Trung tâm tài chính TP HCM: Không chỉ là cuộc đua thứ hạng

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, TP HCM đang đứng trước cơ hội hiếm có để định hình một trung tâm tài chính quốc tế (IFC) mang bản sắc riêng, gắn với công nghiệp, công nghệ và chuyển đổi xanh của Việt Nam. Điều đầu tiên quyết định thành công của một IFC không phải ưu đãi hay chính sách đặc biệt, mà là niềm tin.

Một trung tâm tài chính bền vững cần được xây dựng trên nền tảng pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo. Trong thời gian qua, hàng loạt nghị quyết lớn như Nghị quyết 57, 59, 66, 68, 71 hay 79 đã mở ra một làn sóng cải cách mạnh mẽ, được xem như một “Đổi mới 2.0” của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, điều nhà đầu tư quốc tế quan tâm không chỉ là cam kết chính sách, mà là tính nhất quán trong thực thi.

Kinh nghiệm từ Singapore cho thấy, niềm tin thị trường không đến từ những thay đổi liên tục, mà từ khả năng duy trì luật chơi ổn định trong dài hạn. TP HCM vì vậy không cần sao chép các mô hình quốc tế, nhưng cần học cách xây dựng một môi trường pháp lý đáng tin cậy, nơi nhà đầu tư hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Một hướng đi đáng chú ý là xây dựng khu vực pháp lý riêng theo chuẩn quốc tế, tương tự mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế Dubai (DIFC). Đây có thể trở thành “lõi thể chế” để TP.HCM thu hút dòng vốn toàn cầu.

Bài học lớn của nhiều trung tâm tài chính trên thế giới là tăng trưởng tài chính không đồng nghĩa với tăng trưởng bền vững. Khi dòng vốn chủ yếu chảy vào đầu cơ tài sản thay vì sản xuất và đổi mới sáng tạo, nền kinh tế sẽ trở nên mong manh. Cuộc khủng hoảng crypto giai đoạn 2021-2022 là ví dụ điển hình, khi hàng tỷ USD bị cuốn vào các tài sản số thiếu nền tảng giá trị thực, để rồi sụp đổ chỉ sau một cú đảo chiều tâm lý thị trường.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, nhu cầu vốn mỗi năm lên tới hàng chục tỷ USD, vượt xa khả năng của tín dụng truyền thống. Vì vậy, IFC của TP HCM phải đóng vai trò dẫn dòng vốn vào các lĩnh vực tạo ra năng suất dài hạn như công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, hạ tầng xanh và đổi mới sáng tạo.

Đây cũng là lợi thế riêng của Việt Nam. TP HCM không chỉ là trung tâm tài chính, mà còn nằm giữa hệ sinh thái sản xuất lớn nhất cả nước. Thành phố sở hữu nền tảng công nghiệp, logistics, công nghệ và lực lượng lao động trẻ đủ khả năng hình thành mô hình “tài chính gắn với sản xuất” thay vì tài chính thuần túy đầu cơ.

Các mô hình mới như tài chính chuỗi cung ứng, số hóa tài sản hay ứng dụng AI trong tài chính hoàn toàn có thể trở thành hướng đi chiến lược của TP HCM. Nhưng để làm được điều đó, nền tảng hạ tầng phải đủ mạnh: từ điện ổn định, trung tâm dữ liệu, an ninh mạng đến hệ thống quản trị số hiện đại. Bởi trong thế giới tài chính số, chỉ một sự cố mất điện hay rò rỉ dữ liệu cũng có thể làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư toàn cầu.

Cạnh tranh với Singapore hay Hong Kong bằng cách sao chép mô hình cũ là điều gần như không thể. TP.HCM chỉ có thể bứt phá nếu tạo được lợi thế cạnh tranh riêng. Điểm mạnh lớn nhất của Việt Nam hiện nay nằm ở sự kết hợp giữa công nghiệp sản xuất và công nghệ mới. Việt Nam đã trở thành trung tâm sản xuất điện tử lớn của thế giới, đồng thời nổi lên trong chuỗi cung ứng bán dẫn và công nghệ cao. Đây chính là nền tảng để TP.HCM phát triển mô hình IFC gắn với công nghệ, đổi mới sáng tạo và tài chính xanh.

Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân mảnh, chính sách “ngoại giao cây tre” cũng giúp Việt Nam duy trì được sự ổn định và cân bằng chiến lược- yếu tố rất quan trọng với dòng vốn quốc tế.

Tuy nhiên, lợi thế chỉ trở thành sức mạnh nếu được chuyển hóa thành chính sách cụ thể. TP.HCM cần nhanh chóng triển khai sandbox cho fintech, xây dựng khung pháp lý cho tài sản số, mở rộng hạ tầng dữ liệu và thu hút nhân lực tài chính - công nghệ chất lượng cao.

Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu ý tưởng, mà là tốc độ thực thi. Nguồn vốn toàn cầu đang dịch chuyển rất nhanh. Nếu TP HCM không tận dụng được “cửa sổ cơ hội” trong 2-3 năm tới, các trung tâm khác trong khu vực sẽ đi trước.

Một IFC thành công không phải là những tòa nhà hào nhoáng hay thứ hạng cao trên bảng xếp hạng quốc tế. Giá trị thực sự nằm ở khả năng điều phối dòng vốn cho nền kinh tế thực, thúc đẩy năng suất, công nghệ và tăng trưởng bền vững.

Nếu đi đúng hướng, TP HCM không chỉ có thêm một vị trí cao hơn trên GFCI, mà còn có cơ hội trở thành một trung tâm tài chính mang bản sắc riêng của châu Á - nơi dòng vốn toàn cầu được kết nối trực tiếp với động lực phát triển thực của nền kinh tế Việt Nam.