Thỏa thuận Mỹ - Iran: Vì sao giá dầu giảm nhưng lạm phát vẫn kéo dài?

Mỹ - Iran. Ngoài ý nghĩa địa chính trị, thỏa thuận này còn mang theo những hệ quả kinh tế đáng kể. Thị trường phản ứng gần như ngay lập tức: Nhà đầu tư đón nhận tích cực triển vọng giảm căng thẳng, khiến giá dầu đi xuống và các sàn chứng khoán phục hồi.

Lý do khá đơn giản: Căng thẳng ở Trung Đông giảm đồng nghĩa với rủi ro gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu thấp hơn, giá dầu giảm và về lâu dài có thể giúp lạm phát hạ nhiệt.

Tuy nhiên, sự lạc quan này vẫn khá thận trọng. Thỏa thuận hiện mới chỉ mang tính một phần, còn mong manh và phụ thuộc vào nhiều điều kiện chính trị cũng như kỹ thuật. Nói cách khác, thị trường đang phản ánh kỳ vọng về một giai đoạn ổn định hơn, trong khi việc trở lại trạng thái hoàn toàn bình thường vẫn còn rất xa.

Vì sao dầu mỏ vẫn là tâm điểm của áp lực lạm phát?

Mọi thứ đều xoay quanh dầu mỏ.

Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển gần 1/5 sản lượng dầu toàn cầu, vẫn là tuyến huyết mạch đối với nguồn cung năng lượng của nhiều quốc gia, đặc biệt là châu Á.

Mỗi khi căng thẳng leo thang tại khu vực chiến lược này, giá dầu thường tăng rất nhanh. Sau đó, chi phí tăng dần lan rộng sang toàn bộ nền kinh tế: Vận tải, công nghiệp, logistics và thực phẩm đều trở nên đắt đỏ hơn.

Ảnh hưởng này thường có độ trễ. Ngay cả khi giá dầu bắt đầu giảm, lạm phát vẫn cần vài tuần hoặc thậm chí vài tháng mới thực sự hạ nhiệt.

Vì vậy, việc giá dầu đang giảm hiện nay không đồng nghĩa với việc giá cả sẽ sớm giảm ngay lập tức.

Trung Quốc có thể khiến áp lực giá quay trở lại

Theo nhiều chuyên gia phân tích, lạm phát thậm chí có thể duy trì ở mức cao hơn dự kiến do vai trò của Trung Quốc.

Trong giai đoạn khủng hoảng, việc Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu Iran đã góp phần hạn chế áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu. Nhu cầu suy yếu đã giúp kìm hãm đà tăng giá.

Nhưng nếu thỏa thuận Mỹ - Iran được triển khai đầy đủ và Bắc Kinh tăng mua dầu trở lại, tình hình có thể nhanh chóng đảo chiều.

Nhu cầu sẽ phục hồi, thị trường dầu mỏ trở nên căng thẳng hơn và áp lực lạm phát có thể xuất hiện trở lại.

Nghịch lý nằm ở chỗ: Một thỏa thuận ngoại giao giúp giảm căng thẳng lại có thể hỗ trợ giá năng lượng tăng trong trung hạn.

Về mặt tài chính, đây là tin tích cực. Nhưng xét trên bình diện kinh tế vĩ mô, câu chuyện phức tạp hơn nhiều.

Lạm phát có thể tồn tại lâu hơn dự kiến

Nếu dòng chảy năng lượng được khôi phục trong bối cảnh thị trường vẫn thiếu hụt nguồn cung, giá dầu có thể chỉ giảm hạn chế và lạm phát có thể kéo dài hơn kỳ vọng.

Giá cả không bao giờ phản ứng với các thỏa thuận ngoại giao nhanh như thị trường tài chính.

Ngay cả khi xung đột lắng xuống, nó vẫn để lại nhiều hệ quả lâu dài: Giá năng lượng cao hơn. Kỳ vọng lạm phát tăng lên. Chuỗi cung ứng vẫn mong manh.

Các ngân hàng trung ương buộc phải duy trì chính sách tiền tệ thận trọng.

Kịch bản xấu nhất hiện có vẻ đang dần được loại bỏ. Tuy nhiên, việc nền kinh tế toàn cầu thực sự trở lại trạng thái ổn định vẫn chưa được đảm bảo.

Có lẽ đây chính là ý nghĩa lớn nhất của diễn biến hiện nay: Xung đột có thể đang hạ nhiệt, nhưng lạm phát có thể còn kéo dài thêm nhiều tháng sau đó.