sửa sai TPP, Mỹ tìm cách chen chân vào RCEP

15 nước ký thỏa thuận RCEP

Các nước khu vực châu Á – Thái Bình Dương hôm 15/11 đã ký kết một hiệp định thương mại tự do. Theo đó, 15 quốc gia tham dự Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN đã ký một văn kiện về quan hệ đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). Hiện tại, việc phê chuẩn hiệp định của các nước tham gia vẫn tiếp tục.

Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) bao gồm 10 quốc gia ASEAN cộng với 5 nước mà các thành viên hiệp hội có ký hiệp định thương mại (FTA) là: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Australia và New Zealand. Tổng dân số các nước tham gia chiếm một phần ba dân số toàn cầu và khoảng 30% GDP thế giới.

Các cuộc đàm phán về RCEP diễn ra từ năm 2012, nhưng các nước tham gia không thể thống nhất tất cả các điều kiện, chủ yếu là do Ấn Độ lo ngại việc dỡ bỏ rào cản sẽ khiến sản phẩm của họ không có sức cạnh tranh so với hàng hóa từ Trung Quốc. Do đó, New Dehli đã rút khỏi các cuộc đàm phán RCEP vào năm ngoái.

Mặc dù nước này là một đối tác thương mại quan trọng đối với hầu hết các nước, nhưng tình hình hiện nay buộc các nước phải đẩy nhanh quá trình đạt được thỏa thuận. Cuối cùng, các nước đã quyết định ký thỏa thuận mà không có Ấn Độ.

Hiệp định quy định việc cắt giảm thuế quan theo lộ trình trong 20 năm đối với thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa các nước thành viên, loại bỏ những rào cản trong lưu thông hàng hóa. Hiệp định cũng quy định việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của các nước tham gia, cũng như giảm bớt các hàng rào phi thuế quan trong đầu tư lẫn nhau và thương mại dịch vụ.

Các chuyên gia đánh giá, đây thực sự là một hiệp định thương mại có tính chất vượt trội so với các hiệp định trước đây, khắc phục những khiếm khuyết của các hiệp định trước đó.

Ví dụ, các hiệp định hiện có đã thất bại trong việc tạo ra một môi trường thương mại hoàn toàn không có rào cản. Giả sử nếu các sản phẩm của một quốc gia có chứa các thành phần từ nước thứ ba mà không có hiệp định thương mại, các sản phẩm này sẽ phải chịu thuế quan, còn RCEP sẽ loại bỏ những khó khăn này - chế độ chung sẽ áp dụng cho tất cả những nước tham gia.

Do đó, về hình thức, RCEP giống với hiệp định thương mại tự do của Mexico với Hoa Kỳ và Canada - USMCA, cũng như hiệp định thương mại tự do của EU, nhưng xét về tổng trọng lượng kinh tế của các nước tham gia RCEP thì nó dẫn đầu.

Viện Kinh tế Thế giới Peterson ước tính, RCEP có thể tạo ra thêm 186 tỷ USD hàng năm cho nền kinh tế toàn cầu. Theo dự báo, đến năm 2050, tổng GDP của các nước RCEP có thể tăng lên 100 nghìn tỷ USD.

Mỹ dự định chen chân vào RCEP

Liên minh thương mại được thành lập bởi 15 quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), đã trở thành một thách thức đối với Hoa Kỳ và nước này buộc phải phản ứng “bằng những cách nào đó”.

Điều này đã được Giám đốc điều hành ngân hàng HSBC và cũng là đồng trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế châu Á Frederic Neumann tuyên bố trong cuộc phỏng vấn với CNBC.

Theo vị chuyện gia này, Liên minh RCEP sẽ trở thành hiệp hội thương mại lớn nhất trên thế giới. Nó sẽ chiếm khoảng 30% nền kinh tế thế giới và bao phủ 30% dân số thế giới (2,2 tỷ người). Trung Quốc, với tư cách là một nhà sản xuất lớn, sẽ có thể củng cố vị thế của mình bằng cách nhận được những ưu đãi trong một thị trường quy mô lớn như vậy.

Liên minh đã trở thành một giải pháp thay thế cho Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP), vốn được xúc tiến bởi Barack Obama trong nhiệm kỳ tổng thống của ông và đã bị nguyên thủ đương nhiệm Donald Trump từ bỏ và chính quyền mới ở Hoa Kỳ sẽ phải nỗ lực “sửa sai” bằng một cách nào đó.

Vị chuyên gia tin rằng, nếu ông Donald Trump không còn ngồi trên chiếc ghế Tổng thống, chính phủ mới ở Hoa Kỳ sẽ có những hành động để lấy lại vị thế chính trị và kinh tế ở châu Á-Thái Bình Dương. Vậy Hoa Kỳ có những cách gì để tham gia RCEP?

Vị chuyên gia này gọi việc Mỹ ký kết các thỏa thuận thương mại song phương với các thành viên RCEP là cách phản ứng khả dĩ nhất trước việc thành lập liên minh mà người hưởng lợi chính sẽ là Trung Quốc. Như vậy, Hoa Kỳ sẽ có thể thâm nhập vào hiệp định thương mại lớn nhất thế giới.

Theo Neumann, ký kết thỏa thuận với từng quốc gia một là điều khó khả thi, nhưng các thỏa thuận với một số quốc gia sẽ cho phép Hoa Kỳ "giữ một số cánh cửa mở để xâm nhập vào RCEP".

Những dự đoán của vị chuyên gia này có thể sẽ thành hiện thực khi ứng viên đảng Dân chủ Joe Biden – người đang tràn đầy hy vọng trở thành Tổng thống thứ 46 của Mỹ cho biết, ông có một kế hoạch hành động chi tiết cho RCEP, nhưng hứa sẽ chỉ công bố vào tháng 1 khi ông chính thức bước vào Nhà Trắng.