Nghịch lý chứng khoán: Doanh nghiệp lãi lớn, vì sao giá cổ phiếu vẫn lao dốc?

Mùa báo cáo tài chính quý II và 6 tháng đầu năm 2026 đang mang đến nhiều tín hiệu tích cực về bức tranh kinh doanh của doanh nghiệp. Hàng loạt doanh nghiệp đầu ngành công bố mức tăng trưởng lợi nhuận cao, nhiều đơn vị hoàn thành hoặc vượt xa kế hoạch năm chỉ sau nửa chặng đường.

Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường chứng khoán lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại. VN-Index liên tiếp giảm mạnh, đánh mất mốc 1.700 điểm, trong khi nhiều cổ phiếu của các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh khả quan vẫn chìm trong sắc đỏ.

Đóng cửa phiên giao dịch ngày 22/7, sắc đỏ bao trùm sàn HoSE và HNX với hàng trăm mã giảm, áp đảo so với số mã tăng và đứng giá. Chỉ số VN Index giảm 62,03 điểm (-3,58%), còn 1.668,53 điểm. Nhóm VN30 có tới 27 mã giảm (trong đó 3 mã giảm kịch sàn), chỉ 2 mã tăng và 1 mã đứng giá tham chiếu, khiến chỉ số này xuống mốc 1.826,90 điểm.

Điều này trái ngược với sắc thái ở kết quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tăng trưởng hai con số. Ví dụ như ACB báo lãi trước thuế hơn 10.700 tỷ đồng sau 6 tháng, vượt kế hoạch bán niên; Vietcap (VCI) cũng tăng trưởng hơn 36%.

Tương tự, nhóm Vingroup tiếp tục công bố nhiều tín hiệu tích cực từ hoạt động kinh doanh và triển khai các dự án lớn. Tuy nhiên, cổ phiếu VIC cùng các mã liên quan như VHM và VRE lại trở thành tâm điểm bán ra trong những phiên gần đây. Chỉ riêng phiên 22/7, VIC đã lấy đi gần 25 điểm của VN Index, góp phần đáng kể vào đà giảm của chỉ số.

Ở lĩnh vực năng lượng, nhiều doanh nghiệp cũng duy trì kết quả khả quan. Tiêu biểu như Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) ghi nhận kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng nhờ tối ưu công suất nhà máy và cải thiện biên lợi nhuận. Doanh thu hợp nhất 6 tháng đạt 100.922 tỷ đồng, tăng 47%. Riêng quý II, doanh thu đạt hơn 55.000 tỷ đồng, tăng 50%, còn lợi nhuận tăng mạnh. Dù vậy, cổ phiếu BSR vẫn chịu áp lực điều chỉnh cùng xu hướng chung toàn thị trường.

Diễn biến này cho thấy kết quả kinh doanh tích cực không còn là yếu tố đủ mạnh để nâng đỡ giá cổ phiếu trong bối cảnh thị trường chịu tác động từ nhiều yếu tố vĩ mô và tâm lý.

Theo phân tích của các công ty chứng khoán và các chuyên gia, giá cổ phiếu không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh đã công bố mà đang chịu ảnh hưởng xu hướng chung của thị trường thế giới cũng như bối cảnh kinh tế vĩ mô.

Hiện nay, tâm lý thị trường đang chịu ảnh hưởng từ hàng loạt yếu tố bên ngoài như lo ngại chính sách thuế quan mới của Mỹ đối với hàng hóa Việt Nam, triển vọng lãi suất quốc tế chưa hạ nhiệt, cùng xu hướng dòng tiền trở nên thận trọng hơn khi mặt bằng lãi suất trong nước có dấu hiệu tăng trở lại. Cùng với đó, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng, làm gia tăng lo ngại lạm phát có thể quay trở lại.

Bên cạnh đó, áp lực bán ròng của khối ngoại vẫn diễn ra trên diện rộng, tập trung vào các cổ phiếu vốn hóa lớn. Khi các mã dẫn dắt liên tục bị bán mạnh, chỉ số chung khó tránh khỏi xu hướng giảm bất chấp nhiều doanh nghiệp công bố lợi nhuận tích cực.

Một yếu tố khác là áp lực giải chấp khi thị trường giảm sâu. Trong nhiều trường hợp, nhà đầu tư buộc phải bán cả những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và thanh khoản cao để bổ sung tài sản đảm bảo cho danh mục, khiến lực bán lan rộng thay vì chỉ tập trung ở các cổ phiếu yếu.

Thanh khoản thị trường vì vậy tuy vẫn ở mức cao nhưng phần lớn đến từ hoạt động cắt lỗ và cơ cấu danh mục, thay vì dòng tiền mới tham gia bắt đáy.

Các chuyên gia cho rằng sự điều chỉnh hiện nay phản ánh nhiều hơn yếu tố tâm lý và dòng tiền ngắn hạn thay vì sự suy giảm trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền ổn định và triển vọng tích cực trong những quý tới. Tuy nhiên, trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, những yếu tố này chưa đủ để tạo động lực tăng giá ngay lập tức.