Rà soát hoạt động kêu gọi từ thiện: Để căn cơ...

Cục Cảnh sát hình sự (C02) - Bộ Công an mới đây có công văn đề nghị Công an TP.HCM rà soát, đánh giá tình hình hoạt động kêu gọi từ thiện có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản trên địa bàn.

Sau khi nhận được văn bản, Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) - Công an TP.HCM đã đề nghị Văn phòng cơ quan CSĐT (PC01), Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) và Công an 21 quận, huyện TP Thủ Đức phối hợp rà soát đánh giá tình hình các cá nhân, tổ chức hoạt động tự phát, kêu gọi từ thiện trên địa bàn từ năm 2020 đến nay. Nếu có, thống kê cụ thể: tên cá nhân, tổ chức, quy mô, cơ cấu tổ chức, mục tiêu hoạt động, cơ sở pháp lý...

Kết quả công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các cá nhân, tổ chức hoạt động tự phát kêu gọi từ thiện để chiếm đoạt tài sản (có số liệu cụ thể kèm theo).

Động thái của cơ quan công an diễn ra trong bối cảnh thời gian qua vấn đề minh bạch từ thiện được nhắc rất nhiều với từ khóa "sao kê". Theo đó, trên nhiều diễn đàn xôn xao về việc làm từ thiện không minh bạch của một số hội, nhóm. Ngoài ra, có nhiều người nổi tiếng đứng ra kêu gọi, quyên góp và hỗ trợ trực tiếp cho bà con vùng lũ miền Trung năm 2020. Một số người nổi tiếng là ca sĩ, diễn viên được cho là đã không công khai, minh bạch được số tiền mà các nhà hảo tâm ủng hộ, chuyển vào tài khoản cá nhân.

Sự vào cuộc của Bộ Công an được dư luận hoan nghênh với mong muốn thông qua rà soát làm sáng tỏ những nghi ngại về hoạt động kêu gọi từ thiện của một số hội, nhóm hay người nổi tiếng.

Trao đổi với Đất Việt, ông Lưu Bình Nhưỡng, Tiến sĩ Luật, ĐBQH khoá XIV cho biết, việc rà soát không nên chỉ thực hiện ở TP.HCM mà bất kỳ nơi nào, địa bàn nào hễ có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động kêu gọi từ thiện đều cần cơ quan chức năng vào cuộc.

"Những vi phạm ấy có thể có người tố giác, nhưng có nơi chỉ cần có thông tin thôi cũng có thể tiến hành rà soát, kiểm tra xem có hiện tượng vi phạm pháp luật hay không, ai vi phạm pháp luật thì cần có biện pháp xử lý.

Trong trường hợp cần thiết phải điều tra thì chuyển đến cơ quan chức năng để vào cuộc, xử lý.

Trong hoạt động từ thiện, có 2 trường hợp tự phát. Thứ nhất, tự phát do cá nhân, hội, nhóm đứng ra huy động. Thứ hai, tự phát do nhiều người tin tưởng vào một cá nhân nào đó, thường là người nổi tiếng, mà cá nhân đó không cần huy động thì người dân cũng nhờ cá nhân đó đứng ra làm từ thiện.

Cho nên, phải rà soát, đánh giá, làm rõ xem hoạt động kêu gọi từ thiện từ đâu, có chủ trương hay không. Trong hoạt động tự phát, có thể có những hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nhưng nếu họ làm tốt, không biển thủ, không lợi dụng để trục lợi thì có thể không cần xử lý, chỉ cần nhắc nhở rút kinh nghiệm vì một phần sai sót đó xuất phát sơ hở của hành lang pháp lý", ông Lưu Bình Nhưỡng nói.

Vị nguyên ĐBQH cũng khẳng định, không ai ngăn trở lòng tốt của người khác khi bản thân mình không đứng ra làm được. Do đó, một mặt phải động viên, khuyến khích các cá nhân đứng lên kêu gọi từ thiện, mặt khác phải có cơ sở pháp lý rõ ràng để mỗi người thực hiện cho đúng.

Khi tham gia một cuộc tọa đàm về chủ đề cá nhân làm từ thiện mới đây do báo Đại đoàn kết tổ chức, nguyên ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng cũng nhấn mạnh quan điểm, làm từ thiện mang tính trách nhiệm xã hội, hiện nay dựa trên cơ sở uy tín của người nổi tiếng cũng là tốt, không nên cấm cá nhân làm từ thiện, quan trọng là cần phải có cơ chế pháp lý để kiểm soát. Phải có cơ sở pháp lý để xử lý, để những người làm từ thiện bám vào đó thực hiện, không phải thích làm kiểu gì thì làm, tránh tình trạng trục lợi.

Ông chỉ ra 3 yếu tố quan trọng để làm từ thiện hiệu quả, đó là đạo đức, pháp luật và phương pháp tốt. Thậm chí, theo ông Nhưỡng, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng được một đạo luật nhân văn.

Việt Nam đã có các quy định liên quan đến việc làm từ thiện, như Nghị định 64. Nghị định này chỉ cho phép các tổ chức, đơn vị kêu gọi vận động cứu trợ bao gồm Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Chữ thập đỏ Trung ương và địa phương, các quỹ xã hội từ thiện và các cơ quan thông tin đại chúng bao gồm báo, đài truyền thanh, truyền hình...

Nghị định cũng quy định về cơ quan tiếp nhận bao gồm MTTQ Việt Nam, Hội Chữ thập đỏ Trung ương và địa phương và các đơn vị, tổ chức được MTTQ cho phép đứng ra tiếp nhận. Như vậy theo quy định không có một tổ chức, cá nhân nào khác ngoài quy định này được kêu gọi từ thiện.

"Nghị định 64 sửa đổi cũng phức tạp và tốn thời gian ngang với việc ban hành được đạo luật. Nhưng nếu pháp luật cứ chắp vá sẽ làm khó cho xã hội. Tôi thực sự kỳ vọng sẽ có một đạo luật nhân văn ra đời", ông Lưu Bình Nhưỡng chia sẻ.

Cũng nêu quan điểm về việc Bộ Công an đề nghị Công an TP.HCM  rà soát hoạt động kêu gọi từ thiện, PGS.TS Nguyễn Lê Ninh, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM bày tỏ băn khoăn, rà soát xong rồi mà hành lang pháp lý chưa hoàn chỉnh thì những vi phạm (nếu có) có tiếp tục xảy ra?

Ông cho rằng, trước sức ép dư luận, người quản lý cần có cách nhìn và có giải tỏa cho xã hội. Người quản lý phải để ý đến quy luật phát triển của tự nhiên, đi từ cái cơ bản - đó là phải có luật với những quy định rõ ràng được Quốc hội thông qua thì mới đảm bảo tính pháp lý. Mọi tổ chức, cá nhân làm đúng theo luật thì không còn chuyện đáng tiếc xảy ra.

"Khi có luật rồi, nhưng một cá nhân cụ thể nào đó vẫn cố tình trốn tránh, tìm mọi cách vi phạm thì phải điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật, lúc ấy chuyện sẽ đâu ra đấy", PGS.TS Nguyễn Lê Ninh nói.