Sửa Luật Dầu khí để mở đường cho tăng trưởng mới

Dưới góc nhìn kinh tế, việc sửa đổi Luật Dầu khí 2022 trong thời gian tới không chỉ nhằm tháo gỡ các vướng mắc của riêng ngành dầu khí mà cần được xem là một bước đi quan trọng để hoàn thiện thể chế phát triển năng lượng quốc gia, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực tự chủ của đất nước. Đây là nhận định của PGS.TS Nguyễn Thường Lạng khi trao đổi với PetroTimes về những yêu cầu mới đặt ra đối với Luật Dầu khí trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao và chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, yêu cầu đầu tiên đối với Luật Dầu khí sửa đổi là phải góp phần ổn định thị trường và giá năng lượng. Trong bối cảnh thế giới liên tục đối mặt với những biến động địa chính trị và các cú sốc năng lượng, Việt Nam vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể từ biến động giá năng lượng toàn cầu. Vì vậy, hệ thống pháp luật cần tạo điều kiện để phát triển các nguồn cung năng lượng trong nước, đa dạng hóa cơ cấu nguồn năng lượng và thúc đẩy các loại hình năng lượng mới, năng lượng sạch.

Ông cho rằng, khi nguồn cung năng lượng được bảo đảm vững chắc hơn, nền kinh tế sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài, từ đó góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường quốc tế. Xa hơn, đây cũng là cơ sở quan trọng để tăng cường tính tự chủ về năng lượng, một yếu tố ngày càng có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của mỗi quốc gia.

Yêu cầu thứ hai được vị chuyên gia nhấn mạnh là Luật Dầu khí cần tạo động lực cho quá trình chuyển dịch cơ cấu năng lượng. Theo ông, đây không chỉ là câu chuyện của riêng ngành năng lượng mà còn liên quan trực tiếp đến mô hình tăng trưởng của nền kinh tế trong tương lai.

Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ định hướng phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch nhằm từng bước nâng cao tỷ trọng trong cơ cấu năng lượng quốc gia. Để thực hiện mục tiêu này, cần có một hành lang pháp lý đủ mạnh để khuyến khích đầu tư, phát triển các nguồn năng lượng mới và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang cơ cấu năng lượng hiện đại, xanh và bền vững.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, muốn duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn, Việt Nam phải xây dựng được một mô hình tăng trưởng mới dựa trên nền tảng năng lượng hiện đại. Nói cách khác, chuyển dịch năng lượng phải đi trước một bước để tạo điều kiện cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Nếu không có sự thay đổi về cơ cấu năng lượng, rất khó để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững trong nhiều năm liên tiếp.

Bên cạnh đó, Luật Dầu khí sửa đổi cũng cần hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Theo ông, phát triển năng lượng không chỉ là tạo ra thêm nguồn cung mà còn phải bảo đảm sử dụng nguồn lực một cách tiết kiệm và hiệu quả trong toàn bộ nền kinh tế.

Để làm được điều đó, yếu tố then chốt là hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch, tinh gọn và thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư. Các thủ tục hành chính cần được đơn giản hóa, thời gian thẩm định và triển khai dự án phải được rút ngắn, đồng thời hạn chế tối đa các chi phí không cần thiết phát sinh trong quá trình thực hiện.

Ông cho rằng, nếu quy trình kéo dài, thiếu minh bạch hoặc tồn tại những rào cản không cần thiết, nguồn lực xã hội sẽ bị lãng phí, hiệu quả đầu tư bị suy giảm và niềm tin của doanh nghiệp đối với môi trường pháp lý cũng bị ảnh hưởng. Ngược lại, một thể chế thông thoáng và hiệu quả sẽ tạo điều kiện để các nguồn lực được phân bổ hợp lý hơn, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và hiệu quả phát triển kinh tế.

Từ những phân tích trên, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng cho rằng Luật Dầu khí sửa đổi cần hướng tới ba mục tiêu cốt lõi. Đó là góp phần ổn định và nâng cao tính tự chủ của thị trường năng lượng; thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu năng lượng gắn với mô hình tăng trưởng mới; đồng thời, bảo đảm sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm và nâng cao chất lượng thể chế. Nếu đáp ứng được những yêu cầu này, Luật Dầu khí sẽ không chỉ là công cụ quản lý ngành mà còn trở thành một trong những nền tảng quan trọng cho chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam trong giai đoạn mới.