Thứ tư, 12/02/2025, 14:44 PM

Lễ cúng rằm tháng Giêng - Nét đẹp văn hóa trong tâm thức người Việt

Trong văn hóa người Việt, rằm tháng Giêng là ngày lễ trọng đại, không chỉ có ý nghĩa về tôn giáo với ước nguyện mong cầu bình an mà còn mang tinh thần hướng về tổ tiên, nguồn cội.

Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Thượng nguyên hoặc Tết Nguyên tiêu, là ngày rằm đầu tiên của năm mới và được coi là ngày lễ quan trọng của người Việt, đặc biệt là người theo Phật giáo. Bởi thế, từ xưa ông bà ta đã có câu “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng”. Cứ vào ngày này, người ta lại sắp lễ đến chùa để cúng dường, cầu mong sự may mắn, bình an. Tại Việt Nam, ngày rằm tháng Giêng không chỉ chịu ảnh hưởng bởi nguồn gốc Phật giáo mà còn có sự giao thoa với Đạo giáo và tín ngưỡng thờ Mẫu bản địa. Vì thế, vào ngày rằm tháng Giêng, ngoài việc đi lễ chùa cầu an, người dân thường chuẩn bị mâm lễ để cúng gia tiên, hướng về gia đình, nguồn cội.

Trước đây, lễ rằm tháng Giêng còn thường gọi là “Tết muộn” bởi những gia đình khá giả tiếp tục ăn Tết và chơi mai, đào nở muộn; những người đi làm ăn xa ở lại qua ngày rằm tháng Giêng mới lên đường... Vì vậy, từ lâu trong tâm thức người Việt, rằm tháng Giêng đã có ý nghĩa không khác gì ngày Tết Nguyên đán.

Lễ cúng rằm tháng Giêng - Nét đẹp văn hóa trong tâm thức người Việt
Rằm tháng Giêng không chỉ có ý nghĩa về tôn giáo với ước nguyện mong cầu bình an mà còn mang tinh thần hướng về tổ tiên, nguồn cội (Ảnh minh họa: Internet)

Trong dân gian cũng có nhiều giải thích về cội nguồn của ngày này. Theo Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam, ngày rằm tháng Giêng còn được gọi là ngày Đại hội Thánh Tăng. Trong ngày này, Đức Phật đã kêu gọi các đệ tử nhập thế để phụng sự nhân sinh vì mục đích mang lại phúc lợi số đông và an lạc nhân loại. Do vậy trong ngày này, cộng đồng Phật giáo sẽ hội họp lại để nhắc nhở nhau và cam kết làm theo lời Phật, phụng sự nhân sinh và sống tốt đời đẹp đạo.

Nhiều tài liệu khác lại viết phong tục này bắt nguồn từ Trung Quốc và ảnh hưởng đến nhiều quốc gia ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Trong quá trình giao thoa văn hóa, Việt Nam và một số quốc gia trong khu vực đã tiếp nhận và biến đổi Tết Nguyên tiêu theo văn hóa từng đất nước. Bên cạnh đó, còn có tích kể lại rằng Tết Nguyên tiêu bắt nguồn từ việc đồng áng trong dân gian. Sau ngày rằm tháng Giêng hàng năm, công việc cày bừa của vụ chiêm sẽ bắt đầu, bà con nông dân ở các nơi đều khẩn trương chuẩn bị cho công việc đồng áng. Trước khi xuống đồng, họ làm lễ để tỏ lòng nhớ ơn tổ tiên, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên tiêu có nghĩa là đêm rằm đầu tiên của năm mới âm lịch (“Nguyên” là thứ nhất, “tiêu” là đêm).

Theo phong tục truyền thống, vào ngày rằm tháng Giêng, bên cạnh việc đi lễ chùa và chuẩn bị mâm lễ cúng gia tiên, người Việt còn treo đèn, kết hoa, ngâm thơ, bình thơ và thực hiện các nghi lễ cúng rằm tháng Giêng. Theo dòng chảy thời gian, các nghi lễ cũng hạn chế đi nhiều nhưng phong tục vào đêm rằm tháng Giêng đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa truyền thống mang đậm tính nhân văn của người Việt.


5 nghị định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp tiếp tục có hiệu lực
5 nghị định về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp tiếp tục có hiệu lực
29/08/2025 Tin nóng

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 253/NQ-CP ngày 26/8/2025 về việc công bố các nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Quản lý,...

Du khách quốc tế ấn tượng với không khí lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm Quốc khánh
Du khách quốc tế ấn tượng với không khí lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm Quốc khánh
29/08/2025 Tin nóng

Không chỉ người dân trong nước háo hức chờ đón, nhiều du khách nước ngoài tình cờ có mặt tại Hà Nội cũng bày tỏ sự thích thú trước bầu không khí sôi động...

Vé máy bay 'nhích dần', tàu hỏa 'cháy vé' đến Hà Nội xem diễu binh dịp 2/9
Vé máy bay "nhích dần", tàu hỏa "cháy vé" đến Hà Nội xem diễu binh dịp 2/9
27/08/2025 Tin nóng

Các hãng hàng không và ngành đường sắt đều tăng cường các chuyến bay, tàu hỏa nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại tăng cao của người dân trong dịp nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9.

Cảnh báo lừa đảo đặt phòng khách sạn ở Hà Nội dịp lễ Quốc khánh 2/9
Cảnh báo lừa đảo đặt phòng khách sạn ở Hà Nội dịp lễ Quốc khánh 2/9

Sở Du lịch Hà Nội vừa gửi văn bản cảnh báo du khách về thủ đoạn lừa đảo đặt phòng dịp lễ Quốc khánh 2/9 tới Ủy ban nhân dân các xã, phường trên địa bàn thành phố.

Hàng triệu lao động có nguy cơ mất việc vì chuyển dịch năng lượng
Hàng triệu lao động có nguy cơ mất việc vì chuyển dịch năng lượng
26/08/2025 Tin nóng

Quá trình chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo đang khiến hàng triệu việc làm truyền thống có nguy cơ biến mất. Tuy vậy, đây cũng là cơ hội lớn nếu các chính phủ biết đầu tư vào những chính sách “chuyển dịch công bằng”.

Chi tiết lịch tổng hợp luyện diễu binh, diễu hành A80 tại Hà Nội
Chi tiết lịch tổng hợp luyện diễu binh, diễu hành A80 tại Hà Nội
21/08/2025 Tin nóng

Để độc giả thuận lợi tham gia vào không khí ngày hội trước thềm sự kiện, Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo xin giới thiệu chi tiết lịch tổng hợp luyện...

250 công trình trọng điểm đồng loạt khởi công: Khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới
250 công trình trọng điểm đồng loạt khởi công: Khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới
20/08/2025 Tin nóng

Sự kiện khởi công và khánh thành 250 công trình, dự án trọng điểm được tổ chức long trọng tại 80 điểm cầu, kết nối từ Trung tâm Triển lãm Việt Nam...

Vingroup, Thaco, TC Group, Hòa Phát, FPT dẫn đầu doanh nghiệp tư nhân nộp ngân sách 2024
Vingroup, Thaco, TC Group, Hòa Phát, FPT dẫn đầu doanh nghiệp tư nhân nộp ngân sách 2024
19/08/2025 Tin nóng

Ngày 18/8, CafeF công bố danh sách PRIVATE 100 năm 2025, vinh danh các doanh nghiệp tư nhân nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam. Theo đó, tổng số nộp ngân sách...

Thủ tướng: Quyết tâm hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2025
Thủ tướng: Quyết tâm hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2025
17/08/2025 Tin nóng

Thủ tướng nhấn mạnh phát triển nhà ở xã hội là “mệnh lệnh từ trái tim,” yêu cầu các địa phương tăng tốc, huy động toàn hệ thống chính trị và xã hội...

Tràn lan các chiêu trò lợi dụng sự kiện lớn của đất nước để lừa đảo
Tràn lan các chiêu trò lợi dụng sự kiện lớn của đất nước để lừa đảo
15/08/2025 Tin nóng

Hướng tới các dịp lễ và kỷ niệm lớn của đất nước và dân tộc, thời gian gần đây các đối tượng tội phạm công nghệ cao đã xuất tạo nhiều fanpage trên mạng...

Hải Phòng chuẩn bị triển khai dự án LNG hơn 40.000 tỷ đồng
Hải Phòng chuẩn bị triển khai dự án LNG hơn 40.000 tỷ đồng
14/08/2025 Tin nóng

Dự án LNG quy mô lớn tại Hải Phòng, tổng vốn đầu tư trên 40.000 tỷ đồng, khi vận hành ổn định sẽ cung cấp khoảng 28,8 tỷ kWh điện mỗi năm...

Bộ Công Thương yêu cầu cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện kinh doanh
Bộ Công Thương yêu cầu cắt giảm tối thiểu 30% điều kiện kinh doanh
14/08/2025 Tin nóng

Bộ trưởng Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị chức năng thuộc Bộ chủ động phối hợp với Vụ Pháp chế tập trung rà soát, tham mưu bổ sung,...

Sản xuất công nghiệp và đầu tư tiếp tục khởi sắc trong tháng 7/2025
Sản xuất công nghiệp và đầu tư tiếp tục khởi sắc trong tháng 7/2025
13/08/2025 Tin nóng

Bước sang tháng 7/2025, sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng, nhiều ngành chủ lực đạt mức tăng cao so với cùng kỳ; số lượng doanh nghiệp ...

Từ 15/8/2025, miễn thị thực cho công dân 12 nước vào Việt Nam du lịch
Từ 15/8/2025, miễn thị thực cho công dân 12 nước vào Việt Nam du lịch
12/08/2025 Tin nóng

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 229/NQ-CP về việc miễn thị thực theo Chương trình kích cầu phát triển du lịch cho công dân 12 nước.

PMI đạt trên 50 điểm, tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng
PMI đạt trên 50 điểm, tạo đà cho mục tiêu tăng trưởng
08/08/2025 Tin nóng

Theo báo cáo của Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7 ngày 7/8, kinh tế - xã hội 7 tháng qua tiếp tục duy trì...

Thủ tướng: Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất chip bán dẫn trước năm 2027
Thủ tướng: Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất chip bán dẫn trước năm 2027
06/08/2025 Tin nóng

Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu toàn hệ thống phải hành quân “thần tốc, táo bạo, đánh nhanh, đánh chắc thắng”, phấn đấu chậm nhất đến năm 2027 Việt Nam phải thiết kế, chế tạo và kiểm thử được một số loại chip bán dẫn.

Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam đã “đọc vị” EVFTA đến đâu?
Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam đã “đọc vị” EVFTA đến đâu?
06/08/2025 Tin nóng

Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) có hiệu lực tròn 5 năm (1/8/2020 – 1/8/2025). Trong suốt những năm qua bức tranh hợp tác kinh tế...

Thủ tướng kiểm tra tiến độ cầu Nhơn Trạch, kết nối trục giao thông chiến lược
Thủ tướng kiểm tra tiến độ cầu Nhơn Trạch, kết nối trục giao thông chiến lược
05/08/2025 Tin nóng

Tối 2/8, Thủ tướng Phạm Minh Chính lần thứ tư kiểm tra cầu Nhơn Trạch (nối Vành đai 3 TPHCM và cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây), thể hiện quyết tâm của Chính phủ đẩy nhanh hạ tầng phía Nam.

Nhiều chính sách kinh tế nổi bật bắt đầu có hiệu lực từ tháng 8/2025
Nhiều chính sách kinh tế nổi bật bắt đầu có hiệu lực từ tháng 8/2025
30/07/2025 Tin nóng

Theo Điều 59, doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ phải rà soát, sửa đổi điều lệ, quy chế tài chính và quy chế nội bộ để phù hợp quy định mới, hoàn thành trước ngày 31/12/2026.

VnFinance
vnfinance.vn
VnFinance
VnFinance
VnFinance
VnFinance