Làm giàu từ thông tin xung đột Mỹ - Iran?

Quy mô này vượt xa các giao dịch trị giá 2,6 tỷ USD từng được công bố trước đó - những giao dịch đã khiến chính quyền Mỹ phải cảnh báo nhân viên không được sử dụng thông tin chưa công khai để trục lợi tài chính. Một nguồn tin am hiểu vấn đề cho Reuters biết hồi tháng 4 rằng Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) đang điều tra vụ việc, dù cơ quan này chưa chính thức xác nhận cuộc điều tra đã được tiến hành.

Reuters không thể xác định ai là người thực hiện các giao dịch này và liệu chúng xuất phát từ Mỹ hay nơi khác. Chúng bao gồm các vị thế bán khống - tức đặt cược rằng giá sẽ giảm - đối với các sản phẩm phái sinh như hợp đồng tương lai dầu thô, dầu diesel và xăng trên sàn ICE và CME.

Các giao dịch diễn ra trên hai sàn lớn giao dịch hợp đồng tương lai dầu và nhiên liệu chuẩn toàn cầu: Intercontinental Exchange (ICE) và Chicago Mercantile Exchange (CME). Cả hai sàn đều từ chối bình luận. Một nguồn tin am hiểu vụ việc cho Reuters biết CME đang điều tra các giao dịch này.

Những giao dịch được thực hiện đúng thời điểm đã khiến các chuyên gia pháp lý và các nghị sĩ kêu gọi cơ quan quản lý điều tra xem liệu chúng có dựa trên thông tin nội bộ hoặc rò rỉ thông tin hay không.

Các nhà giao dịch lần đầu phát hiện hoạt động bất thường vào ngày 23/3. Những giao dịch này được thực hiện chỉ vài phút trước khi ông Trump thông báo hoãn các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng điện của Iran, khiến giá dầu lao dốc.

Mô hình tương tự lặp lại vào ngày 7/4, trước khi ông Trump tuyên bố ngừng bắn với Iran - động thái khiến giá dầu Brent chuẩn trên sàn ICE giảm tới 15%. Điều này tiếp tục xảy ra vào ngày 17/4, khi giới chức Iran và ông Trump đề cập đến việc mở lại eo biển Hormuz, rồi thêm một lần nữa vào ngày 21/4, khi ông Trump gia hạn thỏa thuận ngừng bắn.

Reuters cùng các hãng truyền thông khác trước đó đã đưa tin về các giao dịch liên quan tới những hợp đồng tháng gần nhất được giao dịch nhiều nhất của hai chuẩn dầu thô toàn cầu là Brent và WTI. Theo tính toán ban đầu của Reuters, tổng giá trị các giao dịch này trong bốn ngày nói trên của tháng 3 và tháng 4 vào khoảng 2,6 tỷ USD.

Bộ Tư pháp Mỹ, CFTC và Nhà Trắng hiện chưa bình luận về chủ đề này.

Tuy nhiên, phân tích sâu hơn dữ liệu giao dịch trên nhiều sàn và nhiều loại hợp đồng cho thấy các nhà giao dịch cũng thực hiện những lệnh cược tương tự vào đúng các ngày và thời điểm đó đối với hợp đồng tương lai dầu diesel châu Âu, xăng Mỹ, cũng như các hợp đồng dầu Brent và WTI kỳ hạn dài hơn, nâng tổng giá trị lên khoảng 7 tỷ USD theo tính toán của Reuters.

Một lệnh bán - hay bán khống - nghĩa là người thực hiện giao dịch vay sản phẩm phái sinh từ đối tác, bán ra rồi mua lại với giá thấp hơn khi thị trường giảm, và giữ phần chênh lệch làm lợi nhuận.

Trong các ngày 23/3, 7/4, 17/4 và 21/4, giá dầu đã giảm hơn 10%. Theo tính toán của Reuters, một nhà bán khống với quy mô giao dịch 7 tỷ USD có thể thu về hàng trăm triệu USD lợi nhuận, tùy thuộc vào thời điểm đặt cược.

Ông Adi Imsirovic thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), đồng thời là một nhà giao dịch dầu kỳ cựu, cho rằng các giao dịch này “dường như được thông tin rất rõ” vì chúng diễn ra trước những thông báo lớn. Ông cho biết các cơ quan chức năng Mỹ như CFTC có thể truy cập dữ liệu giao dịch của các sàn để truy dấu người thực hiện và điều tra nếu muốn.

Hôm thứ Năm tuần trước, ABC đưa tin Bộ Tư pháp Mỹ đang điều tra các giao dịch dầu trị giá 2,6 tỷ USD liên quan tới cuộc chiến với Iran. Bộ Tư pháp Mỹ hiện chưa đưa ra bình luận.

Giám đốc thực thi của CFTC cho biết hồi tháng 3 rằng cơ quan này đã biết về các đồn đoán liên quan đến giao dịch nội gián trên các thị trường do CFTC quản lý và đang “theo dõi”.

“Hãy nhìn vào sự thật. Khối lượng giao dịch là cực kỳ bất thường. Chúng tập trung cao độ. Và diễn ra trước các thông báo quan trọng”, ông Jorge Montepeque thuộc Onyx Capital Group nhận định. Ông từng tham gia thiết kế hệ thống định giá dầu hiện đại tại hãng định giá Platts trong thập niên 1990.

Hợp đồng tương lai dầu Brent và dầu gasoil lưu huỳnh thấp được giao dịch trên Intercontinental Exchange, trong khi dầu WTI và hợp đồng tương lai xăng được giao dịch trên Sở Giao dịch Hàng hóa New York, thuộc sở hữu của CME Group.

Ngày 23/3, ông Trump thông báo hoãn các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng điện ở Iran lúc 11 giờ 05 phút (GMT). Dữ liệu của LSEG cho thấy từ 10 giờ 49 đến 10 giờ 50 phút (GMT) cùng ngày, các nhà giao dịch đã đặt cược vào 20.000 lô hợp đồng tương lai dầu Brent và WTI. Các lệnh bán trải rộng trên các hợp đồng tháng thứ nhất, thứ hai và thứ ba, trị giá khoảng 1,35 tỷ USD, cộng thêm 122 triệu USD hợp đồng tương lai dầu diesel trên sàn ICE và 81 triệu USD hợp đồng tương lai xăng Mỹ, nâng tổng giá trị lên 2,2 tỷ USD.

“Những khối lượng như vậy chắc chắn sẽ bị giám sát”, ông Robert Frenchman, luật sư của Dynamis LLP, người từng tham gia các vụ án tội phạm tài chính và giao dịch nội gián, cho biết.

Thông báo ngừng bắn ngày 23/3 của ông Trump khiến giá hợp đồng dầu thô tương lai giảm tới 15%, một trong những mức giảm trong ngày lớn nhất từng ghi nhận. Giá hợp đồng xăng và dầu gasoil cũng giảm khoảng 12%.

Ngày 7/4, các lệnh bán dầu và xăng trị giá 2,12 tỷ USD được thực hiện từ 19h44 đến 19h45 GMT, tức sau giờ đóng cửa thị trường - thời điểm thanh khoản thường rất thấp. Chỉ vài phút sau, ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn hai tuần với Iran.

Ngày 17/4, gần 2 tỷ USD hợp đồng dầu Brent, WTI, gasoil và xăng bị bán ra trong khoảng 12h24-12h25 (GMT), chỉ vài phút trước khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố eo biển Hormuz sẽ mở cửa trở lại, tiếp theo là hàng loạt bài đăng trên mạng xã hội của ông Trump và các quan chức Mỹ. Đến ngày 21/4, khoảng 830 triệu USD hợp đồng dầu Brent và WTI bị bán ra chỉ 15 phút trước khi ông Trump gia hạn lệnh ngừng bắn.