Xung đột Trung Đông đã "xóa sổ" 1 tỷ thùng dầu dự trữ khỏi thị trường

Con số này tương đương khoảng 2,5 lần tổng lượng dầu trong Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ (SPR).

Ông Aditya Saraswat, Giám đốc Nghiên cứu Trung Đông và Bắc Phi (MENA) của Rystad Energy, cho biết: “Tổng nguồn cung bị mất hiện đã đạt 1 tỷ thùng và có thể gần gấp đôi vào cuối năm theo kịch bản cơ sở của chúng tôi. Kịch bản này vẫn giả định Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận hạn chế trong tháng 6, đồng thời eo biển Hormuz được mở lại từng phần từ giữa tháng 7”.

Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng kịch bản này đang chịu nhiều sức ép. “Mỗi tháng xung đột kéo dài sẽ làm tăng thêm khoảng 350 triệu thùng dầu bị mất tích lũy, và ngày càng nhiều trong số đó sẽ không thể được bù đắp trở lại”, ông nói thêm.

Ông cũng nhấn mạnh rằng với 11,8 triệu thùng/ngày sản lượng bị ngừng khai thác tại sáu nước vùng Vịnh, đây đã trở thành sự gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất trong kỷ nguyên dầu mỏ hiện đại.

Mặc dù một biên bản ghi nhớ mong manh giữa Mỹ và Iran từng làm dấy lên hy vọng về một thỏa thuận hòa bình, hai bên sau đó lại tiếp tục các cuộc không kích, khiến triển vọng ngoại giao thu hẹp và làm tăng nguy cơ cú sốc nguồn cung kéo dài.

Rystad cho biết ngay cả trong kịch bản cơ sở, quá trình phục hồi sản lượng cũng sẽ diễn ra theo đường cong chữ S, chứ không phục hồi nhanh ngay lập tức.

Nút thắt đầu tiên là việc điều chuyển tàu chở dầu, khiến quá trình khôi phục sản lượng chậm hơn từ 2-3 tuần so với thời điểm eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Trong tháng 7, sản lượng chỉ phục hồi khoảng 10-15% lượng đã bị ngừng khai thác.

Công ty dự báo đà phục hồi sẽ mạnh hơn trong tháng 8 và tháng 9, với nguồn cung khu vực lần lượt đạt khoảng 17,3 triệu thùng/ngày và 20,9 triệu thùng/ngày.

Khoảng 85% lượng dầu bị mất dự kiến sẽ được khôi phục vào tháng 10, trong khi phần còn lại có thể kéo dài đến tháng 1/2027.

Tuy vậy, Rystad lưu ý rằng ngay cả trong kịch bản tương đối tích cực này, tổng nguồn cung bị mất tích lũy vẫn có thể lên gần 2 tỷ thùng vào cuối năm.

Trong một báo cáo khác, Enverus Intelligence Research (EIR) đã nâng dự báo giá dầu Brent nửa cuối năm 2026 từ 95 USD/thùng lên 110 USD/thùng, dựa trên giả định Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình vào cuối tháng 6, giúp eo biển Hormuz bắt đầu mở lại ngay sau đó.

EIR cho rằng phản ứng ban đầu của thị trường trước thông tin đạt thỏa thuận có thể mang tính giảm giá, nhưng giá dầu vẫn được hỗ trợ bởi lượng tồn kho toàn cầu hiện thấp hơn đáng kể so với trước xung đột.

Kịch bản mới của EIR cũng giả định việc khôi phục lưu lượng qua eo biển Hormuz diễn ra thận trọng hơn và kéo dài đến quý I năm sau. Lưu lượng vận chuyển được dự báo tăng dần từ khoảng 2 triệu thùng/ngày hiện nay lên 16 triệu thùng/ngày vào năm 2027, nhưng vẫn thấp hơn mức 20 triệu thùng/ngày trước xung đột.

“Trong bối cảnh này, lượng tồn kho dầu tiếp tục sụt giảm được dự báo sẽ giữ tồn kho của các nước OECD quanh mức khoảng 2,3 tỷ thùng trong nửa cuối năm 2026. Theo mô hình tương quan giữa tồn kho và giá của báo cáo, mức tồn kho này phù hợp với giá dầu Brent khoảng 110 USD/thùng, đồng thời kéo theo mức suy giảm nhu cầu khoảng 500 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm trước trong năm 2026 do giá dầu duy trì ở mức cao”, thông cáo cho biết.

Thông cáo cũng nhấn mạnh rằng EIR dự báo giá dầu Brent năm 2027 sẽ trung bình khoảng 105 USD/thùng, phản ánh việc dòng chảy dầu dần bình thường hóa nhưng vẫn được hỗ trợ bởi mức tồn kho thấp.

Ông Al Salazar, Giám đốc EIR và là tác giả báo cáo, nhận định: “Ngay cả khi có lộ trình mở cửa trở lại, eo biển Hormuz cũng không thể phục hồi hoạt động chỉ sau một đêm, và thị trường cũng không thể nhanh chóng lấy lại lượng tồn kho dự phòng đã mất”.

Ông cho biết báo cáo lần này đưa ra quan điểm “giá cao trong thời gian dài hơn”. “Tin tức có thể ảnh hưởng đến giá trước tiên, nhưng tồn kho thấp và quá trình bình thường hóa diễn ra chậm sẽ tiếp tục hỗ trợ giá dầu Brent đến tận năm 2027”, ông bổ sung.

Trong một báo cáo gửi tới AFP, bà Emily Ashford, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Năng lượng của Standard Chartered, cho biết thị trường đang tập trung trở lại vào khả năng nguồn cung dầu từ vùng Vịnh quay lại nếu đạt được một thỏa thuận hòa bình lâu dài, trong khi truyền thông đang xây dựng kịch bản nguồn cung sẽ phục hồi rất nhanh.

Tuy nhiên, bà cảnh báo rằng Standard Chartered dự báo sẽ có độ trễ giữa việc thị trường hàng hóa điều chỉnh giá và sự phục hồi nguồn cung thực tế. “Các lô dầu bị hạn chế xuất khẩu có thể quay lại thị trường chỉ trong vài tuần, nhưng quá trình khôi phục sản lượng thực tế có thể chậm hơn vài tháng; một số mỏ sẽ mất nhiều năm để phục hồi, thậm chí có những phần sản lượng sẽ không bao giờ quay trở lại”, bà nói tiếp. Bà dự báo khoảng 30-40% nguồn cung bị mất có thể được khôi phục trong vài tuần đầu tiên, tăng lên 80-90% sau một năm.

Tuy nhiên, 10-20% nguồn cung sẽ cần nhiều năm để khắc phục, và tối đa 10% có thể mất vĩnh viễn do suy giảm chất lượng vỉa dầu hoặc bị bỏ khai thác vì không còn hiệu quả kinh tế.

Trong báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn (STEO) công bố ngày 9/6, U.S. Energy Information Administration (EIA) dự báo eo biển Hormuz sẽ tiếp tục gần như đóng cửa trong ngắn hạn.

EIA cho biết: “Theo dự báo của chúng tôi, hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển sẽ được nối lại trong quý III/2026. Tuy nhiên, sẽ mất vài tháng để lưu lượng quay về mức trước xung đột, và điều đó có thể không xảy ra trước đầu năm 2027”. Cơ quan này cũng cảnh báo rằng một phần sản lượng dầu ở Trung Đông sẽ tiếp tục bị gián đoạn vượt quá thời gian dự báo trong STEO.

Trong một phân tích thị trường gửi AFP, ông Naeem Aslam, Giám đốc Đầu tư của Zaye Capital Markets, cho rằng giá dầu hiện đang giao dịch trong trạng thái cân bằng căng thẳng giữa rủi ro gián đoạn nguồn cung và triển vọng ngoại giao. Ông nhận định: “Giá dầu tăng khi thị trường tập trung vào căng thẳng Mỹ - Iran, rủi ro tại eo biển Hormuz, áp lực phong tỏa và lượng tồn kho dầu của Mỹ suy giảm. Nhưng đà tăng bị hạn chế khi nhà đầu tư tin rằng một thỏa thuận có thể giúp khôi phục dòng chảy dầu và làm giảm phần bù rủi ro xung đột”.

Nh.Thạch/AFP