Xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia là yêu cầu cấp bách

TS. Lê Xuân Nghĩa, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng cho rằng, nguy cơ bất ổn năng lượng toàn cầu hiện nay không mang tính ngắn hạn mà có thể kéo dài, xuất phát từ cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc và những điểm nóng địa chính trị khó lường. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không thể tiếp tục chần chừ trong việc xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, khi Việt Nam bắt đầu đặt ra kế hoạch dự trữ trước đây, mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng chưa lớn. Tuy nhiên, hiện nay tình hình đã thay đổi đáng kể khi Việt Nam trở thành nước nhập khẩu ròng năng lượng, với tỷ trọng nhập khẩu chiếm hơn một nửa nhu cầu trong nước. Điều này khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương trước các "cú sốc" về giá và nguồn cung nếu không có “bộ đệm” dự trữ phù hợp.

TS. Lê Xuân Nghĩa nhấn mạnh, kho dự trữ xăng dầu cần được nhìn nhận như một trụ cột quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, có ý nghĩa không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn đối với ổn định kinh tế vĩ mô. Trong khi đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn tồn tại những điểm nghẽn như chi phí vốn cao, hiệu quả phân bổ nguồn lực chưa tối ưu, trong khi nhu cầu đầu tư cho hạ tầng và phát triển vẫn rất lớn. Điều này đòi hỏi các chính sách điều hành phải linh hoạt, ưu tiên nguồn lực cho những lĩnh vực thiết yếu như năng lượng.

Kho dự trữ xăng dầu: “Tấm đệm” cho nền kinh tế

Ở góc độ dài hạn, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng cho rằng, các "cú sốc" năng lượng trong lịch sử, đặc biệt là cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, đã cho thấy tác động sâu rộng đến kinh tế và hệ thống tài chính toàn cầu. Những biến động hiện nay đóng vai trò như một “chất xúc tác” thúc đẩy các quốc gia tái cấu trúc hệ thống năng lượng và nâng cao năng lực tự chủ.

Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ thống dự trữ xăng dầu chiến lược quốc gia là yêu cầu mang tính nền tảng. Tuy nhiên, theo TS. Võ Trí Thành, đây là vấn đề đã được đặt ra từ nhiều năm trước nhưng tiến độ triển khai còn chậm do những rào cản về vốn đầu tư, chi phí vận hành và cơ chế chính sách.

Ông cho rằng, thách thức không chỉ nằm ở việc xây dựng kho dự trữ, mà còn ở việc lựa chọn mô hình đầu tư và vận hành hiệu quả. Việt Nam cần nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xem xét khả năng huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân nhằm tối ưu hóa chi phí và bảo đảm hiệu quả lâu dài. Trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động khó lường, hệ thống dự trữ chiến lược không chỉ là “tấm đệm” an toàn mà còn là công cụ điều tiết thị trường quan trọng.

Đẩy nhanh triển khai, đồng bộ giải pháp

Từ góc độ thực tiễn, TS. Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, bối cảnh hiện nay buộc các quốc gia phải thay đổi căn bản tư duy về an ninh năng lượng. Nếu trước đây, nguồn cung có thể dự báo, thì nay những rủi ro gián đoạn đã khiến các doanh nghiệp phải chuyển sang cách tiếp cận linh hoạt, đa dạng hóa nguồn đầu vào.

Đối với Việt Nam, điểm yếu lớn là năng lực dự trữ năng lượng còn hạn chế trong khi mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu ngày càng tăng. Mặc dù chủ trương xây dựng kho dự trữ xăng dầu quốc gia đã được đề cập trong nhiều nghị quyết và quy hoạch, song tiến độ triển khai vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, về mặt kỹ thuật và vận hành, việc xây dựng kho dự trữ không quá phức tạp, thời gian triển khai trong khoảng 24-30 tháng. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở cơ chế chính sách, đặc biệt là cơ chế thu hút đầu tư và phương thức vận hành hiệu quả. Nếu tháo gỡ được các điểm nghẽn này, việc phát triển hệ thống dự trữ hoàn toàn có thể được thúc đẩy nhanh chóng.

TS. Nguyễn Quốc Thập cũng nhấn mạnh, cần tái cấu trúc chiến lược năng lượng quốc gia theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời, đồng thời phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng và nâng cao năng lực điều tiết. Bên cạnh đó, ngoại giao năng lượng cần được thúc đẩy, trở thành một nội hàm quan trọng trong quan hệ với các đối tác chiến lược nhằm bảo đảm nguồn cung ổn định trong dài hạn.

Có thể thấy, xung đột địa chính trị hiện nay không chỉ là thách thức mà còn là “phép thử” đối với năng lực bảo đảm an ninh năng lượng của Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để rà soát lại các chiến lược đã đề ra, từ đó thúc đẩy hành động quyết liệt hơn trong triển khai. Trong bối cảnh phụ thuộc nhập khẩu ngày càng lớn, việc sớm xây dựng hệ thống kho dự trữ xăng dầu chiến lược không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần tạo nền tảng vững chắc cho ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển bền vững trong dài hạn.