Kịch bản giá dầu lên 250 USD/thùng đang trở nên đáng tin hơn?

Việc phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải then chốt đối với hoạt động vận chuyển dầu khí toàn cầu - đã gây xáo trộn sâu sắc cho thị trường. Trước khi xung đột xảy ra, khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua khu vực này, tương đương gần 20 triệu thùng mỗi ngày. Hệ quả là giá dầu tăng mạnh.

Giá dầu, vốn còn quanh mức 60 USD/thùng vào đầu năm, nay đã vọt lên những mức cao hơn nhiều. Nhưng với một số chuyên gia, đó mới chỉ là khởi đầu. Mỗi ngày, thế giới tiêu thụ khoảng 100 triệu thùng dầu. Nếu 20 triệu thùng bị ảnh hưởng, tức là một phần rất lớn nguồn cung toàn cầu đang gặp rủi ro.

Cứ mười thùng dầu thì mất một thùng

Các giải pháp đã được triển khai để bù đắp phần thiếu hụt này. Theo các ước tính, khoảng 5 triệu thùng dầu được chuyển hướng qua các tuyến thay thế, và thêm 2 triệu thùng nữa đến từ việc tăng sản lượng ở những nơi khác. Tổng cộng là 7 triệu thùng. Nhưng con số đó vẫn không đủ so với 20 triệu thùng ban đầu bị ảnh hưởng. Như vậy, thị trường vẫn thiếu hơn 10 triệu thùng dầu mỗi ngày. Nói cách khác: Gần một trong mười thùng dầu đã biến mất khỏi thị trường. Và chính sự mất cân đối này có thể đẩy giá dầu tăng vọt hơn nữa trong những tuần tới.

Liệu có thể giảm tiêu thụ để bù đắp hay không? Về lý thuyết là có. Nhưng trên thực tế, điều đó rất khó. Dầu mỏ vẫn là nguồn tài nguyên thiết yếu, khó có thể nhanh chóng thay thế trong giao thông vận tải, công nghiệp hay nông nghiệp. Kết quả là nguồn cung giảm nhưng nhu cầu vẫn cao. Sự điều chỉnh vì thế diễn ra thông qua giá cả. Giá sẽ tăng cho tới khi một số bên không còn khả năng mua nữa. Khi đó, giá cả trở thành cơ chế sàng lọc.

Khi giá dầu trở thành công cụ sàng lọc

Điều này giống như trò chơi ghế nhạc: Số ghế ít hơn số người chơi. Một số người tiếp tục, số khác bị loại. Và trong trường hợp này, giá dầu chính là bản nhạc đang tăng tốc. Đặc biệt khi các kho dự trữ chiến lược của các quốc gia dần cạn đi và những tuyến vận chuyển thay thế không đủ để lấp đầy phần thiếu hụt.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã nhắc tới nguy cơ về một cú sốc “nghiêm trọng hơn gộp cả các cuộc khủng hoảng năm 1973, 1979 và 2022”. Trong bối cảnh đó, mức giá 250 USD/thùng không còn chỉ là giả thuyết đơn thuần, mà trở thành một hệ quả có thể xảy ra của tình trạng mất cân đối kéo dài.