Quy hoạch thủ đô tầm nhìn 100 năm, cửa ngõ phía Nam thành “Đô thị Đại học”

Không khó để bắt gặp cảnh hàng dài người nhà, bệnh nhân, bác sĩ và cả sinh viên chờ gửi xe hay chen chúc trong dòng người đông đúc quanh Bệnh viện Bạch Mai tại Hà Nội. Bên cạnh việc khám chữa bệnh, đây còn là nơi đảm nhận nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực y tế chất lượng cao thông qua Trường Cao đẳng Y tế Bạch Mai. 

Mỗi năm, nhà trường đào tạo hơn 1.000 sinh viên, tuy nhiên quỹ đất hạn chế khiến việc mở rộng quy mô khó thực hiện. Bài toán nâng cấp cơ sở đào tạo trong nội đô, đồng thời vẫn đảm bảo các điều kiện thực hành và giảng dạy hiệu quả cho sinh viên, là một thách thức.

Trong bối cảnh đó, ngay sau khi những khó khăn liên quan đến dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 từng bước được tháo gỡ, đại diện lãnh đạo Bệnh viện đã đề xuất đầu tư xây dựng Trường Đại học Y Dược Bạch Mai (thành lập trên cơ sở Trường Cao đẳng Y tế Bạch Mai) với diện tích khoảng 28 ha, nâng quy mô đào tạo lên đến 5.000 - 7.000 sinh viên tại Khu Đại học Nam Cao (Ninh Bình). Cuối năm 2025, cơ sở mới của trường đã khởi công xây dựng giai đoạn 1. 

Thời gian qua nhiều trường ĐH và cơ sở đào tạo đã xây dựng các cơ sở mới tại khu đô thị Đại học Nam cao như phân hiệu của Học viện Ngân hàng, ĐH Kinh tế Quốc dân và Trường ĐH Xây dựng Hà Nội. Một số trường đã đi vào hoạt động trước đó như Trường phổ thông liên cấp FPT, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic hay khu đào tạo – thực nghiệm của Trường ĐH Xây dựng Hà Nội. 

Trong bối cảnh chủ trương di dời các trường ĐH diện tích nhỏ khỏi nội đô theo quy hoạch tổng thể thủ đô tầm nhìn 100 năm đang được thúc đẩy, cùng với định hướng phát triển Khu ĐH Nam Cao đã được địa phương đặt ra từ sớm, cửa ngõ phía Nam đang hội tụ những điều kiện thuận lợi để phát triển đô thị đại học chiến lược của vùng Thủ đô.

Cũng theo quy hoạch tổng thể, khu vực này cũng được định vị trở thành trung tâm y tế cấp vùng với sự hiện diện của cơ sở hai Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức, đồng thời phát triển thành một cực giáo dục, y tế, dịch vụ quan trọng.

Hệ sinh thái đô thị đang dần hình thành

Với quy mô 754 ha, Khu đô thị Đại học Nam Cao được định hướng thành trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học gắn với phát triển đô thị hiện đại, hướng tới các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế. Hiện nay, cùng với việc triển khai xây dựng các cơ sở đào tạo, hệ thống hạ tầng khung của khu vực cũng đang được đầu tư đồng bộ. Nhiều trục giao thông chính đã và đang được thi công với tổng vốn đầu tư gần 1.000 tỷ đồng.

Nằm kề cận Khu đô thị Đại học Nam Cao, đại đô thị Sun Urban City do Sun Group phát triển cũng đang dần được hoàn thiện sau hơn một năm thi công. Dự án bổ sung hệ thống dịch vụ, thương mại, không gian vui chơi – giải trí và các tiện ích đô thị hiện đại, góp phần hình thành môi trường sống năng động cho khu vực. Theo quy hoạch, tại đây cũng dự kiến phát triển hệ thống giáo dục nhiều cấp học, gồm trường mầm non, tiểu học, trường liên cấp cùng Học viện Sun Group với quy mô đào tạo khoảng 7.000 học sinh, sinh viên. Bên cạnh đó, dự án đô thị này cũng bổ sung thêm nguồn cung nhà ở đa dạng, từ căn hộ đến nhà thấp tầng, phục vụ nhu cầu sinh sống của giảng viên, chuyên gia và lực lượng lao động trẻ.

Cùng với Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cơ sở hai, các khu công nghệ cao và khu công nghiệp trong khu vực, những “mạch máu” này sẽ thúc đẩy việc đào tạo - nghiên cứu - ứng dụng và phát triển đô thị được vận hành trong cùng một hệ sinh thái liền mạch. 

Ngoài ra, khu vực cửa ngõ phía Nam cũng đang hưởng lợi từ mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện, giúp tăng cường khả năng kết nối với trung tâm Hà Nội cũng như các tỉnh trong vùng Thủ đô.

Nhìn chung, khu vực này đã đi trước một bước trong việc phát triển hạ tầng và hệ thống tiện ích xã hội. Nhờ đó, khi các cơ sở đào tạo từng bước dịch chuyển về đây, những lo ngại thường thấy về nơi ở, dịch vụ hay môi trường sống phần nào được giảm bớt.

Nhật Bản đã phát triển các “thành phố Đại học” ra sao

Trên thế giới, nhiều thành phố đã phát triển mạnh mẽ nhờ chiến lược quy hoạch các khu đại học tập trung. Một ví dụ tiêu biểu là Tsukuba của Nhật Bản. Từ thập niên 1960, Chính phủ Nhật Bản đã quy hoạch khu vực này thành “thành phố khoa học”, với hạt nhân là Đại học Tsukuba sau khi di dời Trường Đại học Sư phạm Tokyo ra khỏi trung tâm Tokyo. Sau nhiều thập kỷ, Tsukuba đã trở thành một trong những trung tâm nghiên cứu lớn của Nhật Bản, nơi tập trung hàng trăm viện khoa học và doanh nghiệp công nghệ cao.

Tương tự, tại Cambridge (Anh), hệ sinh thái nghiên cứu xoay quanh Đại học Cambridge đã hình thành nên “Silicon Fen” - cụm công nghệ cao quy tụ hàng trăm doanh nghiệp khoa học - công nghệ quốc tế. Không chỉ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái này còn kéo theo sự phát triển của các khu dân cư và hệ thống dịch vụ đô thị hiện đại.

Rõ ràng, khi các trung tâm đào tạo và nghiên cứu được quy hoạch bài bản, gắn với hạ tầng đô thị đồng bộ, có thể trở thành động lực quan trọng cho phát triển kinh tế.

Từ thực tiễn đó, sự hình thành các khu đại học quy mô lớn tại cửa ngõ phía Nam cũng được kỳ vọng sẽ góp phần từng bước hình thành một hệ sinh thái đô thị - giáo dục – y tế hiện đại, mở ra dư địa phát triển mới cho vùng Thủ đô trong những thập kỷ tới.