Xung đột Trung Đông: ADB cảnh báo ba kịch bản rủi ro đối với kinh tế châu Á - Thái Bình Dương

Báo cáo của ADB cho thấy, trong kịch bản xấu nhất, tăng trưởng khu vực giai đoạn 2026-2027 có thể giảm tới 1,3 điểm phần trăm, đồng thời lạm phát tăng thêm 3,2 điểm phần trăm. Những tác động này chủ yếu đến từ giá năng lượng leo thang, chuỗi cung ứng bị gián đoạn và điều kiện tài chính toàn cầu bị thắt chặt. Ngoài ra, các lĩnh vực như du lịch và kiều hối cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng dây chuyền.

Theo ADB, mức độ tác động sẽ phụ thuộc lớn vào thời gian kéo dài của gián đoạn. Trong kịch bản thứ nhất, nếu căng thẳng chỉ kéo dài đến cuối tháng 6/2026, giá dầu có thể tăng lên khoảng 105 USD/thùng trong quý II trước khi hạ nhiệt từ quý III. Khi đó, tăng trưởng kinh tế khu vực chỉ giảm khoảng 0,3 điểm phần trăm, còn lạm phát tăng 0,6 điểm phần trăm, mức tác động được đánh giá là tương đối hạn chế.

Tuy nhiên, nếu gián đoạn kéo dài đến hết quý III/2026, kịch bản thứ hai cho thấy áp lực sẽ gia tăng rõ rệt. Giá dầu có thể vọt lên 130 USD trong quý II và duy trì quanh mức 120 USD trong quý III trước khi giảm dần. Khi đó, tăng trưởng GDP khu vực có thể giảm 0,7 điểm phần trăm, trong khi lạm phát tăng 1,2 điểm phần trăm.

Đáng lo ngại nhất là kịch bản thứ ba, khi gián đoạn nghiêm trọng kéo dài đến đầu năm 2027. Trong trường hợp này, giá dầu có thể vượt ngưỡng 155 USD/thùng trong quý II/2026 và duy trì ở mức cao trong nhiều quý sau đó. Giá khí đốt cũng có thể tăng mạnh, tiệm cận mức ghi nhận sau khi Nga đưa quân vào Ukraine. Khi đó, tăng trưởng kinh tế khu vực sẽ chịu cú sốc lớn, giảm tới 1,3 điểm phần trăm, còn lạm phát tăng vọt 3,2 điểm phần trăm.

ADB nhấn mạnh, các nền kinh tế Đông Nam Á và khu vực Thái Bình Dương sẽ chịu tác động tiêu cực lớn nhất về tăng trưởng, trong khi các nền kinh tế Nam Á có nguy cơ đối mặt với áp lực lạm phát cao hơn. Những kịch bản này phản ánh mức độ bất định rất lớn của tình hình địa chính trị, cũng như các cú sốc lan tỏa từ thị trường năng lượng sang thương mại, tài chính và tiêu dùng.

Ông Albert Park - chuyên gia Kinh tế trưởng của ADB, nhận định rằng các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực có thể phải đối mặt với “bài toán đánh đổi khó khăn” giữa tăng trưởng suy giảm và lạm phát gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc duy trì ổn định thị trường và bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương cần được đặt lên hàng đầu, đồng thời phải thúc đẩy các chính sách nâng cao khả năng chống chịu dài hạn.

Trên cơ sở đó, ADB đưa ra một số khuyến nghị chính sách quan trọng. Trước hết, các quốc gia nên ưu tiên ổn định thị trường hơn là kìm hãm tín hiệu giá. Việc cho phép tăng giá năng lượng phản ánh một phần chi phí thực tế sẽ góp phần khuyến khích tiết kiệm, thúc đẩy chuyển đổi sang các nguồn năng lượng thay thế và tránh tình trạng phân bổ nguồn lực kém hiệu quả do trợ cấp tràn lan.

Bên cạnh đó, các biện pháp hỗ trợ tài khóa cần được thiết kế có trọng tâm, hướng đến các hộ gia đình dễ tổn thương và những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Cách tiếp cận này vừa giúp giảm thiểu tác động xã hội của giá cả tăng cao, vừa hạn chế gánh nặng lên ngân sách nhà nước.

Trong lĩnh vực tiền tệ, các ngân hàng trung ương được khuyến nghị tập trung kiểm soát biến động thị trường và duy trì ổn định kỳ vọng lạm phát. Việc cung cấp thanh khoản có chọn lọc sẽ giúp thị trường vận hành thông suốt, trong khi tránh thắt chặt chính sách quá mức, yếu tố có thể làm trầm trọng thêm suy giảm tăng trưởng.

Ngoài ra, ADB cũng nhấn mạnh vai trò của các biện pháp quản lý nhu cầu năng lượng. Những giải pháp như điều chỉnh nhiệt độ điều hòa, tiết giảm chiếu sáng không cần thiết, khuyến khích làm việc từ xa hay tăng cường sử dụng phương tiện công cộng có thể góp phần giảm áp lực tiêu thụ nhiên liệu trong ngắn hạn.