Xung đột Trung Đông đang định hình lại thị trường khí đốt và LNG toàn cầu

Sau khi QatarEnergy tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với các chuyến LNG từ Ras Laffan và giá khí đốt châu Âu gần tăng gấp đôi từ thứ Hai, cuộc khủng hoảng có thể làm thay đổi niềm tin của người mua, chiến lược nguồn cung và thậm chí cả chính sách năng lượng trên toàn thế giới.

Simon Flowers, Chủ tịch và chuyên gia phân tích trưởng của Wood Mackenzie, cho biết: “Hệ quả của cuộc chiến đối với khí đốt và LNG vẫn chưa rõ ràng, nhưng có thể tương đương với những gì xảy ra sau cuộc xung đột Nga - Ukraine năm 2022. Mọi thứ phụ thuộc vào việc gián đoạn chỉ diễn ra ngắn hạn hay kéo dài, và liệu hạ tầng khí đốt, LNG trong khu vực có bị thiệt hại lớn hay không”.

Nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung

Cuộc khủng hoảng cho thấy rủi ro phụ thuộc quá lớn của các nước nhập khẩu vào LNG Trung Đông. Theo Gavin Thompson của Wood Mackenzie, điều này sẽ thay đổi cách các nước ký hợp đồng cung cấp dài hạn.

Ông cho rằng nếu các dự án LNG ở Qatar và UAE không bị hư hại nghiêm trọng, rủi ro hiện tại có thể giảm dần theo thời gian. Tuy nhiên, khủng hoảng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của đa dạng hóa nguồn cung.

Các dự án LNG của Mỹ chưa được phê duyệt đầu tư - gần 100 triệu tấn/năm - được xem là lựa chọn thay thế vì không phụ thuộc vào một điểm rủi ro địa lý duy nhất.

Tuy vậy, nguồn cung từ Mỹ cũng không hoàn toàn an toàn do chịu ảnh hưởng chính sách năng lượng nội địa. Phân tích của Wood Mackenzie cho thấy các dự án LNG tại Canada, Mozambique và Argentina có thể tận dụng cơ hội này. Một số dự án từng trì hoãn như Abadi (Indonesia) và Browse (Úc) cũng có thể được thúc đẩy trở lại.

Các nhà cung cấp LNG lớn và các công ty dầu khí quốc gia, kể cả QatarEnergy, nhiều khả năng cũng sẽ tìm cách đa dạng hóa nguồn cung của chính mình.

Nguy cơ đối với tăng trưởng nhu cầu LNG ở châu Á

Châu Á là nền tảng chính cho triển vọng tăng trưởng của LNG. Wood Mackenzie dự báo nhu cầu LNG của khu vực có thể tăng khoảng 200 triệu tấn/năm trong 10 năm tới. Tuy nhiên, tăng trưởng này phụ thuộc vào giá cạnh tranh và nguồn cung ổn định, hai yếu tố hiện đang bị đặt dấu hỏi.

Theo Wood Mackenzie, thị trường châu Á có thể phản ứng theo nhiều cách: Than đá có thể giành lại thị phần từ khí đốt trong phát điện tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ và Đông Nam Á; Chính phủ các nước có thể đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo, dù ảnh hưởng ngắn hạn còn hạn chế; Khuyến khích khai thác khí đốt trong nước, nhưng cũng khó giải quyết ngay lập tức.

Tuy vậy, Wood Mackenzie cho rằng châu Á vẫn cần nhiều năng lượng hơn và phải xử lý vấn đề phát thải. Vì các lựa chọn thay thế hạn chế, LNG vẫn giữ vai trò trung tâm trong đáp ứng nhu cầu năng lượng tương lai của khu vực.

Khủng hoảng niềm tin với khí đốt và LNG

Sau xung đột Nga - Ukraine, hình ảnh khí đốt và LNG như một nguồn năng lượng ổn định và giá phải chăng đã bị thử thách nghiêm trọng. Dù nguồn cung LNG tăng nhanh sau đó giúp khôi phục phần nào niềm tin, cuộc khủng hoảng hiện tại lại làm dấy lên lo ngại.

Theo Massimo Di Odoardo của Wood Mackenzie, nhiều người hoài nghi LNG cho rằng xung đột một lần nữa cho thấy gián đoạn nguồn cung và giá biến động mạnh có thể đe dọa an ninh năng lượng và khả năng chi trả.

Việc nhanh chóng khôi phục nguồn cung và giảm giá có thể trấn an thị trường trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn cần nhiều nỗ lực hơn để khôi phục niềm tin.

Châu Âu vẫn quyết tâm giảm phụ thuộc vào khí đốt và LNG, nhưng tốc độ khử carbon của khu vực đã gần mức tối đa có thể thực hiện trong điều kiện ngân sách hiện nay. Trong khi Nga vẫn đang xung đột với Ukraine, khả năng EU dỡ bỏ lệnh cấm nhập khí đốt và LNG từ Nga gần như không có, khiến châu Âu có thể tiếp tục đối mặt giá khí đốt cao.

Tăng khả năng chống chịu của thị trường

Wood Mackenzie cho rằng ngành khí đốt và LNG có thể phải thực hiện những thay đổi cấu trúc, tương tự thị trường dầu mỏ, để khôi phục niềm tin người mua.

Việc xây dựng công suất dự phòng và mức dự trữ lớn hơn có thể giúp giảm lo ngại về độ ổn định và biến động giá, nhưng điều này đòi hỏi đầu tư lớn, thời gian và sự phối hợp giữa nhiều bên.

Theo Di Odoardo, thị trường khí đốt và LNG đang chịu cú sốc mất nguồn cung, nhưng ngành này đã từng trải qua khủng hoảng và có khả năng phục hồi. Vai trò của khí đốt trong giảm phát thải - thay thế than và hỗ trợ năng lượng tái tạo vẫn rất rõ ràng.

Triển vọng phía trước

Trước mắt, ưu tiên lớn nhất vẫn là chấm dứt xung đột. Về dài hạn, cần củng cố độ tin cậy của nguồn cung LNG và giảm biến động giá để duy trì quỹ đạo tăng trưởng nhu cầu.

Simon Flowers cho rằng để khôi phục niềm tin, thị trường có thể phải xây dựng công suất dự phòng và kho dự trữ lớn hơn, giống như thị trường dầu mỏ đã làm. Tuy nhiên, quá trình này không nhanh và không dễ, vì cần đầu tư lớn, thời gian và sự phối hợp toàn cầu.